Xawery Czernicki

W 1901 rozpoczął studia na Wydziale Budowy Okrętów Morskiej Szkoły Inżynieryjnej w Kronsztadzie, którą ukończył w 1905^[7]. Przez kolejny rok odbywał praktyki morskie. W 1906 został mianowany podporucznikiem Marynarki Wojennej Imperium Rosyjskiego i do 1908 był inżynierem okrętownictwa w Kronsztadzie. W latach 1908–1910 pracował w Rządowych Zakładach Budowy Okrętów w Sreteńsku, a następnie Bałtyckich Zakładach Budowy Okrętów w Petersburgu. Od 1910 roku był pomocnikiem głównego inżyniera, a następnie głównym inżynierem podczas budowy pancerników „Sewastopol” i „Pietropawłowsk” w stoczni morskiej w Petersburgu. W 1915 został dyrektorem budowy kadłubów okrętowych w stoczni Rewel (obecnie Tallinn). Tam taż w kwietniu 1918 dostał się do niemieckiego obozu jenieckiego^[8]. Pod koniec 1918 podał się do dymisji.

Po zakończeniu I wojny światowej i odrodzeniu niepodległej Polski zgłosił się w 1920^[2] do nowo utworzonej Marynarki Wojennej. W 1922 został zweryfikowany w stopniu komandora porucznika i wyznaczony na stanowisko szefa Służby Technicznej Flotylli Wiślanej w Modlinie, a następnie Komendanta Portu Wojennego Modlin^[9][2] i jednocześnie kierownika Wydziału Mechanicznego w Departamencie dla Spraw Morskich. W 1924 zasiadał w komisji zakupu ORP „Warta”^[10], po czym pracował w Biurze Technicznym Nowych Budowli Kierownictwa Marynarki Wojennej. W tym czasie był także przewodniczącym komisji budowy infrastruktury Portu Wojennego Gdynia i członkiem komisji odbiorczej statków dla Żeglugi Polskiej. W 1926 został pierwszym szefem Administracji Kierownictwa Marynarki Wojennej. Od tego samego roku sprawował funkcję przewodniczącego Komisji Nadzorczej Budowy Okrętów we Francji. Kierował budową kontrtorpedowców ORP „Burza” i ORP „Wicher” oraz okrętów podwodnych typu „Wilk”. Powrócił do kraju w 1932 na stanowisko zastępcy szefa Kierownictwa Marynarki Wojennej-szefa służb, które zajmował do wybuchu II wojny światowej. 19 marca 1939 został mianowany na stopień kontradmirała. Zainicjował budowę Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni i Wydziału Budowy Okrętów w Państwowej Szkole Technicznej w Warszawie. Ponadto był członkiem rady głównej i zarządu głównego Ligi Morskiej i Kolonialnej^[11].

Po agresji III Rzeszy na Polskę we wrześniu 1939 wraz z całym Kierownictwem Marynarki Wojennej ewakuował się pociągiem z Warszawy do Pińska, a potem do Brodowa. Następnie znalazł się we wsi Deraźne, którą po agresji ZSRR na Polskę zajęła Armia Czerwona. Został wzięty do niewoli sowieckiej i skierowany z grupą najwyższych oficerów do Równego (komendantem zgrupowania został wówczas kmdr por. Bolesław Sokołowski^[12]). Stamtąd zesłano go do obozów jenieckich w głąb ZSRR – na początku trafił do Ostaszkowa^[13], a pod koniec listopada lub na początku grudnia 1939^[14] do obozu Kozielskiego^[13]. Między 10 a 11 maja 1940 przekazano go do dyspozycji Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku^[14]. Został zamordowany między 11 a 13 maja 1940^[15][14] w Katyniu^[13] przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tego mordu grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 roku mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu^[16][17]. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne^[18][19][20], jednak jego zwłok nie zidentyfikowano, podobnie jak gen. dyw. Henryka Minkiewicza. Figuruje na liście wywózkowej nr 059/1^[13] z maja 1940^[14], pod numerem N-593-1-4352.

Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 został awansowany pośmiertnie na stopień wiceadmirała^[21][22]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”^[23].

10 grudnia 1918 poślubił Serafinę Morgalin^[2][4], dzieci nie miał^[7]. Interesował się sztuką i numizmatyką.