Witold Sztark

Witold Sztark

Witold Sztark (1938)
pułkownik artylerii
Data i miejsce urodzenia	10 marca 1894 Konin
Data i miejsce śmierci	22 lutego 1992 Wrocław
Przebieg służby
Siły zbrojne	Armia Imperium Rosyjskiego Wojsko Polskie
Jednostki	18 Pułk Artylerii Lekkiej
Stanowiska	dowódca pułku
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa kampania wrześniowa
Odznaczenia

Witold Sztark (ur. 10 marca 1894 w Koninie, zm. 22 lutego 1992 we Wrocławiu) – pułkownik artylerii Wojska Polskiego, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.

Urodził się 10 marca 1894 w rodzinie ewangelickiej Daniela i Natalii z domu Petschke (Peczke)^[1][2][3][4]. W 1905 rozpoczął naukę w Polskiej Średniej Szkole Handlowej w Kaliszu^[1]. W 1908 przeniósł się do Szkoły Realnej w Równem, gdzie cztery lata później zdał egzamin dojrzałości^[1]. Od 1912 studiował na Wydziale Mechanicznym Kijowskiego Instytutu Politechnicznego^[1].

15 maja 1915 wstąpił do Siergiejewskiej Szkoły Artylerii w Odessie^[1]. 1 listopada 1915, po ukończeniu szkoły, został mianowany chorążym ze starszeństwem z 1 października 1915^[1][5]. Prawdopodobnie został wcielony do 107 dywizjonu artylerii, który wchodził w skład 107 Dywizji Piechoty należącej do 42 Korpusu Armijnego, sformowanego na terytorium ówczesnego Wielkiego Księstwa Finlandii. W dalszej służbie w armii rosyjskiej awansował na podporucznika (2 sierpnia 1916) i porucznika (13 października 1917)^[1]. Walczył w obronie wyspy Ösel^[1]. 17 października 1917 dostał się do niemieckiej niewoli (zob. operacja Albion)^[1]. 16 lutego 1918 został zwolniony z niewoli i przyjechał do Konina^[1].

23 grudnia 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego z byłych 1, 2, 3 Korpusów Polskich i byłej armii rosyjskiej, z zatwierdzeniem stopnia porucznika, i przydzielony z dniem 1 listopada 1918 do Szkoły Oficerów Artylerii w Rembertowie^[6][7][8]. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej w szeregach 2 pułku artylerii polowej Legionów, za co otrzymał Order Wojskowy Virtuti Militari V klasy.

Został awansowany na stopień kapitana artylerii ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919^[9][10][11]. Później pozostawał oficerem 2 pułku artylerii polowej Legionów w Kielcach i w 1923 był odkomenderowany na studia do Politechniki Lwowskiej^[12][1]. W listopadzie 1924, po ukończeniu odkomenderowania na studia, został przeniesiony do korpusu oficerów uzbrojenia w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 66,7 lokatą, z równoczesnym wcieleniem do Okręgowego Zakładu Uzbrojenia Nr 1 w Warszawie i przydzielony do Zbrojowni Nr 2 w Warszawie na stanowisko odbiorcy materiałów uzbrojenia z przeznaczeniem do Lwowa^[13][14]. 3 maja 1926 prezydent RP nadał mu stopień majora ze starszeństwem z dnia 1 lipca 1925 i 25. lokatą w korpusie oficerów uzbrojenia^[15][16][17]. Z dniem 1 czerwca 1926 został przeniesiony służbowo na czteromiesięczny kurs dowódców dywizjonów w Szkole Strzelań Artylerii^[18]. W lipcu tego roku został przeniesiony do korpusu oficerów artylerii, w tym samym stopniu, starszeństwie i 36,5. lokatą, z pozostawieniem na zajmowanym stanowisku w Oficerskiej Szkole Artylerii w Toruniu^[19].

W 1928 był przydzielony z 2 pap Leg. do Centrum Wyszkolenia Artylerii^[20]. W 1932 był oficerem 5 pułku artylerii lekkiej we Lwowie^[21]. W grudniu 1932 został przeniesiony do 6 pułku artylerii ciężkiej we Lwowie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku^[22][1]. 17 stycznia 1933 roku został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1933 roku i 7. lokatą w korpusie oficerów artylerii^[23]. Na początku 1935 został przeniesiony do CWArt. na stanowisko dyrektora nauk Szkoły Podchorążych Artylerii w Toruniu^[24]. W listopadzie tego roku został zastępcą komendanta szkoły w Szkole Podchorążych Artylerii.

Po wybuchu II wojny światowej w okresie kampanii wrześniowej był dowódcą 18 pułku artylerii lekkiej do 13 września 1939. W wyniku bitwy pod Łętownicą dowódca 18 Dywizji Piechoty płk. dypl. Stefan Kossecki został ranny, a dowódca piechoty dywizyjnej płk Aleksander Hertel poległ. Kontuzjowany ppłk Sztark tego dnia pozostał najstarszym stopniem oficerem nadrzędnej 18 Dywizji Piechoty^[25.1]. 18 DP została rozbita. 13 września rano ppłk Sztark wysłał parlamentariuszy w prośbą o udzielenie pomocy rannym polskim żołnierzom zgrupowanym w Łętownicy, jak i zalegających na pobojowisku^[25.1]. Ppłk Sztark dostał się do niewoli i przebywał w oflagu w Woldenbergu.

Po wojnie pozostawał w stopniu podpułkownika, brał udział w ustanowieniu w kościele w Andrzejewie tablicy upamiętniającej żołnierzy 18 pal^[25.2]. Od 1 września 1947 podjął pracę w charakterze nauczyciela matematyki w konińskim gimnazjum i liceum koedukacyjnym (późniejszym liceum ogólnokształcącym, obecnie I Liceum Ogólnokształcącym im. Tadeusza Kościuszki). W szkole tej pracował do 31 sierpnia 1961. Po przejściu na emeryturę przeniósł się do córki do Wrocławia i tam mieszkał do końca życia. W 1972 został awansowany do stopnia pułkownika^[3]. Zmarł 22 lutego 1992 i został pochowany na Cmentarzu Grabiszyńskim we Wrocławiu^[3][26].

23 czerwca 1923 w kościele św. Michała Archanioła w Umieniu zawarł związek małżeński z Marią Ludwiką de Rathel, córką Henryka i Heleny z Czernickich, właścicielką majątku Olszówka, z którą miał córkę Hannę Barbarę (1924–2006), sanitariuszkę w powstaniu warszawskim i syna Zbigniewa Jana ps. „Zbyszek” (1926–1944), strzelca batalionu „Bałtyk” pułku AK „Baszta”^[27][28][29].

W 2018 ustanowiono ulicę Witolda Sztarka w Ostrowi Mazowieckiej^[30], a następnie, w tym samym roku w jego rodzimym Koninie^[31]. We wrześniu 2018 roku na murach I Liceum Ogólnokształcącego w Koninie odsłonięto tablicę poświęconą jego osobie^[32].

Od 9 lipca 2025 imię płk. Witolda Sztarka nosi 18 Brygada Artylerii w Nowej Dębie^[33].

• Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 197^[34]
• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5812 –15 listopada 1922^[35][1]
• Krzyż Walecznych^[1]
• Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1938 „za zasługi w służbie wojskowej”^[36]
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 „za zasługi w służbie wojskowej”^[37]
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości „za zasługi w służbie wojskowej”^[37]
• Odznaka za Rany i Kontuzje z jedną gwiazdką „za zasługi w służbie wojskowej”^[37]

• Wykaz oficerów, którzy nadesłali swe karty kwalifikacyjne, do Wydziału prac przygotowawczych, dla Komisji Weryfikacyjnej przy Departamencie Personalnym Ministerstwa Spraw Wojskowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1920.
• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2019-02-09].
• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
• Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
• Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
• Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.