Wyspy Tanimbar
 Most pomiędzy wyspami | |
| Kontynent | |
|---|---|
| Państwo | |
| Akwen | |
| Liczba wysp |
65 |
| Powierzchnia |
5625 km² |
| Populacja (2020) • liczba ludności |
|
| • gęstość |
21,87 os./km² |
Mapa Tanimbaru | |
Położenie na mapie Indonezji  | |
| 7°30′S 131°30′E/-7,500000 131,500000 | |
Wyspy Tanimbar (Timur Laut, Timurlao[1], Timorlaut[2]; indonez. Kepulauan Tanimbar, fordata: tnebar, yamdena: tanempar[3]) – archipelag położony w południowo-wschodniej Indonezji między Morzem Banda a Morzem Arafura.
Administracyjnie należą do prowincji Moluki i tworzą kabupaten (powiat) Kepulauan Tanimbar. Główną wyspą jest Yamdena, a inne ważne to Selaru, Larat, Fordata i Wuliaru.
Geografia
Archipelag składa się z około 65 wysp, z których większość ma pochodzenie koralowe lub wulkaniczne. Łączna powierzchnia wynosi około 5625 km2, z czego ponad połowę zajmuje wyspa Yamdena (ok. 3000 km2).
Wybrzeża są przeważnie klifowe, a wnętrze wysp porasta gęsty las równikowy. Tanimbar leży w strefie aktywnej sejsmicznie, w obrębie tzw. Pacyficznego Pierścienia Ognia. 9 stycznia 2023 roku region nawiedziło silne trzęsienie ziemi o magnitudzie 7,6, którego epicentrum znajdowało się pod Morzem Banda. Wstrząsy były odczuwalne nawet w północnej Australii. Wydano ostrzeżenie przed tsunami, które później odwołano[4].
Ludność
Według danych z 2020 roku archipelag zamieszkuje około 123 tys. osób, z czego większość na wyspie Yamdena. Główne miasta to Saumlaki (stolica administracyjna) i Larat.
Ludność Tanimbar posługuje się językami: fordata (larat), yamdena, seluwasan, selaru[5]. W użyciu jest także lokalny malajski (wywodzący się z odmiany wyspy Ambon)[6], który służy jako lingua franca[7].
Gospodarka
Gospodarka archipelagu opiera się na rolnictwie, rybołówstwie i rzemiośle. Na wyspach uprawia się ryż, kukurydzę, palmę kokosową, sagownicę, pochrzyn, papaję i mango. Mieszkańcy zajmują się także połowem żółwi i strzykw. Rozwinęło się rzemiosło (łodzie, wyroby ze złota i miedzi)[2].
Historia i kultura
Wyspy Tanimbar były zamieszkane już w plejstocenie – badania archeologiczne z 2024 roku potwierdziły obecność Homo sapiens w archipelagu co najmniej 42 tys. lat temu, co czyni go jednym z kluczowych punktów migracyjnych między Azją a Sahulem (dawnym kontynentem obejmującym Australię i Nową Gwineę)[8].
Transport i dostępność
Głównym portem lotniczym archipelagu jest Port Lotniczy Mathilda Batlayeri w Saumlaki, obsługujący połączenia z Ambonem i Makasarem. Transport między wyspami odbywa się łodziami i promami. Infrastruktura drogowa jest ograniczona, szczególnie poza główną wyspą.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Batkunde i in. 2012 ↓, s. 57.
- 1 2 Tanimbar, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2017-04-01].
- ↑ Batkunde i in. 2012 ↓, s. 59.
- ↑ M. Gostkiewicz, Potężne trzęsienie ziemi w Indonezji. Ludzie w panice [online], WP Wiadomości, 9 stycznia 2023 [dostęp 2025-06-24] [zarchiwizowane z adresu 2024-09-07].
- ↑ Hughes 1987 ↓, s. 87.
- ↑ Scott Paauw, Ambon Malay, [w:] Susanne Maria Michaelis i inni red., The survey of pidgin and creole languages, t. 3, Oxford: Oxford University Press, 2013, s. 94–104, ISBN 978-0-19-969143-2, OCLC 813856192 [dostęp 2022-08-18] [zarchiwizowane z adresu 2022-08-18] (ang.).
- ↑ Hughes 1987 ↓, s. 102.
- ↑ Aleksander Kowal, Odizolowane wyspy zawierają przełomowe dowody na temat ludzi. To z nich docierano na zaginiony kontynent [online], Focus.pl, 23 lipca 2024 [dostęp 2025-06-24].
Bibliografia
- Arnold Batkunde, Canny Rumfan, Juliana Weridity, Adonia Anita Batkunde, Upacara “Fangnea Kidabela” Masyarakat Tanimbar, Ambon: Balai Pelestarian Nilai Budaya, Direktorat Jenderal Kebudayaan, 2012, ISBN 978-979-1463-38-6, OCLC 936084287 [dostęp 2023-04-08] (indonez.).
- Jock Hughes, The languages of Kei, Tanimbar and Aru: Lexicostatistic classification, [w:] Soenjono Dardjowidjojo (red.), Miscellaneous studies of Indonesian and other languages in Indonesia, Part 9, Jakarta: Badan Penyelenggara Seri Nusa, Universitas Atma Jaya, 1987 (NUSA: Linguistic studies in Indonesian and languages in Indonesia 27), s. 71–111, OCLC 896429711 [dostęp 2022-08-26] (ang.).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcie satelitarne z Google Maps
- Will Buckingham: The Tanimbar Islands Site. [dostęp 2023-04-08]. (ang.).