William Cheselden

William Cheselden
Ilustracja
William Cheselden
Data i miejsce urodzenia

19 października 1688
Somerby

Data i miejsce śmierci

10 kwietnia 1752
Bath

Zawód, zajęcie

chirurg, anatom

Odznaczenia
Fellow of the Royal Society (1712)

William Cheselden (ur. 19 października 1688 w Somerby, zm. 10 kwietnia 1752 w Bath) – angielski chirurg i anatom, nauczyciel anatomii i chirurgii, który odegrał kluczową rolę w ugruntowaniu chirurgii jako naukowej profesji medycznej.[1][2]

Biografia

Cheselden urodził się w Somerby w Leicestershire 19 października 1688 roku.[1][3] W młodości studiował anatomię w Londynie u Williama Cowpera (1666–1709) i rozpoczął wykłady z anatomii w 1710 roku.[1][3] W tym samym roku został przyjęty do londyńskiej gildi cyrulików-chirurgów, zdając egzamin końcowy 29 stycznia 1711 roku.[3]

W 1712 roku został wybrany na członka Royal Society.[4] W 1713 roku opublikował podręcznik The Anatomy of the Human Body (Anatomia ciała ludzkiego), który osiągnął wielką popularność, stając się podstawowym źródłem wiedzy dla studentów medycyny przez trzynaście kolejnych wydań.[1][5] Książka była wyjątkowa, ponieważ została napisana po angielsku zamiast po łacinie, jak było wówczas w zwyczaju.[1]

W 1718 roku został mianowany asystentem chirurga w St Thomas' Hospital w Londynie, a rok później (1719 lub 1720) awansował na pełnego chirurga.[1][5] Specjalizował się w usuwaniu kamieni pęcherza moczowego, co przyczyniło się do znacznego wzrostu wskaźnika przeżywalności pacjentów.[1] Później został chirurgiem do spraw kamicy w Westminster Infirmary oraz chirurgiem królowej Karoliny.[1] W grudniu 1727 roku otrzymał nominację na chirurga nadwornego królowej.[6]

W 1733 roku Cheselden został wybrany na chirurga szpitala św. Jerzego przy jego założeniu.[1] W tym samym roku opublikował dzieło Osteographia, or the Anatomy of Bones (Osteografia, czyli anatomia kości) – pierwszy pełny i dokładny opis anatomii ludzkiego układu kostnego.[1][7] Dzieło to wyróżniało się użyciem camera obscura do precyzyjnego odwzorowania kości, co zostało zilustrowane na stronie tytułowej.[8]

Cheselden przeszedł na emeryturę ze St Thomas' Hospital w 1738 roku i przeniósł się do szpitala Chelsea Hospital.[1] W 1744 roku został wybrany na strażnika (Warden) gildi cyrulików-chirurgów i odegrał kluczową rolę w oddzieleniu chirurgów od cyrulikó-balwierzy, co doprowadziło do utworzenia niezależnej organizacji chirurgów w 1745 roku – organizacji, która później przekształciła się w słynne Królewskie Kolegium Chirurgów Anglii.[1][5]

Zmarł w Bath 10 kwietnia 1752 roku w wieku 63 lat.[1]

Dokonania medyczne

Usuwanie kamieni pęcherza

Cheselden zasłynął z wynalezienia metody bocznego cięcia do usuwania kamieni z pęcherza moczowego, którą po raz pierwszy wykonał w 1727 roku.[1][5] Procedura była wyjątkowo szybka (trwała minuty zamiast godzin) i charakteryzowała się niską śmiertelnością (około 10%).[5][9] W 1723 roku opracował również podejście nadłonowe, które opisał w pracy A Treatise on the High Operation for the Stone.[1] Według relacji, Cheselden potrafił wykonać operację w zaledwie 54 sekundy.[1]

Chirurgia okulistyczna

W 1728 roku Cheselden opisał operację wytwarzania sztucznej źrenicy poprzez nacięcie tęczówki jako metodę leczenia niektórych form ślepoty.[1][2] W tym samym roku przeprowadził słynną operację usunięcia zaćmy u 13-letniego chłopca, Daniela Dolinsa, który był niewidomy od urodzenia.[10] Przypadek ten był przedmiotem szerokiej dyskusji filozoficznej, choć nie ma dowodów na to, że wzrok Dolinsa w rzeczywistości się poprawił na tyle, by mógł czytać, a pacjent zmarł w wieku 30 lat.[11]

Pacjenci i znajomości

Do pacjentów Cheseldena należeli wybitni współcześni, w tym Isaac Newton, którego leczył podczas jego ostatniej choroby, poeta Alexander Pope oraz Hans Sloane.[1][12]

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 William Cheselden | Anatomy, Osteology & Surgery. Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2025-10-23].
  2. 1 2 Michaleas SN, Tsoucalas G, Tekiner H, Karamanou M. William Cheselden (1688-1752): 18th-Century Pioneer of Lateral Lithotomy and Iridectomy. „Surg Innov”. 27 (5), s. 543-548, 2020. DOI: 10.1177/1553350620940460. PMID: 32628559.
  3. 1 2 3 Historical Anatomies on the Web: Cheselden: Author & Works. U.S. National Library of Medicine, 2003-07-28. [dostęp 2025-10-23].
  4. ↑ William Cheselden, the Deaf Countess, & Charles Ray. UCL Library, 2019-08-09. [dostęp 2025-10-23].
  5. 1 2 3 4 5 William Cheselden, father of modern British surgery. Hektoen International, 2020-03-29. [dostęp 2025-10-23].
  6. ↑ Dictionary of National Biography, 1885-1900/Cheselden, William. Wikisource, 2022-01-07. [dostęp 2025-10-23].
  7. ↑ Neher A. The Truth about Our Bones: William Cheselden's Osteographia. „Med Hist”. 54 (4), s. 537-552, 2010. PMID: 21046995. PMCID: PMC2948710. [dostęp 2025-10-23].
  8. ↑ William Cheselden - Osteographia or the anatomy of the bones, 1733. Royal College of Surgeons of England, 2015-07-28. [dostęp 2025-10-23].
  9. ↑ Tröhler U. William Cheselden's 1740 presentation of data on age-specific mortality after lithotomy. „J R Soc Med”. 107 (4), s. 151-158, 2014. PMID: 24692412. PMCID: PMCPMC4109336. [dostęp 2025-10-23].
  10. ↑ Leffler CT, Schwartz SG. The First Cataract Surgeons in the British Isles. „Am J Ophthalmol”. 230, s. 75-122, 2021. DOI: 10.1016/j.ajo.2021.03.009. PMID: 33744237. PMCID: PMC8446104. [dostęp 2025-10-23].
  11. ↑ A Critique of Pure Photography. Record Pictures. [dostęp 2025-10-23].
  12. ↑ William Cheselden's 1740 presentation of data on age-specific mortality after lithotomy. The James Lind Library, 2018-07-23. [dostęp 2025-10-23].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.