Wincenty Hyla
 Wincenty Hyla ok. 1935 roku | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Poseł na Sejm II, III i IV kadencji (II RP) | |
| Okres | |
| Przynależność polityczna | |
| Odznaczenia | |
    | |
Wincenty Hyla (ur. 5 października 1894 w Brzeźnicy, zm. 9 stycznia 1975 w Kleczy Dolnej) – polski rolnik, działacz niepodległościowy i społeczny, polityk, poseł na Sejm II, III i IV kadencji w II RP, członek Rady Związku Powiatów Rzeczypospolitej Polskiej w 1933 roku[1], kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Syn Józefa i Marii z domu Pamuły[2]. Ukończył szkołę ludową i kursy rolnicze. Od 1912 roku był działaczem Związku Strzeleckiego[3], Towarzystwa Szkoły Ludowej i szkółek rolniczych.
W czasie I wojny światowej, 6 sierpnia 1914 roku wstąpił do Legionów Polskich[4]. Początkowo służył w 1. pułku piechoty, a następnie w 5. pułku piechoty w składzie I Brygady, wraz z którym brał udział we wszystkich bitwach[5]. Wyróżnił się w czasie bitwy pod Łowczówkiem i Przepiórowem[6]. W 1917 roku, po kryzysie przysięgowym został wcielony do armii austriackiej, gdzie otrzymał przydział do 1. pułku ułanów[7]. Za postawę wykazaną w walkach prowadzonych przez Legiony Polskie[6], 17 maja 1922 odznaczono go orderem wojskowym „Virtuti Militari” V klasy[8].
W 1918 roku organizował Straż Obywatelską w Brzeźnicy. W 1920 roku wstąpił ochotniczo do Wojska Polskiego[9] i w czasie wojny polsko-bolszewickiej służył w 8. pułku ułanów.
Po demobilizacji (w 1921 roku) prowadził w Brzeźnicy nowoczesne, bardzo intensywne gospodarstwo rolne (mechanizacja i melioracja sadów, doświadczenia nawozowe i odmianowe).
Był działaczem wielu organizacji, m.in. był: członkiem zarządu Krakowskiej Izby Rolniczej, Zarządu Okręgowego Małopolskiego Towarzystwa Rolniczego, wiceprezesem Okręgowego Towarzystwa Rolniczego w Wadowicach[7], przewodniczącym Towarzystwa Domu Ludowego w Brzeźnicy, inicjatorem rozwoju spółdzielczości mleczarskiej, członkiem Wydziału Wojewódzkiego, Rady Powiatowej w Wadowicach i Rady Związku Powiatów RP w Warszawie.
Należał do PSL „Piast”, następnie BBWR i OZN.
Pod koniec lat 30. pracował w Ministerstwie Rolnictwa i Reform Rolnych[10].
W wyborach parlamentarnych w 1928 roku został wybrany posłem na Sejm II kadencji (1928–1930) z listy nr 1 (BBWR). Równocześnie był zastępcą posła z listy w okręgu wyborczym nr 43 (Wadowice). W kadencji tej należał do klubu BBWR. Pracował w komisjach: reform rolnych i skarbowej[10].
W wyborach parlamentarnych w 1930 roku został wybrany posłem na Sejm III kadencji (1930–1935) z listy nr 1 (BBWR) w okręgu nr 43 obejmującym powiat wadowicki. W kadencji tej należał do klubu BBWR. Pracował w komisjach: budżetowej, reform rolnych (był kierownikiem grupy i referentem) oraz skarbowej[10].
W latach 1928 i 1931 był wybrany przez Sejm na członka Głównej Komisji Ziemskiej (od 1934 roku był członkiem tej Komisji z ramienia Związku Izb i Organizacji Rolniczych).
W wyborach parlamentarnych w 1935 roku został ponownie wybrany posłem na Sejm IV kadencji (1935–1938) 31 330 głosami z listy państwowej z okręgu nr 87, obejmującego powiaty: wdowicki, żywiecki i myślenicki. W kadencji tej należał do Koła Rolników Sejmu i Senatu. Pracował w komisjach: budżetowej (był zastępcą członka), prawniczej i rolnej[11][10].
Po wybuchu II wojny światowej przedostał się do Francji. Pracował w PCK i Związku Rolników Polskich, był również członkiem Polskiej Organizacji Walki o Niepodległość. W 1958 roku wrócił do Polski.
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6573 – 17 maja 1922[8][12][13]
- Krzyż Niepodległości – 22 grudnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[14][7]
- Krzyż Walecznych[10][7]
- Odznaka „Za wierną służbę”[7]
oraz dyplom honorowy nadany przez Małopolskie Towarzystwo Rolnicze w Krakowie[10].
Życie prywatne
Ożenił się z Wiktorią Gut i miał sześcioro dzieci: Janinę, Wandę, Józefa, Cecylię, Helenę i Władysława[15].
Jego brat, Józef, był również żołnierzem 1. pułku piechoty Legionów Polskich[10].
Przypisy
- ↑ Leszek Śliwiński, Ogólnopolska reprezentacja powiatowych związków komunalnych w II Rzeczypospolitej, Częstochowa 2013, s. 254.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 1.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 3, 4.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 5.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 3, 6.
- 1 2 Kolekcja ↓, s. 6.
- 1 2 3 4 5 Kolekcja ↓, s. 3.
- 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 6 stycznia 1923, s. 19.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 4.
- 1 2 3 4 5 6 7 Biblioteka sejmowa – Parlamentarzyści RP: Wincenty Hyla. [dostęp 2012-06-29].
- ↑ Scriptor (opr.): Sejm i Senat 1935–1938 IV kadencja. Warszawa: nakładem Księgarni F. Hoesicka, 1936, s. 266.
- ↑ Wykaz odznaczonych orderem wojskowym „Virtuti Militari“ V kl. oficerów i szeregowych z b. 5-go pułku piechoty Legjonów Polskich., „Żołnierz Polski” (29 (308)), zbrojownia.cbw.wp.mil.pl, 16 lipca 1922, s. 17 [dostęp 2025-05-19] (pol.).
- ↑ Kolekcja ↓, s. 1, 5.
- ↑ M.P. z 1931 r. Nr 296, poz. 391 (ISAP).
- ↑ Kolekcja ↓, s. 2.
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-05-18].
- Hyla Wincenty. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari; I.482.37-2824 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-08-26].