Wodnicha hiacyntowa
 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
wodnicha hiacyntowa |
| Nazwa systematyczna | |
| Hygrophorus hyacinthus (Batsch) Sacc. Sylloge fungorum (Abellini) 5: 418 (1887) | |
Wodnicha hiacyntowa (Hygrophorus hyacinthus (Batsch) Sacc.) – gatunek grzybów z rodziny wodnichowatych (Hygrophoraceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hygrophorus, Hygrophoraceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy zdiagnozował go w 1783 r. August Johann Georg Karl Batsch, nadając mu nazwę Agaricus hyacinthus. Obecną nazwę nadał mu P.A. Saccardo w 1887 r.[1] Nazwę polską nadała Barbara Gumińska w 1997 r.[2]
Morfologia
O średnicy 3–7 cm, u młodych okazów półkulisty, później łukowaty, na koniec płaski, pofalowany i z małym garbem lub z wklęsłym środkiem. Brzeg długo pozostaje podwinięty, u starych okazów pofalowany. Powierzchnia jedwabiście błyszcząca, biała do srebrnoszarej, w stanie wilgotnym nieco śliska[3].
Zbiegające na trzon, szerokie, miejscami z anastomozami, białe. Ostrza gładkie[3].
O wysokości do 3–7 cm, średnicy 8–12 mm, walcowaty, wygięty, pełny. Powierzchnia biała do srebrnoszarej, podłużnie włókienkowata[3].
Cienki, biały, o zapachu podobnym do hiacyntów i łagodnym smaku[3].
- Gatunki podobne
Wodnicha świerkowa (Hygrophorus piceae) odróżnia się brakiem zapachu i jest smuklejsza. Wodnicha pachnąca (Hygrophorus agathosmus) ma zapach migdałów i szarobrązowy kapelusz[3].
Występowanie i siedlisko
Występuje w Ameryce Północnej i Europie[4]. Na terenie Polski do 2003 r. notowany był na pięciu stanowiskach: Góry Świętokrzyskie 1968, Tatry 1967, 1967, 1968, Pieniński Park Narodowy 1976[2]. W późniejszych latach podano wiele nowych stanowisk[5]. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierający, którego przeżycie jest mało prawdopodobne, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia[6]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Estonii, Finlandii, Niemczech, Norwegii, Szwecji[2].
Naziemny grzyb mykoryzowy. Siedlisko: świerkowe lasy iglaste. Owocniki na ziemi od września do października[2].
Znaczenie
Wśród wodnich nie stwierdzono żadnego trującego gatunku. Te o łagodnym smaku są jadalne, jednakże rzadko przez grzybiarzy zbierane. Gatunki o gorzkim lub ostrym smaku to grzyby niejadalne, ponadto niektóre ze względu na małe rozmiary mają niewielkie znaczenie spożywcze. Nie należy zbierać gatunków rzadkich i grzybów chronionych[7].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2019-02-18].
- 1 2 3 4 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 319, ISBN 83-89648-09-1.
- 1 2 3 4 5 Pavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, s. 304, ISBN 978-83-245-9550-1.
- ↑ Występowanie Hygrophorus hyacinthus na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2025-11-26] (ang.).
- ↑ Hygrophorus hyacinthus (wodnicha hiacyntowa) [online], gbif.org [dostęp 2025-11-26] (pol.).
- ↑ Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, PAN, 2006, s. 65, ISBN 83-89648-38-5.
- ↑ Andreas Gminder, Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, 2008, s. 104, 367–368, ISBN 978-83-258-0588-3.