Wodosorek

Wodosorek
	Chimarrogale
	J. Anderson, 1877
	; Wodosorek japoński (Ch. platycephalus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	owadożery
Podrząd	Erinaceota
Rodzina	ryjówkowate
Podrodzina	ryjówki
Plemię	wodoryjki
Rodzaj	wodosorek
	Typ nomenklatoryczny
	Crossopus himalayicus J.E. Gray, 1842
Synonimy
	Crossogale O. Thomas, 1921; Chimmarogale: Ellerman & Morrison-Scott, 1951;
	Crossogale O. Thomas, 1921; Chimmarogale: Ellerman & Morrison-Scott, 1951;
Podrodzaje i gatunki
	2 podrodzaje i 8 gatunków – zobacz opis w tekście
	2 podrodzaje i 8 gatunków – zobacz opis w tekście

Wodosorek^[4] (Chimarrogale) – rodzaj ssaków z podrodziny ryjówek (Soricinae) w obrębie rodziny ryjówkowatych (Soricidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Azji Południowej, Południowo-Wschodniej i Wschodniej^[5]^[6]^[7].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 80–135 mm, długość ogona 61–110 mm, długość tylnej stopy 19–28 mm; masa ciała 28,8–55 g^[6]^[8].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1877 roku brytyjski zoolog John Anderson w artykule zatytułowanym Opis kilku nowych i mało znanych ryjówek azjatyckich z Muzeum Indyjskiego w Kalkucie opublikowanym na łamach „The journal of the Asiatic Society of Bengal”^[1]. Anderson wymienił dwa gatunki – Crossopus himalayicus J.E. Gray, 1842 i Sorex platycephalus Temminck, 1843 – z których gatunkiem typowym jest Crossopus himalayicus J.E. Gray, 1842 (wodosorek himalajski).

Etymologia

Chimarrogale (Chimmarogale): gr. χειμαρρος kheimarros ‘górzysty potok’; γαλεη galeē lub γαλη galē ‘łasica’^[9].
Crossogale: gr. κροσσοι krossoi ‘frędzle’^[10]; γαλεη galeē lub γαλη galē ‘łasica’^[11]. Typ nomenklatoryczny (oryginalne oznaczenie): Chimarrogale phaeura O. Thomas, 1898.

Podział systematyczny

Klasyfikacja gatunkowa z podziałem na podrodzaje za Mammal Diversity Database^[12]^[4], chociaż niektóre ujęcia systematyczne podnoszą Crossogale do rangi odrębnego rodzaju^[13]^[5]^[8]:

Podrodzaj	Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[4]	Podgatunki^[6]^[5]^[8]	Rozmieszczenie geograficzne^[6]^[5]^[8]	Podstawowe wymiary^[6]^[8]^[b]	Status IUCN^[14]
Crossogale	Chimarrogale phaeura	(O. Thomas, 1898)	wodosorek borneański	gatunek monotypowy	endemit Malezji: północne Borneo w 3 pasmach górskich w Sabah (szczyty Kinabalu i Trus Madi oraz Góry Crockera); być może południowe Borneo	DC: 9,1–11 cm DO: 8,1–9,5 cm MC: brak danych	EN
Crossogale	Chimarrogale sumatrana	O. Thomas, 1921	wodosorek sumatrzański	gatunek monotypowy	endemit Indonezji: południowa Sumatra (znany tylko ze wzgórz Padang); zakres wysokości: 500–1600 m n.p.m.	DC: 11,2–11,5 cm DO: 9–9,5 cm MC: brak danych	DD
Crossogale	Chimarrogale hantu	(J.L. Harrison, 1958)	wodosorek malajski	gatunek monotypowy	endemit Malezji: półwysep w Kedah, Perak, Kelantan, Pahang i Selangor; zakres wysokości: 300–1675 m n.p.m.	DC: 8,5–12,1 cm DO: 8,6–10,2 cm MC: 29–36 g	NT
Chimarrogale	Chimarrogale styani	de Winton, 1899	wodosorek chiński	gatunek monotypowy	południowo-środkowa Chińska Republika Ludowa (południowo-wschodni Qinghai, południowe Gansu, południowo-zachodnie Shaanxi, południowo-wschodni Tybet i północno-zachodni Junnan) i północna Mjanma; zakres wysokości: 1700–3500 m n.p.m.	DC: 9,6–10,8 cm DO: 6,1–8,5 cm MC: brak danych	LC
Chimarrogale	Chimarrogale himalayica	(J.E. Gray, 1842)	wodosorek himalajski	gatunek monotypowy	południowe Himalaje od północno-zachodnich Indii na wschód do południowo-środkowej Chińskiej Republiki Ludowej (południowo-wschodni Tybet, Syczuan i Junnan), północnej Mjanmy, Laosu oraz północnego i środkowego Wietnamu; zakres wysokości: 610–3045 m n.p.m.	DC: 6,9–12,9 cm DO: 6,2–9,8 cm MC: brak danych	LC
Chimarrogale	Chimarrogale leander	O. Thomas, 1902		gatunek monotypowy	środkowa i wschodnia Chińska Republika Ludowa oraz Tajwan; zakres wysokości: 300–2200 m n.p.m.	DC: 8–13 cm DO: 8,1–10,1 cm MC: brak danych	NE
Chimarrogale	Chimarrogale varennei	O. Thomas, 1927		gatunek monotypowy	endemit Wietnamu: prowincje Kon Tum, Đăk Lăk i Lâm Đồng	DC: brak danych DO: około 6,2 cm MC: brak danych	NE
Chimarrogale	Chimarrogale platycephala	(Temminck, 1842)	wodosorek japoński	gatunek monotypowy	endemit Japonii: Honsiu i Kiusiu; zapisy kopalne z Sikoku; zakres wysokości: 100–1000 m n.p.m.	DC: 11,2–13,5 cm DO: 8,2–11 cm MC: 37–55 g	LC

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, NT – gatunek bliski zagrożenia, EN – gatunek zagrożony, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Uwagi

↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Chimarrogale J. Anderson, 1877.
↑ DC – długość ciała (bez ogona); DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 J. Anderson. Description of some new and little known Asiatic Shrews in the Indian Museum Calcutta. „The journal of the Asiatic Society of Bengal”. 46, s. 262, 1877. (ang.).
↑ O. Thomas. On a new genus and species of shrew, and some new Muridæ from the East-Indian Archipelago. „The Annals and Magazine of Natural History”. Ninth series. 7, s. 243, 1921. (ang.).
↑ J.R. Ellerman & T.C.S. Morrison-Scott: Checklist of Palaearctic and Indian mammals 1758 to 1946. London: Trustees of the British Museum (Natural History), 1951, s. 41. (ang.).
1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 71. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 44–46. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
1 2 3 4 5 C.J. Burgin, K. He, R. Haslauer, B. Sheftel, P. Jenkins, M. Ruedi, S. Hintsche, M. Motokawa, A. Hinckley & R. Hutterer: Family Soricidae (Shrews). W: R.A. Mittermeier & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 8: Insectivores, Sloths and Colugos. Barcelona: Lynx Edicions, 2018, s. 454–456. ISBN 978-84-16728-08-4. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Chimarrogale. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-01-04].
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 419–420. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 181, 1904. (ang.).
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 71.
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 107.
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-09-04]. (ang.).
↑ A.V. Abramov, A.A Bannikova, V.S. Lebedev & V.V. Rozhnov. Revision of Chimarrogale (Lipotyphla: Soricidae) from Vietnam with comments on taxonomy and biogeography of Asiatic water shrews. „Zootaxa”. 4232 (2), s. 216–230, 2017. DOI: 10.11646/zootaxa.4232.2.5. (ang.).
↑ Taxonomy: Chimarrogale – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-09-04]. (ang.).

Bibliografia

Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316, OCLC 11069271 (ang.).

[3] Niepoprawna późniejsza pisownia Chimarrogale J. Anderson, 1877.

[15] DC – długość ciała (bez ogona); DO – długość ogona; MC – masa ciała

[Anderson-1] 1 2 J. Anderson. Description of some new and little known Asiatic Shrews in the Indian Museum Calcutta. „The journal of the Asiatic Society of Bengal”. 46, s. 262, 1877. (ang.).

[Thomas-2] O. Thomas. On a new genus and species of shrew, and some new Muridæ from the East-Indian Archipelago. „The Annals and Magazine of Natural History”. Ninth series. 7, s. 243, 1921. (ang.).

[Ellerman&Morrison-Scott-4] J.R. Ellerman & T.C.S. Morrison-Scott: Checklist of Palaearctic and Indian mammals 1758 to 1946. London: Trustees of the British Museum (Natural History), 1951, s. 41. (ang.).

[Cichocki&inni-5] 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 71. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-6] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 44–46. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).

[Burgin&innib-7] 1 2 3 4 5 C.J. Burgin, K. He, R. Haslauer, B. Sheftel, P. Jenkins, M. Ruedi, S. Hintsche, M. Motokawa, A. Hinckley & R. Hutterer: Family Soricidae (Shrews). W: R.A. Mittermeier & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 8: Insectivores, Sloths and Colugos. Barcelona: Lynx Edicions, 2018, s. 454–456. ISBN 978-84-16728-08-4. (ang.).

[Wilson&Reeder-8] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Chimarrogale. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-01-04].

[amw-9] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 419–420. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Palmer-10] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 181, 1904. (ang.).

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=111_71]-11] Jaeger 1959 ↓, s. 71.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=147_107]-12] Jaeger 1959 ↓, s. 107.

[mdd-13] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-09-04]. (ang.).

[Abramov&inni-14] A.V. Abramov, A.A Bannikova, V.S. Lebedev & V.V. Rozhnov. Revision of Chimarrogale (Lipotyphla: Soricidae) from Vietnam with comments on taxonomy and biogeography of Asiatic water shrews. „Zootaxa”. 4232 (2), s. 216–230, 2017. DOI: 10.11646/zootaxa.4232.2.5. (ang.).

[16] Taxonomy: Chimarrogale – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-09-04]. (ang.).

[1]

[2]

[a]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[b]

[14]