Wyprawa brandenburska
 Tereny Marchii Brandenburskiej około 1320 roku | |||
| Czas |
1326 | ||
|---|---|---|---|
| Miejsce | |||
| Terytorium | |||
| Przyczyna |
klątwa nałożona przez Jana XXII na Ludwika IV Bawarskiego | ||
| Wynik |
spustoszenie Brandenburgii i Berlina | ||
| Strony konfliktu | |||
| |||
| Dowódcy | |||
| |||
| Straty | |||
| |||
Wyprawa brandenburska – najazd połączonych wojsk Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego na Brandenburgię, który miał miejsce w 1326 roku.
Przyczyny
W czasie konfliktu o władzę w Świętym Cesarstwie Rzymskim pomiędzy Ludwikiem IV Bawarskim a Fryderykiem III Pięknym, ten pierwszy zignorował papieskie dekrety i toczący się wobec niego proces kanoniczny. W wyniku tego Jan XXII ekskomunikował Ludwika IV Bawarskiego i wezwał do oporu wobec jego władzy[2]. W 1323 roku na żądanie papieża zakon krzyżacki zawarł rozejm z Wielkim Księstwem Litewskim, który miał umożliwić Litwinom chrystianizację kraju. W 1325 roku Polska Władysława Łokietka zawarła z Litwą sojusz, przypieczętowany małżeństwem potomków władców – Kazimierza z Aldoną[3][4].
Pomimo krótkotrwałej poprawy stosunków polsko-brandenburskich, Królestwo Polskie (wspierane przez Wielkie Księstwo Litewskie) stanęło w konflikcie po stronie papieża i postanowiło najechać Marchię Brandeburską (po dyplomatycznych naciskach papieża[5])[6].
Przebieg
Według kroniki kanonika sambijskiego wyprawa rozpoczęła się w lutym 1326 roku (większość współczesnych badaczy sytuuje czas rozpoczęcia wyprawy na 9-10 lutego 1326 roku), zaś według Jana Długosza po 24 czerwca 1326 roku[7]. Siły Królestwa Polskiego wspierane były przez liczący 1200 litewskich rycerzy oddział pod wodzą Dawida Grodzieńskiego. W konflikcie zakon krzyżacki i książęta pomorscy zachowali neutralność. Na przełomie lutego i marca 1326 roku wojska polskie i litewskie spustoszyły tereny Brandenburgii wraz z Berlinem. Litwini zdobyli znaczne łupy (w tym około 6000 jeńców), a do Polski przyłączona została kasztelania międzyrzecka. W czasie powrotu z Brandenburgii Dawid Grodzieński został zabity przez mazurskiego szlachcica[8], któremu miał on zgwałcić żonę[9].
Skutki
Zniszczenia dokonane na terenie marchii wpłynęły neutralizująco na jej postawę wobec Polski i umożliwiły zawarcie pokoju w Landsbergu w 1329 roku. Wyprawa pozwoliła również na zacieśnienie więzi pomiędzy królem Polski a książętami pomorskimi. Najazd pozwolił na zacieśnienie stosunków polsko-litewskich, ale jednocześnie w związku z tym, że najazd Litwinów miał charakter łupieżczy, pogorszył on wizerunek Polski na dworach europejskich i utrwalił stereotyp Polaków walczących wraz z poganami przeciwko chrześcijanom[3]. Władysław Łokietek stając po stronie papieża spłacił polityczny dług wobec niego i zapewnił go o swojej dobrej woli na przyszłość[6]. Wittelsbachowie nie zostali jednak tak mocno osłabieni, jak spodziewała się tego kuria papieska[5].
Przypisy
- ↑ Stephen C. Rowell, Lithuania ascending: a pagan empire within east-central Europe, 1295 - 1345, wyd. Transferred to digital print., [Nachdr.], Cambridge studies in medieval life and thought, Cambridge: Cambridge Univ. Press, 2011 (Ser. 4, 25), s. 235, ISBN 978-0-521-45011-9 [dostęp 2025-07-04].
- ↑ Will Durant, The Reformation: The Story of Civilization, Volume VI, Simon and Schuster, 7 czerwca 2011, ISBN 978-1-4516-4763-1 [dostęp 2025-06-24] (ang.).
- 1 2 Henryk Samsonowicz, Łokietkowe czasy, „Dzieje Narodu i Państwa Polskiego”, s. 61.
- ↑ Władysław I Łokietek, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-06-24].
- 1 2 Wiesław Skowroński, DZIAŁALNOŚĆ POLITYCZNA ARCYBISKUPA GNIEŹNIEŃSKIEGO JANISŁAWA W LATACH 1321-1341 NA TLE STOSUNKÓW POLSKO-KRZYŻACKICH [online].
- 1 2 The Cambridge History of Poland, CUP Archive, ISBN 978-1-001-28802-4 [dostęp 2025-06-24] (ang.).
- ↑ Piotr Plisiecki, ITINERARIUM KRÓLA WŁADYSŁAWA ŁOKIETKA (1320-1333).
- ↑ Brandenburgo žygis [online], www.vle.lt [dostęp 2025-06-24] (lit.).
- ↑ Redakcja, 10 lutego 1326 roku Władysław Łokietek najechał Brandenburgię » Historykon.pl [online], Historykon.pl, 10 lutego 2025 [dostęp 2025-06-24].