Wilhelm Adalbert Hohenzollern

Adalbert Hohenzollern

Admiral
Data i miejsce urodzenia	29 października 1811 Berlin
Data i miejsce śmierci	6 czerwca 1873 Karlsbad
Przebieg służby
Lata służby	1821–1873
Siły zbrojne	Kaiserliche Marine
Stanowiska	Generalny Inspektor Marynarki Wojennej
Główne wojny i bitwy	Wojna prusko-austriacka Wojna francusko-pruska
Odznaczenia

Prinz Heinrich Wilhelm Adalbert von Preußen (ur. 29 października 1811 w Berlinie, zm. 6 czerwca 1873 w Karlsbadzie) – pruski książę, admirał Cesarskiej Marynarki Wojennej i generał piechoty Armii Cesarstwa Niemieckiego, uczestnik wojny prusko-austriackiej i wojny francusko-pruskiej, Generalny Inspektor Marynarki Wojennej.

W wieku 10 lat został wpisany na listę oficerów 4. Pułku Landwehry Gwardii^[1], a właściwą służbę wojskową rozpoczął w 1829 roku, kiedy w stopniu porucznika (niem. Secondelieutenant) dołączył do 2. Pułku Piechoty Gwardii. W 1830 roku uzyskał awans na kapitana (niem. Hauptmann)^[2], a dwa lata później został przeniesiony do Brygady Artylerii Gwardii. W 1833 roku awansował na majora i w tym samym roku trafił do Pułku Gardes du Corps^[3], a w 1835 roku powrócił do Brygady Artylerii Gwardii^[4]. Od 1839 roku, będąc już pułkownikiem (niem. Oberst), zasiadał w Artyleryjskiej Komisji Egzaminacyjnej. W tym samym roku został pełniącym obowiązki dowódcy Brygady Artylerii Gwardii^[5], a w 1840 roku został przydzielony do II Inspekcji Artylerii awansując na generała majora (niem. Generalmajor)^[6].

W 1843 roku objął funkcję Inspektora Generalnego Artylerii oraz dołączył do Komisji Egzaminacyjnej Nauki Wojskowej i Techniki^[7], a w 1846 roku otrzymał stopień generała porucznika (niem. Generalleutenant)^[8]. W 1849 roku został naczelnym dowódcą pruskich okrętów wojennych^[9].

W 1853 roku utworzona została admiralicja, która zarządzała pruską Marynarką Wojenną. W wyniku tej reformy stanowisko naczelnego dowódcy Marynarki Wojennej, podległe admiralicji, powierzono księciu Adalbertowi. Rok później został mianowany Admirałem Wybrzeża Pruskiego (niem. Admiral der Preußischen Küsten) w stopniu generała pieechoty (niem. General der Infanterie), pozostał również na stanowisku naczelnego dowódcy Marynarki^[10]. W 1856 roku uczestniczył w bitwie u przylądka Ras Salasat Madari, w której siły pruskie starły się z piratami. Został w jej trakcie lekko ranny^[11].

W 1859 roku doszło do kolejnej reformy Marynarki Wojennej, w wyniku której z admiralicji wydzielono naczelne dowództwo marynarki, a na jego czele stanął książę Adalbert^[12]. Po wybuchu wojny duńskiej w 1864 roku na pokładzie SMS Grille dowodził pruskimi siłami morskimi, w tym w trakcie bitwy u wybrzeży Rugii^[11]. Podczas wojny prusko-austriackiej znalazł się w kwaterze głównej II Armii, biorąc udział w bitwach pod Nachodem, Skalicą i Sadową. W 1871 roku utworzony został Cesarski Urząd Marynarki, a książę Adalbert został Generalnym Inspektorem Marynarki Wojennej^[13]. Funkcję tę pełnił do swojej śmierci w 1873 roku.

Odznaczenia księcia Adalberta to między innymi^[13]:

• Order Orła Czarnego na łańcuchu
• Krzyż Wielki Orderu Orła Czerwonego z liśćmi dębu i mieczami
• Order Orła Czerwonego I klasy z liśćmi dębu i mieczami na wstędze wojennej
• Order Królewski Korony I klasy z mieczami
• Gwiazda Wielkiego Komtura Orderu Hohenzollernów z mieczami na wstędze wojennej
• Komtur Orderu Hohenzollernów z mieczami na wstędze wojennej
• Order Pour le Mérite
• Krzyż Żelazny I klasy
• Krzyż Żelazny II klasy
• Order Hohenzollernów I klasy ordynku książęcego z mieczami
• Krzyż Wielki Orderu Alberta Niedźwiedzia (Anhalt)
• Order Wierności (Badenia)
• Krzyż Wielki Orderu Lwa Zeryngeńskiego (Badenia)
• Order Świętego Huberta (Bawaria)
• Krzyż Wielki Orderu Zasługi Wojskowej (Bawaria)
• Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia)
• Krzyż Wielki Orderu Krzyża Południa (Brazylia)
• Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja)
• Order Świętego Jerzego (Hanower)
• Krzyż Wielki Orderu Gwelfów (Hanower)
• Order Lwa Złotego (Hesja)
• Krzyż Wielki Orderu Ludwika (Hesja)
• Order Zasługi Wojskowej (Hesja)
• Medal Zasługi Wojskowej (Lippe)
• Krzyż Wielki Orderu Korony Wendyjskiej z koroną w złocie (Meklemburgia)
• Krzyż Zasługi Wojskowej I klasy (Meklemburgia)
• Krzyż Zasługi za Odznaczenie się Podczas Wojny (Meklemburgia)
• Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Niderlandy)
• Krzyż Wielki Orderu Świętego Stefana (Austro-Węgry)
• Krzyż Zasługi Wojskowej z dekoracją wojenną (Austro-Węgry)
• Krzyż Wielki Orderu Domowego i Zasługi (Oldenburg)
• Krzyż Wielki Orderu Wieży i Miecza (Portugalia)
• Order Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie)
• Order Świętego Jerzego IV klasy (Imperium Rosyjskie)
• Krzyż Wielki Orderu Sokoła Białego (Saksonia)
• Krzyż Wielki Orderu Korony Wirtemberskiej (Wirtembergia)

• Gustav von Glasenapp: Die Generale der deutschen Armee von 1848-71. Biographien, Portraits und Facsimiles. Berlin: Militaria, 1880. [dostęp 2026-03-09]. (niem.).
• Herman Granier: Allgemeine Deutsche Biographie 45. Berlin: 1900. [dostęp 2026-03-09]. (niem.).
• Friedrich-Christian Stahl: Neue Deutsche Biographie 1. Berlin: Militaria, 1953. [dostęp 2026-03-09].
• Rang- und Quartier-Liste der Königlich-Preußischen Armee. 1822, Berlin: Wilhelm Dieterici, 1822 [dostęp 2026-03-08]  (niem.).
• Rang- und Quartier-Liste der Königlich-Preußischen Armee. 1830, Berlin: E. S. Mittler, 1830 [dostęp 2026-03-08]  (niem.).
• Rang- und Quartier-Liste der Königlich-Preußischen Armee. 1833, Berlin: E. S. Mittler, 1833 [dostęp 2026-03-08]  (niem.).
• Rang- und Quartier-Liste der Königlich-Preußischen Armee. 1836, Berlin: E. S. Mittler, 1836 [dostęp 2026-03-08]  (niem.).
• Rang- und Quartier-Liste der Königlich-Preußischen Armee. 1839, Berlin: E. S. Mittler, 1839 [dostęp 2026-03-08]  (niem.).
• Rang- und Quartier-Liste der Königlich-Preußischen Armee. 1841, Berlin: E. S. Mittler, 1841 [dostęp 2026-03-08]  (niem.).
• Rang- und Quartier-Liste der Königlich-Preußischen Armee. 1844, Berlin: E. S. Mittler, 1844 [dostęp 2026-03-08]  (niem.).
• Rang- und Quartier-Liste der Königlich-Preußischen Armee. 1847, Berlin: E. S. Mittler, 1847 [dostęp 2026-03-08]  (niem.).
• Rang- und Quartier-Liste der Königlich-Preußischen Armee. 1850, Berlin: E. S. Mittler, 1850 [dostęp 2026-03-08]  (niem.).
• Rang- und Quartier-Liste der Königlich-Preußischen Armee. 1854, Berlin: E. S. Mittler, 1854 [dostęp 2026-03-08]  (niem.).
• Rang- und Quartier-Liste der Königlich-Preußischen Armee. 1861, Berlin: E. S. Mittler, 1861 [dostęp 2026-03-08]  (niem.).
• Rang- und Quartier-Liste der Königlich-Preußischen Armee. 1872, Berlin: E. S. Mittler, 1872 [dostęp 2026-03-08]  (niem.).