Wodorosiarczek amonu

Wodorosiarczek amonu
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
konst.	wodoro(siarczek)(1−) amonu
	Inne nazwy i oznaczenia
półsyst.	wodorosiarczek amonu
inne	kwaśny siarczek amonu
	Ogólne informacje
Wzór chemiczny	NH4HS
• zapis Hilla	H5NS
Masa molowa	51,11 g/mol
	Identyfikacja
Numer CAS	12124-99-1
PubChem	25515
InChI
	InChI=1S/H3N.H2S/h1H3;1H2
	InChIKey
	HIVLDXAAFGCOFU-UHFFFAOYSA-N
Właściwości
	Gęstość
	1,17 g/cm³; ciało stałe
	Rozpuszczalność w wodzie
	128 g/100 g (0 °C)
Budowa
Układ krystalograficzny	rombowy
Niebezpieczeństwa
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
	Wiarygodne źródła oznakowania tej substancji; według kryteriów GHS są niedostępne.
Numer RTECS	BS4900000
Dawka śmiertelna	LD50 168 mg/kg (szczur, drogą pokarmową)
	Podobne związki
Inne kationy	wodorosiarczek sodu, wodorosiarczek potasu
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Wodorosiarczek amonu, NH₄HS – nieorganiczny związek chemiczny, nietrwała wodorosól amonowa kwasu siarkowodorowego.

Występowanie

Stały wodorosiarczek amonu tworzy jedną z 3 warstw chmur w atmosferach planet-olbrzymów w Układzie Słonecznym^[4]^[5]. Chmury te zlokalizowane są powyżej chmur złożonych z lodu, a poniżej chmur zestalonego amoniaku. Według modeli matematycznych stały NH₄HS występuje w chmurach^[4]:

na Jowiszu w temperaturach od −95 do −65 °C przy ciśnieniu ok. 1,5–2 atm
na Saturnie w temperaturach od −95 do −55 °C przy ciśnieniu ok. 2,5–4,5 atm
na Uranie w temperaturach od −80 do −50 °C przy ciśnieniu ok. 15–30 atm
na Neptunie w temperaturach od −75 do −45 °C przy ciśnieniu ok. 15–35 atm.

Otrzymywanie

Można go otrzymać w wyniku długotrwałego (ok. 24 h) nasycania siarkowodorem rozcieńczonej (poniżej 7%) wody amoniakalnej lub rozcieńczonego roztworu soli mieszanej (NH₄)₂S·18NH₄HS w temperaturze 0 °C. Uzyskane roztwory są bezbarwne, lecz na powietrzu szybko żółkną wskutek powstawania wielosiarczków^[6].

Reakcje prowadzone z użyciem bardziej stężonych roztworów amoniaku w wodzie lub etanolu, a także w warunkach bezwodnych w fazie gazowej prowadzą do uzyskania soli mieszanych o składzie od (NH₄)₂S·2NH₄HS do (NH₄)₂S·18NH₄HS. Tworzą one białe kryształy o pokroju igieł lub płatków, łatwo sublimujące w temperaturze pokojowej. Na powietrzu szybko żółkną^[6].

Nie jest jednak możliwe uzyskanie czystego siarczku amonu (NH₄)₂S, gdyż jon amonowy (NH₄⁺) jest ok. 10 tys. razy silniejszym kwasem niż jon wodorosiarczkowy (HS⁻)^[2].

Właściwości

Tworzy bezbarwne kryształy w układzie rombowym. Dobrze rozpuszcza się w wodzie, dając roztwory o odczynie zasadowym. W temperaturze pokojowej ulega rozkładowi do amoniaku i siarkowodoru^[2]:

NH₄HS → NH₃↑ + H₂S↑

Z tego powodu zarówno roztwory, jak i forma stała mają odrażający zapach, a powstające gazy są silnie trujące. Wyraźne efekty fizjologiczne obserwuje się nawet przy ich niewielkim stężeniu we wdychanym powietrzu i są one znacznie poważniejsze, niż przy wdychaniu samego siarkowodoru^[6].

Historia

Pierwsze prace nad siarczkami amonu prowadził w latach 40. XIX w. J. Fritzsche. Warunki otrzymywania i właściwości wodorosiarczku amonu opisał w 1895 roku angielski chemik W.P. Bloxam^[6]^[7].

Przypisy

1 2 David R.D.R. Lide David R.D.R. (red.), CRC Handbook of Chemistry and Physics, wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-47, ISBN 978-1-4200-9084-0 (ang.).
1 2 3 Ammonium hydrogensulfide, [w:] Hans-DieterH.D. Jakubke Hans-DieterH.D., HansH. Jeschkeit HansH. (red.), Concise Encyclopedia Chemistry, De Gruyter, 1994, s. 66, DOI: 10.1515/9783110854039, ISBN 978-3-11-011451-5 (ang.).
↑ Ammonium hydrogen sulfide, aqueous solution, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank [online], Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 492163 (niem. • ang.).
1 2 Robert A.R.A. West Robert A.R.A., Atmospheres of the Giant Planets, [w:] PaulP. Weissman, Lucy-AnnL.A. McFadden, TorrenceT. Johnson, Encyclopedia of the Solar System, wyd. 2, Academic Press, 2019, s. 389–390, ISBN 0-08-057313-4 (ang.).
↑ SushilS. K. SushilS., Ah-SanA.S. Wong Ah-SanA.S., Coupled Clouds and Chemistry of the Giant Planets – A Case for Multiprobes, „Space Science Reviews”, 116 (1–2), 2005, s. 121–136, DOI: 10.1007/s11214-005-1951-5 (ang.).
1 2 3 4 W.P.W.P. Bloxam W.P.W.P., The sulphides and polysulphides of ammonium, „Journal of the Chemical Society, Transactions”, 67, 1895, s. 277–309, DOI: 10.1039/CT8956700277 (ang.).
↑ J.J. Fritzsche J.J., Ueber zwei krystallisirte Verbindungen des Ammoniums mit Schwefel, „Journal für Praktische Chemie”, 24 (1), 1841, s. 460–467, DOI: 10.1002/prac.18410240166 (niem.).

[CRC-1] 1 2 David R.D.R. Lide David R.D.R. (red.), CRC Handbook of Chemistry and Physics, wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-47, ISBN 978-1-4200-9084-0 (ang.).

[CEC-2] 1 2 3 Ammonium hydrogensulfide, [w:] Hans-DieterH.D. Jakubke Hans-DieterH.D., HansH. Jeschkeit HansH. (red.), Concise Encyclopedia Chemistry, De Gruyter, 1994, s. 66, DOI: 10.1515/9783110854039, ISBN 978-3-11-011451-5 (ang.).

[g-3] Ammonium hydrogen sulfide, aqueous solution, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank [online], Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 492163 (niem. • ang.).

[ESS-4] 1 2 Robert A.R.A. West Robert A.R.A., Atmospheres of the Giant Planets, [w:] PaulP. Weissman, Lucy-AnnL.A. McFadden, TorrenceT. Johnson, Encyclopedia of the Solar System, wyd. 2, Academic Press, 2019, s. 389–390, ISBN 0-08-057313-4 (ang.).

[clouds-5] SushilS. K. SushilS., Ah-SanA.S. Wong Ah-SanA.S., Coupled Clouds and Chemistry of the Giant Planets – A Case for Multiprobes, „Space Science Reviews”, 116 (1–2), 2005, s. 121–136, DOI: 10.1007/s11214-005-1951-5 (ang.).

[Bloxam1895-6] 1 2 3 4 W.P.W.P. Bloxam W.P.W.P., The sulphides and polysulphides of ammonium, „Journal of the Chemical Society, Transactions”, 67, 1895, s. 277–309, DOI: 10.1039/CT8956700277 (ang.).

[Fritzsche1841-7] J.J. Fritzsche J.J., Ueber zwei krystallisirte Verbindungen des Ammoniums mit Schwefel, „Journal für Praktische Chemie”, 24 (1), 1841, s. 460–467, DOI: 10.1002/prac.18410240166 (niem.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]