Wilgotnica zasadowa
 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
wilgotnica zasadowa |
| Nazwa systematyczna | |
| Hygrocybe nitrata J.P. Jensen & F.H. Møller Fungi of the Faeröes, Part I: Basidiomyceten: 136 (1945) | |
Wilgotnica zasadowa Hygrocybe ingrata J.P. Jensen & F.H. Møller – gatunek grzybów z rodziny Hygrophoraceae[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hygrocybe, Hygrophoraceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy takson ten opisali w 1945 r. J.P. Jensen i F.H. Møller[1]. Synonimy[2]:
- Hygrocybe ingrata f. minor J.P. Jensen & F.H. Møller 1945
- Neohygrocybe ingrata (J.P. Jensen & F.H. Møller) Herink 1958
Barbara Gumińska w 1997 r. nadała polską nazwę wilgotnica alkaliczna, Władysław Wojewoda w 2003 r. zarekomendował nazwę wilgotnica zasadowa[3].
Morfologia
Owocniki są grzybami blaszkowymi o wysokości do 110 mm, z kapeluszem mierzącym do 60 mm średnicy. Powierzchnia kapelusza jest gładka, sucha, często nierówna, płowożółta do żółtawobrązowej, z wiekiem ciemnieje do brązu. Blaszki są woskowate, grube, o kolorze kremowym lub bladobrązowawym. Trzon jest gładki, kremowy z wiekiem brązowawy, bez pierścienia. Po przecięciu białawy miąższ powoli staje się czerwonawo-brązowy i ma lekko „chemiczny” zapach. Wysyp zarodników jest biały, zarodniki (pod mikroskopem) gładkie, nie reagujące na jodynę, elipsoidalne, o wymiarach około 7 do 9 na 5 do 6,5,5 μm[4].
Występowanie i siedlisko
Gatunek występuje w Europie, głównie na terenach zielonych „nieulepszonych” rolniczo. Zagrożenia dla jego siedlisk spowodowały, że gatunek został uznany za globalnie „narażony” na Czerwonej Liście Gatunków Zagrożonych IUCN[5]. W Polsce W. Wojewoda w 2003 r. przytoczył 2 stanowiska, w tym jedno dawne (1900 r.)[3], w późniejszych latach podano 3 następne[6].
Wilgotnica zasadowa jest szeroko rozpowszechniona, ale rzadka w całej Europie. Podobnie jak większość innych wilgotnic europejskich, występuje na starych, nieulepszonych rolniczo terenach zielonych o krótkiej murawie (pastwiska i trawniki)[5].
Ostatnie badania sugerują, że wodnichowate o nieznanym wcześniej sposobie odżywiania nie są ani mykoryzowe, ani saprotroficzne, ale mogą być związane z mchami[7].
Ochrona
Neohygrocybe ingrata jest typowym gatunkiem muraw wodnichowatych (Waxcap grassland), siedliska ginącego z powodu zmieniających się praktyk rolniczych. W rezultacie gatunek ten jest przedmiotem globalnych obaw związanych z ochroną i jest wymieniony jako „wrażliwy” na Czerwonej Liście Gatunków Zagrożonych IUCN. Gatunek znajduje się na krajowych czerwonych listach 13 krajów europejskich i jest uważany za (krytycznie) zagrożony w Chorwacji, Czechach, Danii, Finlandii, Francji, Niemczech, Litwie, Polsce i Szwajcarii[5].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2025-04-03].
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2025-04-03].
- 1 2 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 309, ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ David Boertmann, Fungi of Northern Europe, wyd. 2nd, rev. ed, Greve: Svampetryk, 2010, s. 200, ISBN 978-87-983581-7-6 [dostęp 2023-06-29].
- 1 2 3 I. Kautmanova, T. Knutsson, M. Krikorev, T. Læssøe, B. Senn-Irlet, Hygrocybe ingrata, DOI: 10.2305/iucn.uk.2015-4.rlts.t71595761a71595999.en, 71595761 [dostęp 2023-06-29].
- ↑ Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2023-04-30].
- ↑ Brian H. Seitzman, Andrew Ouimette, Rachel L. Mixon, Erik A. Hobbie, David S. Hibbett, Conservation of biotrophy in Hygrophoraceae inferred from combined stable isotope and phylogenetic analyses, „Mycologia”, 103 (2), 2011, s. 280–290, DOI: 10.3852/10-195, ISSN 0027-5514 [dostęp 2023-06-29] (ang.).