Wilhelm Starck
 | |
 kapitan piechoty | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Przebieg służby | |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Stanowiska |
dowódca kompanii |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
  | |
Wilhelm Jan Starck (ur. 23 maja 1897 we Lwowie, zm. 5 grudnia 1918 pod Laszkami Murowanymi) – kapitan piechoty Wojska Polskiego.
Życiorys
Wilhelm Jan Starck urodził się 23 maja 1897[1]. Był synem Christiana Starcka (1871-1927, ogrodnik we Lwowie)[1]. Był pochodzenia niemieckiego[2]. Wywodził się z Zamarstynowa[3][1]. Uczył się w C. K. II Szkole Realnej we Lwowie, gdzie w 1913 ukończył VI klasę[4].
Podczas I wojny światowej służył w C. K. Armii jako oficer[1]. Wstąpił do założonych w 1918 Polskich Kadr Wojskowych[1]. W listopadzie 1918 uczestniczył w obronie Lwowa podczas wojny polsko-ukraińskiej walcząc w stopniu podporucznika[5][6][1]. Początkowo służył w lotnych patrolach „Sokoła”[7]. 2 listopada odpierał ataki wroga na szkołę Sienkiewicza, po czym ścigał ich ulicą Sapiehy[8], gdzie ustalił się front i siły polskie połączyły się z Kopytkowe[9]. Był komendantem odcinka ulicy Leona Sapiehy[1][10]. Dokonał zajęcia placu św. Jura[11]. Utworzył tam swoją komendę w szkole im. Konarskiego i przejściowo był tam komendantem[12][1]. 5 listopada wzmocnił swoimi siłami obronę Wulki, a po odparciu ataków ruszył w pościg za Ukraińcami aż do Szkoły Kadeckiej[13][14]. Dowodził oddziałem batiarów, formując z nich doskonałą jednostkę[15][1]. Dowodził kompanią karabinów maszynowych[16] (jego adiutantem był Władysław Żymirski[17]). 14 listopada został przerzucony z Wulki na odsiecz III dzielnicy oraz gminy Zamarstynów, który zajął wieczorem tego dnia, a także Hołosko[6][1]. Wówczas objął ogólne dowództwo pododcinka nad wszystkimi oddziałami Zamarstynów-Podzamcze[12][6][18][19][20.1]. Po zajęciu Gabrielówki, w nocy 17 listopada ppor. Starck dokonał zajęcia rzeźni miejskiej przy ul. Nowej Rzeźni w VI odcinku[21][22][23][24]. Walki trwały do zawieszenia broni 18 listopada[2]. Zasłynął w podstępnych sposobach walki (określane jako fortele Kmicicowe), np. pojawiał się na tyłach wroga skąd trąbką wydawał rozkazy zmiany pozycji[25][1]. W komunikatach Naczelnej Komendy pisano, że ppor. Starck odznaczał się duchem ofensywy[26].
Po oswobodzeniu Lwowa przez Polaków został awansowany na stopień kapitana[2]. Został dowódcą kompanii w 2 pułku Strzelców Lwowskich[2]. Jego kompania stacjonowała w Dublanach w sile 120 bagnetów[20.2]. Stamtąd pod koniec listopada 1918 jego kompania zajęła Laszki Murowane[27]. Poległ 5[28] grudnia 1918 pomiędzy Laszami Murowanymi a Melechowem[29][30][2]. Według różnych wersji został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie (pole 5)[31] lub w jego części osobnej, tj. na Cmentarzu Obrońców Lwowa (kwatera I, miejsce 12)[1].
Następcą kpt. Starcka na stanowisku dowódcy kompanii był kpt. Antoni Kurka[32].
We wspomnieniu mjr. Janusza Góreckiego ppor. Starck został przedstawiony jako postać nieustraszona, żołnierz bez trwogi i skazy[2]. Jan Gella określił Starcka mianem jednego z najdzielniejszych obrońców Lwowa[33].
Odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari – pośmiertnie (dekoracja dokonana 17 kwietnia 1921 we Lwowie przez gen. broni Tadeusza Rozwadowskiego)[34]
- Krzyż Niepodległości – pośmiertnie (4 listopada 1933, za pracę w dziele odzyskania niepodległości)[35]
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Piotr W. Kochański: Wilhelm Starck. ogrodywspomnien.pl. [dostęp 2020-05-10]. za: Stanisław Nicieja: Cmentarz Obrońców Lwowa. Wrocław / Warszawa / Kraków: Ossolineum, 1990, s. 334.
- 1 2 3 4 5 6 Górecki ↓, s. 144.
- ↑ Mączyński (I) ↓, s. 157, 242.
- ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. II Szkoły Realnej we Lwowie za rok szkolny 1912-1913. Lwów: 1913, s. 94.
- ↑ Gella ↓, s. 23.
- 1 2 3 Górecki ↓, s. 143.
- ↑ Wit Sulimirski: Grupa „Sokól” – Macierz. W: Jarosław Waniorek (red.): Obrona Lwowa. 1-22 listopada 1918. Tom 2. Źródła do dziejów walk o Lwów i województwa południowo-wschodnie 1918-1920. Relacje uczestników. Warszawa: 1993, s. 453. ISBN 83-85218-56-4.
- ↑ Hupert ↓, s. 22-23.
- ↑ Mączyński (I) ↓, s. 102.
- ↑ Ludwik Baar: Milicja wojskowa w obronie Lwowa. W: Jarosław Waniorek (red.): Obrona Lwowa. 1-22 listopada 1918. Tom 2. Źródła do dziejów walk o Lwów i województwa południowo-wschodnie 1918-1920. Relacje uczestników. Warszawa: 1993, s. 455. ISBN 83-85218-56-4.
- ↑ Mączyński (I) ↓, s. 136-137.
- 1 2 Gella ↓, s. 162.
- ↑ Hupert ↓, s. 34.
- ↑ Mączyński (I) ↓, s. 153.
- ↑ Mączyński (I) ↓, s. 157.
- ↑ Gella ↓, s. 91.
- ↑ † Władysław Żymirski. „Słowo Polskie”. Nr 21, s. 4, 22 stycznia 1919.
- ↑ Mączyński (I) ↓, s. 242, 259.
- ↑ Semper fidelis. Obrona Lwowa w obrazach współczesnych. Lwów / Warszawa: Straż Mogił Polskich Bohaterów / Oficyna Wydawnicza Volumen, 1930 / 1990, s. Tab. 53.
- Tadeusz Michał Nittman: Walki o Lwów. W: Jarosław Waniorek (red.): Obrona Lwowa. 1-22 listopada 1918. Tom 2. Źródła do dziejów walk o Lwów i województwa południowo-wschodnie 1918-1920. Relacje uczestników. Warszawa: 1993. ISBN 83-85218-56-4.
- ↑ Górecki ↓, s. 143-144.
- ↑ Mączyński (I) ↓, s. 259.
- ↑ Mączyński (I) ↓, s. 217.
- ↑ Walerian Sikorski: Odcinek Podzamcze. W: Jarosław Waniorek (red.): Obrona Lwowa. 1-22 listopada 1918. Tom 2. Źródła do dziejów walk o Lwów i województwa południowo-wschodnie 1918-1920. Relacje uczestników. Warszawa: 1993, s. 412-415. ISBN 83-85218-56-4.
- ↑ Stefan Dekański: Trzy tygodnie udziału studenta Politechniki. W: Jarosław Waniorek (red.): Obrona Lwowa. 1-22 listopada 1918. Tom 2. Źródła do dziejów walk o Lwów i województwa południowo-wschodnie 1918-1920. Relacje uczestników. Warszawa: 1993, s. 128. ISBN 83-85218-56-4.
- ↑ Gella ↓, s. 186.
- ↑ Hupert ↓, s. 103.
- ↑ Według Stanisława Niciei 6 grudnia 1918. Nabożeństwo żałobne w pierwszą rocznicę śmierci Wilhelma Jana Starcka zaplanowano na 6 grudnia 1919, Ogłoszenie. „Kurjer Lwowski”. Nr 333, s. 6, 6 grudnia 1919.
- ↑ Lista ofiar walk za czas od 3 do 11 grudnia 1918 r.. „Gazeta Lwowska”. Nr 7, s. 4, 9 stycznia 1919.
- ↑ Lista strat Wojska Polskiego. Polegli i zmarli w wojnach 1918-1920. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1934, s. 824.
- ↑ Aleksander Medyński: Ilustrowany przewodnik po Cmentarzu Łyczakowskim. Lwów: Drukarnia Polska Bolesława Wysłoucha, 1937, s. 90.
- ↑ Henryk Smotrecki: Zarys historji wojennej 39-go pułku strzelców Lwowskich. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, s. 5, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- ↑ Gella ↓, s. 187.
- ↑ Dekoracja Orderem „Virtuti Militari”. „Gazeta Lwowska”. Nr 87, s. 4, 17 kwietnia 1921.
- ↑ M.P. z 1933 r. Nr 255, poz. 273 (ISAP).
Bibliografia
- Jan Gella: Ruski miesiąc 1/XI-22/XI 1918. Ilustrowany opis walk listopadowych we Lwowie z 2 mapami. Lwów: ok. 1919, s. 1-234.
- Czesław Mączyński: Boje lwowskie. Cz. 1. Oswobodzenie Lwowa (1-24 listopada 1918 roku). T. I. Warszawa: 1921, s. 1-338.
- Witold Hupert: Walka o Lwów (od 1 listopada 1918 do 1 maja 1919 roku). Warszawa: 1933, s. 1-265.
- Janusz Górecki: Mój udział w walkach III dzielnicy Lwowa. W: Jarosław Waniorek (red.): Obrona Lwowa. 1-22 listopada 1918. Tom 2. Źródła do dziejów walk o Lwów i województwa południowo-wschodnie 1918-1920. Relacje uczestników. Warszawa: 1993, s. 135-144. ISBN 83-85218-56-4.