Wincenty Czyżewski

Wincenty Czyżewski

Kraj działania	Polska
Data urodzenia	1856
Data i miejsce śmierci	11 listopada 1918 Sokolniki
kapłan diecezjalny
Okres sprawowania	1880–1918
Proboszcz
Okres sprawowania	1894–1918
Wyznanie	katolicyzm
Kościół	rzymskokatolicki
Ordynacja	1 sierpnia 1880
Prezbiterat	1 sierpnia 1880
Odznaczenia

Wincenty Czyżewski (ur. 1856, zm. 11 listopada 1918 w Sokolnikach) – polski ksiądz rzymskokatolicki, proboszcz parafii w Sokolnikach. Zamordowany podczas masakry polskiej ludności wsi w listopadzie 1918^[1][2].

Urodził się w 1856 roku. Studiował filozofie i teologię w Metropolitalnym Seminarium Duchownym we Lwowie. Święcenia kapłańskie przyjął 1 sierpnia 1880 roku we Lwowie. W latach 1881–1891 pełnił funkcję kapelana rezerwy Armii Monarchii Austro-Węgierskiej. Przez większość życia kapłańskiego pełnił posługę w parafiach archidiecezji lwowskiej, m.in. jako wikariusz w Złoczowie, Stanisławowie, Kopyczyńcach, Olesku, Łopatynie i Kozłowie oraz administrator w Mogilnicy. W latach 1894–1898 był proboszczem w Kobylnicy, a od 1898 (lub 1899) do śmierci – proboszczem w Sokolnikach (parafia św. Mikołaja). Około 1913 roku otrzymał tytuł kanonika Expositorii Canonicalis. Był duszpasterzem w czysto polskiej i narodowo uświadomionej wsi, która znajdowała się na froncie wojny polsko-ukraińskiej. Unikał bezpośredniego zaangażowania politycznego, koncentrując się na pracy duszpasterskiej. 11 listopada 1918 roku, w czasie odzyskania przez Polskę niepodległości oraz walk o Lwów, oddziały ukraińskie zaatakowały Sokolniki i podpaliły część wsi. Ks. Wincenty Czyżewski wraz z wójtem Jakubem Hubiszem i kierownikiem szkoły Marianem Gerstmannem udał się z białą chorągwią jako delegacja do dowódcy oddziałów ukraińskich z prośbą o zaprzestanie grabieży, pożarów i mordów na ludności cywilnej. Delegacja została pojmana, skatowana, powleczona przez wieś i pola, a następnie rozstrzelana pod przydrożnym krzyżem przy drodze do Nawarii. Zwłoki ks. Czyżewskiego i kierownika szkoły leżały na miejscu egzekucji przez trzy dni. Dopiero 13 listopada ciało proboszcza przeniesiono do kościoła, a 15 listopada odbył się pogrzeb (egzekwie odprawił ksiądz z Hodowicy). Tego samego dnia zamordowano kolejnych mieszkańców wsi – łącznie zginęło co najmniej kilkadziesiąt osób (w niektórych relacjach mowa o ponad 50–60 ofiarach w Sokolnikach). Jego śmierć była jedną z pierwszych wśród duchownych rzymskokatolickich archidiecezji lwowskiej w okresie wojny polsko-ukraińskiej 1918–1919^{[1][3][4][5][6]}.

Ks. Wincenty Czyżewski jest wymieniany jako pierwsza ofiara na pomniku Poległym w obronie Lwowa w Sokolnikach (wzniesionym w 1937 r., a zniszczonym przez sowietów w latach 50'). Wspominany jest w martyrologiach polskich duchownych oraz opracowaniach dotyczących terroru wobec polskiej ludności w Małopolsce Wschodniej w 1918 roku^[3][4][7].

• Krzyż Niepodległości^[8][9].