Witold Hedinger
![]() | |
| Data i miejsce urodzenia |
3 kwietnia 1876 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
10 lutego 1932 |
| Przewodniczący Rady Miejskiej Poznania | |
| Okres |
od 1924 |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Senator II kadencji (II RP) | |
| Okres |
od 1928 |
| Przynależność polityczna | |
| Następca | |
Witold Ryszard Hedinger (ur. 3 kwietnia 1876 w Poznaniu[1], zm. 10 lutego 1932 tamże[2]) – polski inżynier, przemysłowiec, działacz społeczny i gospodarczy, konsul honorowy Szwecji, radny i przewodniczący Rady Miejskiej Poznania, senator II kadencji w II RP z ramienia Związku Ludowo-Narodowego[3].
Życiorys


W 1896 uzyskał świadectwo dojrzałości w Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu[4][5]. Ukończył studia na Politechnice w Charlottenburgu z dyplomem inżyniera[6].
W 1908 został członkiem zarządu Korporacji Kupców Chrześcijańskich[7] W 1911 był członkiem zwyczajnym Towarzystwa Ludoznawczego[8]. Podczas wyborów do Reichstagu w 1912 pełnił funkcję sekretarza Polskiego Komitetu Wyborczego na miasto Poznań[9]. Był skarbnikiem i członkiem zarządu Towarzystwa Czytelni Ludowych. Należał, obok Ksawerego Zakrzewskiego i Stefana Michalskiego, do grona twórców Biblioteki i Czytelni im. Kraszewskiego[4][10].
22 października 1903 wykupił założone krótko po wojnie prusko-francuskiej przez Leona Kieslinga przedsiębiorstwo blacharskie. Półtora roku później w działalność firmy zaangażował się jego brat Stanisław. Hedingerowie zmagali się w tamtym czasie z prześladowaniami ze strony niemieckich władz zaborczych[11]. 1 stycznia 1919 przedsiębiorstwo zmieniło nazwę na W. & St. Hedinger. W 1928 zakład zatrudniał ponad 200 pracowników fizycznych i 20 umysłowych. Obrót wynosił 3 miliony złotych rocznie[12].
U schyłku I wojny światowej brał udział w pracach tajnego Komitetu Obywatelskiego, w którym zajął się organizacją skarbu[10]. 11 listopada 1918 dołączył do Wydziału Wykonawczego Rady Ludowej miasta Poznania[13]. Dwa dni później wszedł do Rady Żołnierskiej i Robotniczej, jako przedstawiciel Rady Ludowej[14]. W tym samym roku był delegatem na Polski Sejm Dzielnicowy[15].
W 1916 został radnym miejskim, a 7 maja 1924 przewodniczącym Rady Miasta Poznania w miejsce Władysława Mieczkowskiego[3][16]. Oba stanowiska piastował do śmierci[3]. W 1923 był jednym z członków założycieli Towarzystwa Miłośników Miasta Poznania[17]. Był prezesem Rady Komunalnej Kasy Oszczędności Miasta Poznania oraz długoletnim prezesem Banku Ludowego w Poznaniu. Pełnił funkcję członka honorowego Zarządu Ogólnego Ubezpieczalni Krajowej w Poznaniu[18]. Sprawował funkcję wiceprezesa Koła Towarzyskiego w Poznaniu[19]. W 1929 należał do Komitetu Wyborczego Narodowego Obozu Gospodarczego[20]. Jako przewodniczący Rady Miejskiej Poznania współorganizował z ramienia Rady Głównej Powszechną Wystawę Krajową w Poznaniu[21]. Był członkiem komitetu wykonawczego I Krajowego Kongresu Eucharystycznego w 1930[22]. Działał w Stronnictwie Narodowym[23]. Przez wiele lat pełnił funkcję najpierw kierownika tymczasowego konsulatu, a następnie konsula honorowego Szwecji, którego zasięg obejmował województwo poznańskie i pomorskie[24][25][26].
Należał do wielu organizacji społecznych działających na terenie Poznania. Był członkiem Pomocy Naukowej, Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych, Związku Artystów[6], Polskiego Towarzystwa Prehistorycznego[27], Towarzystwa Ekonomistów i Statystyków Polskich[28], Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, Poznańskiego Towarzystwa Wioślarzy Tryton, Związku Fabrykantów, Towarzystwa Przemysłowego, Towarzystwa Młodych Przemysłowców, Związku Ogrzewalników[6], Cechu Blacharzy i Korporacji Koncesjonowanych Instalatorów[29] oraz Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej[6].
W wyborach w 1928 uzyskał mandat senatora z listy nr 24 (Blok Katolicko-Narodowy) w okręgu wyborczym obejmującym województwo poznańskie. W Senacie był członkiem klubu Związku Ludowo-Narodowego[6]. W lutym 1930 złożył mandat z powodu nadmiaru obowiązków w roli przewodniczącego Rady Miejskiej Poznania. Jego miejsce w Senacie zajął Maksymilian Pluciński[30].
Zmarł po długiej i ciężkiej chorobie 10 lutego 1932 w Poznaniu[2][31]. 13 lutego został pochowany na cmentarzu nowomarcińskim przy ul. Bukowskiej. Przy jego trumnie w Ratuszu przemawiał Cyryl Ratajski (prezydent miasta), Bolesław Wybieralski (wiceprezes rady miasta) oraz Romuald Paczkowski (profesor Uniwersytetu Poznańskiego). Kondukt pogrzebowy prowadził biskup Walenty Dymek[4]. Po likwidacji cmentarza przy ul. Bukowskiej, jego szczątki przeniesiono na cmentarz przy ul. Samotnej w Poznaniu[32].
Rodzina
Był synem Henryka Hedingera, dyrektora Banku Kwilecki, Potocki i Spółka[33], oraz Walentyny z Mannów[1]. Jego bratem był Władysław Hedinger, bankowiec i działacz niepodległościowy[34].
19 czerwca 1907 ożenił się w kościele Matki Bożej Nieustającej Pomocy, św. Marii Magdaleny i św. Stanisława Biskupa w Poznaniu z Jadwigą Bernardą Leonardą Otmanowską[35][36], córką kupca Telesfora Otmanowskiego. Miał z nią trzech synów: Przemysława Henryka (kapitana pilota Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii[37]), Henryka Witolda (powstańca warszawskiego[38]) i Mieczysława Telesfora, oraz córkę Hannę Józefę po mężu Dąbrowską, która była synową prof. Stefana Tytusa Dąbrowskiego[34][39].
Przypisy
- 1 2 Akt urodzenia Witolda Ryszarda Hedingera, szukajwarchiwach.gov.pl, 1876, nr 649 (niem.).
- 1 2 Akt zgonu Witolda Hedingera, szukajwarchiwach.gov.pl, 1932, nr 224.
- 1 2 3 Witold Hedinger. Senat, Senatorowie II RP. [dostęp 2025-08-18]. (pol.).
- 1 2 3 Kronika Miasta Poznania, R. 10, nr 1 (31 marca 1932), s. 144.
- ↑ Wielkopolanin, R. 14, nr 62 (14 marca 1896), s. 3.
- 1 2 3 4 5 Tadeusz Rzepecki, Karol Rzepecki, Sejm i Senat 1928-1933: podręcznik zawierający wyniki wyborów w województwach, okręgach i powiatach, podobizny posłów sejmowych i senatorów, statystyki i mapy poglądowe, Poznań 1928, s. 168 [dostęp 2025-08-18].
- ↑ Kronika Miasta Poznania, R. 18, nr 2 (grudzień 1945), s. 69.
- ↑ Konstanty Kościński, Towarzystwo Ludoznawcze w Poznaniu: pamiątka uroczystego otwarcia zbiorów, Poznań 1911, s. 11.
- ↑ Naprzód czy wstecz?: "Pobudki wyborczej", t. 2, Poznań 1912, s. 79.
- 1 2 Gazeta Bydgoska, R. 11, nr 34 (12 lutego 1932), s. 2.
- ↑ Życie Poznania 1929 ↓, s. 43.
- ↑ Życie Poznania 1929 ↓, s. 45.
- ↑ Wielkopolska pod władzą Rad Robotników i Żołnierzy oraz Neczelnej Rady Ludowej w r. 1918/19: materjały i dokumenty do historji wydarzeń politycznych w b. zaborze pruskim w r. 1918/1919 poprzedzone streszczonym opisem wybuchu listopadowej rewolucji niemieckiej w Berlinie. Z. 1, Środa 1934, s. 19.
- ↑ Karol Rzepecki, Oswobodzenie Poznania 27. 12. 1918 - 5.1. 1919, Poznań 1923, s. 33 [dostęp 2025-08-18].
- ↑ Dziennik Polskiego Sejmu Dzielnicowego w Poznaniu, w grudniu 1918, Poznań 1918, s. 106.
- ↑ Dziennik Poznański, R.67, nr 288 (12 grudnia 1925), s. 5.
- ↑ Kronika Miasta Poznania, R.1, nr 1 (31 stycznia 1923), s. 18.
- ↑ Kurjer Poznański, R.27, nr 66 (11 lutego 1932), s. 12.
- ↑ Kurjer Poznański, R.22, nr 262 (11 czerwca 1927) - wyd. wieczorne, s. 17.
- ↑ Kurjer Poznański, R.24 , nr 460 (4 października 1929) - wyd. wieczorne, s. 1.
- ↑ Przewodnik po wystawie: Powszechna Wystawa Krajowa w roku 1929 w Poznaniu, Poznań 1929, s. 14.
- ↑ I Krajowy Kongres Eucharystyczny w Polsce, Poznań 1930, s. 16.
- ↑ Gazeta Bydgoska, R. 11, nr 33 (11 lutego 1932), s. 1.
- ↑ Spis urzędów dyplomatycznych i konsularnych państw obcych w Polsce i W. M. Gdańsku oraz sieć polskich urzędów dyplomatycznych i konsularnych zagranicą, Warszawa 1927, s. 15 [dostęp 2025-08-18].
- ↑ Liste du Corps Diplomatique à Varsovie en .. Nr 18 (février 1927), Warszawa 1927, s. 68 [dostęp 2025-08-18] (fr.).
- ↑ Liste du Corps Diplomatique à Varsovie en .. Nr 26 (février 1931), Warszawa 1931, s. 74 [dostęp 2025-08-18] (fr.).
- ↑ Przegląd Archeologiczny, 1927, T. 3 R. 9 z. 3, s. 249.
- ↑ Kazimierz Kruszka, Polskie Towarzystwo Statystyczne w Wielkopolsce, „Wiadomości Statystyczne”, 56 (12), Warszawa 2011, s. 2, ISSN 2543-8476 [dostęp 2025-08-19].
- ↑ Kurjer Poznański, R.27, nr 68 (12 lutego 1932), s. 13.
- ↑ Kurjer Poznański, R.25 , nr 78 (17 lutego 1930) - wyd. wieczorne, s. 2.
- ↑ Dziennik Poznański, R.74, nr 33 (11 lutego 1932), s. 9.
- ↑ Witold Hedinger – wyszukiwarka cmentarna [online], www.poznan.pl [dostęp 2025-08-18].
- ↑ Dziennik Poznański, R.55, nr 5 (8 stycznia 1913) + dod., s. 8.
- 1 2 Witold Ryszard Hedinger [online], Wielka Genealogia Minakowskiego [dostęp 2025-08-18].
- ↑ Wielkopolanin, R. 25, nr 139 (20 czerwca 1907), s. 3.
- ↑ Akt ślubu Witolda Ryszarda Hedingera i Jadwigi Bernardy Leonardy Otmanowskiej, szukajwarchiwach.gov.pl, 1907, nr 353 (niem.).
- ↑ Hedinger Przemysław Henryk [online], Lista Krzystka - Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii 1940-1947, 1 marca 2014 [dostęp 2025-08-19].
- ↑ Powstańcze Biogramy - Henryk Hedinger [online], www.1944.pl [dostęp 2025-08-19].
- ↑ Kurjer Poznański, R.33, nr 255 (5 czerwca 1938) - wyd. poranne, s. 8.
Bibliografia
- Życie Poznania. Poznań: Nasze Życie, 1929. [dostęp 2025-08-18].
