Xarel·lo

Xarel·lo
‘Xarel·lo’
Ilustracja
Grona xarel·lo
Gatunek

winorośl właściwa
(Vitis vinifera)

Inne nazwy

xarello, xarel-lo, pansa blanca

Najstarsza nazwa

xerello (1785)[1.1]

Pochodzenie

Hiszpania[2]

Ważne regiony uprawy

region produkcji cavy

Identyfikator VIVC

13270

Przeznaczenie owoców

wino

Kolor skórki

zielonożółty

Cechy uprawowe
Dojrzewanie

średnio późne[1.1]

Zbiory xarel·lo w Vilafranca del Penedès

Xarel·lo (wym. kat. [ʃəˈɾɛlːu]), pansa blanca – biała odmiana winorośli, prawdopodobnie pochodząca z Katalonii[1.1]. Znana jako jeden z klasycznych szczepów do produkcji wina musującego cava, lecz dzięki wyrazistemu charakterowi jest chętnie przerabiana na wina stołowe[1.1].

Pochodzenie

Odmiana pochodzi z Katalonii, a najstarsze wzmianki pochodzą z roku 1785, Sitges w okolicach Barcelony[1.1]. Badania DNA wskazują na pokrewieństwo z macabeo, znanym jako viura w Riosze[1.1]. W 2012 opublikowano badania, które ustaliły, że odmianami rodzicielskimi dla xarel·lo są heben i brustiano faux[2], jednak 20 markerów DNA może być uznawane za niewystarczający dowód[1.2].

Xarello rosado (pansá rosada) jest mutantem xarello o różowej skórce[1.1]. Odmiana jest uprawiana w obrębie położonej na północ od Barcelony apelacji Alella DO[3].

Nazewnictwo

Favà i Agud wywodzą nazwę od włoskiego chiarello, oznaczającego wino o czerwonawym kolorze[1.1]. W zależności od źródła spotyka się typową dla regionu pochodzenia pisownię xarel·lo i jej uproszczenia: xarel-lo i xarello. Wśród przyczyn uproszczenia pojawia się brak łatwego uzyskania katalońskiego dwuznaku l·l (ela geminada) na klawiaturze[1.1].

Charakterystyka

Odmiana wypuszcza pąki i dojrzewa średnio późno[1.1]. Grona są zwarte[1.1]. Jagody są średniej wielkości, o grubej skórce[1.1]. Krzewy nie są wymagające co do gleby[1.1].

Xarel·lo jest wrażliwe na zrzucanie zawiązków oraz mączniaka prawdziwego i rzekomego[1.1]. Na inne choroby odmiana jest odporna[1.1].

Szczep xarel·lo, mimo że o jasnej skórce, wykazuje bardzo wysoki poziom resweratrolu, który poza korzyściami u człowieka uodparnia krzewy na patogeny[1.1].

Wina

Odmiana jest jedną z podstawowych do produkcji katalońskiego wina musującego cava, wytwarzanego głównie w regionie Penedès[4][5]. Do cavy xarello wnosi owocowy charakter[5] oraz strukturę, kwasowość i wysoki poziom cukru, przetwarzanego na alkohol[6][4][7][1.1]. Przedłuża także żywotność wina[1.1]. Jeden z producentów cavy oferuje ją w jednoodmianowej wersji, w 100% wytworzonej z xarello.

Liczne katalońskie apelacje wymieniają xarello wśród dozwolonych odmian[1.1].

Dobry profil xarel·lo pozwala na tłoczenie z winogron wyróżniających się win niemusujących[1.1]. Owocowe nuty są wówczas zdominowane przez owoce cytrusowe, gruszki i nuty trawiaste[1.1]. Powstałe wina nadają się do starzenia[1.1].

Rozpowszechnienie

W 2008 99% winnic na terenie Hiszpanii (8043 ha) obsadzonych xarel·lo znajdowało się w Katalonii[1.1]. W regionie Penedès, podobnie jak macabeo szczep jest uprawiany przede wszystkim w położonej na średnich wysokościach części Medio Penedès (kat. Mitja Penedès)[8]. Wina z DO Alella, gdzie odmiana jest znana jako pansà blanca są świeże i lekkie[3][9]. Inne apelacje to m.in. ogólnoregionalna DO Catalunya, DO Costels del Segre, DO Tarragona[10]

Synonimy

Oprócz wariantów nazwy xarello podstawowym synonimem jest pansà blanca[3]. Inne to: cartoixà, cartuja, cartuxa, moll, pansal, pansalat, pansalet, pansar, pensal, na Majorce premsal blanca oraz vinate i vinyater[1.1][2].

Przypisy

  1. Jancis Robinson, Julia Harding, José Vouillamoz: Wine Grapes. HarperCollinsPublishers, 2012. ISBN 978-0-06-220636-7. (ang.).
    1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 S. 1158.
    2. ↑ S. 560.
  2. 1 2 3 Xarello w bazie danych Institut für Rebenzüchtung Geilweilerhof. Instytut Hodowli Winorośli Geilweilerhof. [dostęp 2014-11-23]. (ang.).
  3. 1 2 3 Stevenson 2005 ↓, s. 306.
  4. 1 2 Stevenson 2005 ↓, s. 38.
  5. 1 2 MacNeil 2001 ↓, s. 69.
  6. ↑ MacNeil 2001 ↓, s. 456.
  7. ↑ Stuart Walton, Brian Glover: The Ultimate Encyclopedia of Wine, Beer, Spirits and Liqueurs. Hermes House, 1998, s. 99. ISBN 978-1840380859. (ang.).
  8. ↑ Stevenson 2005 ↓, s. 318.
  9. ↑ David Schwarzwälder: Hiszpania. W: André Dominé: Wino. Wyd. 2. Ożarów Mazowiecki: Wydawnictwo Olesiejuk, 2009, s. 586. ISBN 978-83-7626-712-8. (pol.).
  10. ↑ Stevenson 2005 ↓, s. 307.

Bibliografia

  • Tom Stevenson: The Sotheby's Wine Encyclopedia. Wyd. 4. Londyn: Dorling Kindersley, 2005. ISBN 0-7566-1324-8. (ang.).
  • Karen MacNeil: The Wine Bible. Nowy Jork: Workman Publishing, 2001. ISBN 978-1-56305-434-1. (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.