Wojciech Bursa

Wojciech Bursa

kapitan administracji (artylerii)
Data i miejsce urodzenia	23 kwietnia 1895 Bukowsko
Data i miejsce śmierci	4–7 kwietnia 1940 Katyń
Przebieg służby
Lata służby	1914–1940
Siły zbrojne	Polska Siła Zbrojna Wojsko Polskie
Formacja	Legiony Polskie
Jednostki	PUWFiPW
Stanowiska	kierownik referatu
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-ukraińska wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa kampania wrześniowa
Odznaczenia

Wojciech Władysław Bursa (ur. 23 kwietnia 1895 w Bukowsku, zm. wiosną 1940 w Katyniu^[1]) – kapitan administracji (artylerii) Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, strzelec sportowy, olimpijczyk z Berlina 1936, ofiara zbrodni katyńskiej.

Syn Mieczysława i Leokadii z domu Rymarowicz urodzony 23 kwietnia 1895^[2]. Rodzina Bursów zamieszkiwała w Bukowsku pod numerem domu 99^[2]. Jego braćmi byli Nemezius (1893–) i Gwidon (1897–1924, także legionista i oficer Wojska Polskiego, zastrzelony przez innego oficera)^[2][3]. Wojciech Bursa został absolwentem gimnazjum w Warszawie. Podjął pracę w handlu.

Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich 28 sierpnia 1914. W szeregach 3 pułku piechoty w składzie II Brygady walczył w kampaniach wojny aż do bitwy pod Rarańczą w połowie 1918, po której został wzięty do niewoli i był internowany w Szeklence. Został wcielony do armii austriackiej i skierowany na front, skąd zdezerterował we wrześniu 1918. Wstąpił do Polskiej Siły Zbrojnej. Uczestniczył w walkach wojny polsko-ukraińskiej pod Lwowem.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został przyjęty do Wojska Polskiego. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Został awansowany do stopnia kapitana w korpusie oficerów administracyjnych dział gospodarczy ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919^[4][5]. Później w szeregach 7 pułku piechoty Legionów brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1923, 1924 jako nadetatowy oficer Okręgowego Zakładu Gospodarczego nr II w Lublinie był przydzielony do 2 pułku artylerii ciężkiej w Chełmie^[6][7]. Został przeniesiony do korpusu artylerii Wojska Polskiego i zweryfikowany w stopniu kapitana artylerii ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919^[8][9]. W 1928 pozostawał oficerem 2 pułku artylerii ciężkiej^[10]. W 1931 był w tym pułku dowódcą dywizjonu^[11]. W marcu 1931 został przeniesiony do 3 dywizjonu artylerii konnej w Wilnie^[12][13]. W 1934 był kwatermistrzem dywizjonu^[11]. W 1934 został przeniesiony do Komendy Głównej Związku Strzeleckiego, która funkcjonowała w strkturze Państwowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Warszawie^[14].

Został powołany do składu polskiej ekipy narodowej na Letnie Igrzyska Olimpijskie 1936 w Berlinie^[15]. W wieku 41 lat w dniach 6–7 sierpnia 1936 uczestniczył w konkurencji pistoletu szybkostrzelnego odpadając po pierwszej serii. Był działaczem Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego^[16].

W marcu 1939 nadal pełnił służbę w PUWFiPW na stanowisku kierownika referatu^[17]. W międzyczasie został przeniesiony do korpusu oficerów administracji (grupa administracyjna)^[18].

W nieznanych okolicznościach, po agresji ZSRR na Polskę (17 września 1939), dostał się do sowieckiej niewoli. Od 18 października 1939 przetrzymywany w obozie jeniecki NKWD w Putywlu, a od listopada 1939 w obozie w Kozielsku^[19]. Między 3 a 5 kwietnia 1940 przekazany do dyspozycji naczelnika smoleńskiego obwodu NKWD – lista wywózkowa bez numeru z 2 kwietnia 1940^[19]. Między 4 a 7 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu^[19] przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu^[20][21]. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne^[22][23]. W 1943 jego ciało zostało zidentyfikowane pod numerem 2159^[24] w toku ekshumacji nadzorowanych przez Niemców^[25], a przy zwłokach zostały odnalezione: leg. ofic., szereg zaświadczeń wojskowych, legitymacja Legionów Polskich, dwie pocztówki i list^[26][27][28]. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 02159 jako Burza Wojciech oraz w dokumentacji PCK pod numerem 02297^[29], gdzie wskazano przedmioty należące do pięciu jeńców wojennych, m.in. Wojciecha Bursy, odzyskane podczas ekshumacji z 1943^[19]. W Archiwum Robla w pakiecie 0873-04, został wymieniony we wpisie z 18 października 1939, w notatniku znalezionym przy szczątkach Tomasza Siwickiego^[30][31].

Jego żoną była Anna, z domu Chącińska^[11].

• Krzyż Niepodległości – 12 maja 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości"^[32]
• Krzyż Walecznych trzykrotnie^[18][11]
• Srebrny Krzyż Zasługi^[18]
• Krzyż Kampanii Wrześniowej – pośmiertnie 1 stycznia 1986^[33]

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majora^[34][35]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”^[36].

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia” Wojciechowi Bursie poświęcono Dąb Pamięci, posadzony 7 kwietnia 2011 przy plebanii parafii Wszystkich Świętych w Dudyńcach nieopodal rodzinnego Bukowska^[37][38].

• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
• obozy NKWD dla jeńców polskich
• ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-07-28].
• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
• Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
• Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
• Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
• Wojciech Bursa. olimpijski.pl. [dostęp 2016-02-05].
• * Wojciech Bursa biographical information. olympedia.org. [dostęp 2020-08-03]. (ang.).
• Jolanta Adamska, Tadeusz Krawczak, Mariusz Olczak: Katyń. Listy ekshumacyjne i dokumenty Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża 1943–1944. Warszawa: Agencja Wydawnicza „egros”, 2012. ISBN 83-89986-91-4.
• Krystyna Chowaniec: Dla upamiętnienia Franciszka Ambickiego i Wojciecha Bursy, ofiar zbrodni katyńskiej. archive.is, 8 kwietnia 2011. [dostęp 2016-02-05]. (pol.).
• Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
• Wykaz Legionistów Polskich 1914–1918. Wojciech Bursa. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2016-02-05].
• Wojciech Bursa. katyn-pamietam.pl. [dostęp 2016-02-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
• Убиты в Катыни. Księga pamięci polskich jeńców wojennych – więźniów obozu NKWD w Kozielsku, rozstrzelanych decyzją Biura Politycznego Komitetu Centralnego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (b) z 5 marca 1940 roku. Лариса Еремина (red.). Moskwa: Stowarzyszenie Memoriał, 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.
• Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.