Wodnicha kozia
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
wodnicha kozia |
| Nazwa systematyczna | |
| Hygrophorus capreolarius (Kalchbr.) Sacc. Syll. fung. (Abellini) 5: 391 (1887)[1836-1838] | |
Wodnicha kozia (Hygrophorus capreolarius (Kalchbr.) Sacc.) – gatunek grzybów z rodziny wodnichowatych (Hygrophoraceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hygrophorus, Hygrophoraceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go w 1874 r. Károly Kalchbrenner, nadając mu nazwę Hygrophorus erubescens * capreolarius. W 1887 r. Pier Andrea Saccardo przeniósł go do rodzaju Hygrophorus[1]. Pozostałe synonimy naukowe[2]:
- Limacium capreolarium (Kalchbr.) Mig. 1912
- Limacium erubescens var. capreolarius (Kalchbr.) Ricken 1911
Nazwę polską podała Barbara Gumińska w 1997 r.[3]
Morfologia
O średnicy 3–10 cm, początkowo wypukły z podwiniętym brzegiem, potem szeroko wypukły lub płaski z prostym brzegiem. Powierzchnia młodych okazów nieco lepka, ale szybko wysychająca, drobnoziarnista, łuskowata, różowoczerwona do fioletoworóżowej. Nie sinieje po zgnieceniu[4].
DZ licznymi blaszeczkami, dość rzadkie, dochodzące do trzonu, czasami minimalnie zbiegające, różowoczerwone do brązowoczerwonych, u starszych okazów ciemniejąca z ciemnoczerwonymi plamami[4].
O wysokości 3–5 cm, średnicy 0,5–1 cm, mniej więcej walcowaty, pełny. Powierzchnia tej samej barwy co kapelusz, nie siniejąca, drobno owłosiona z różową grzybnią u podstawy[4].
Białawy do różowawego; jędrny, nie zmieniający barwy po przekrojeniu. Brak wyraźnego zapachu i smaku[4].
- Cechy mikroskopowe
Zarodniki 6,5–8 × 3,5–5 µm, gładkie, elipsoidalne, nieamyloidalne. W hymenium brak cystyd. Podstawki 4-sterygmowe, o długości do około 55 µm. Trama blaszekrozbieżna. Skórka kapelusza typu iksotrichoderma[4].
Występowanie i siedlisko
Podano stanowiska tego gatunku tylko w Europie[5]. W piśmiennictwie naukowym w Polsce do 2020 r. podano 12 stanowisk, jedno z nich błędne lub wątpliwe[6]. W latach 1995–2004 oraz ponownie od 2014 roku objęta ochroną częściową bez możliwości zastosowania wyłączeń spod ochrony uzasadnionych względami gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej[6].
Grzyb naziemny ektomykoryzowy, tworzący symbiozę najprawdopodobniej jedynie z jodłą. Występuje w lasach mieszanych, np. bukowych z domieszką jodły, jodłowych i jodłowo-bukowych, głównie w górach. Owocniki od sierpnia do września[6].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2025-09-12] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2025-09-12] (ang.).
- ↑ Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 317, ISBN 83-89648-09-1.
- 1 2 3 4 5 Michael Kuo, Hygrophorus capreolarius [online], Mushroom Expert [dostęp 2025-11-24] (ang.).
- ↑ Występowanie Hygrophorus erubescens na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2025-09-12] (ang.).
- 1 2 3 Anna Kujawa, Małgorzata Ruszkiewicz-Michalska, Izabela L. Kałucka (red.), Grzyby chronione Polski. Rozmieszczenie, zagrożenia, rekomendacje ochronne, Poznań: Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego Polskiej Akademii Nauk, 2020, s. 431–434, ISBN 978-83-938379-8-4.