Złote rybki

Złote rybki

Les Poissons rouges

Autor	Henri Matisse
Rodzaj	martwa natura
Data powstania	1912
Medium	olej na płótnie
Wymiary	140 cm × 98 cm
Miejsce przechowywania
Miejscowość	Moskwa
Lokalizacja	Muzeum Puszkina

Złote rybki (fr. Les Poissons rouges) – obraz olejny Henriego Matisse’a z 1912 roku w kolekcji Muzeum Puszkina w Moskwie.

Obraz powstał wiosną lub wczesnym latem 1912 w pracowni w Issy-les-Moulineaux pod Paryżem, krótko po powrocie Henriego Matisse’a z pierwszej podróży do Maroka (styczeń–kwiecień 1912). W Maroku artystę zafascynował zwyczaj wielogodzinnego obserwowania akwariów ze złotymi rybkami. Czyniono to w celu wyciszenia i znalezienia spokoju. W 1908 roku pisał, że marzy o sztuce, która dawałaby ukojenie, pozbawionej niepokojących lub przygnębiających tematów^[1]. Malarz stworzył szereg obrazów z domowym akwarium jako motywem^[a][2][3].

W lipcu 1912 odwiedził Matisse’a w Issy rosyjski przedsiębiorca oraz kolekcjoner sztuki Siergiej Szczukin. Był zauroczony nowym płótnem i zaraz je kupił, płacąc 6000 franków. Zabrał Les Poissons rouges ze sobą do Moskwy i umieścił w „różowym salonie” swojej nowej rezydencji. Po sześciu tygodniach poprosił artystę o namalowanie drugiego obrazu z tym samym motywem^[2][3].

W wyniku rewolucji październikowej nastąpiła nacjonalizacja dóbr kultury. W 1918 Złote rybki trafiły do Pierwszego Muzeum Nowej Sztuki Zachodniej, w 1923 przeniesiono je do Państwowego Muzeum Nowego Malarstwa Zachodniego. Od 1948 roku znajdują się w kolekcji Muzeum Sztuk Pięknych im. Puszkina w Moskwie (nr katalogowy Ж-3299)^[2].

Obraz ma format pionowy. Na pierwszym planie znajduje się szklane cylindryczne akwarium z czterema czerwonymi (złotymi) rybkami ustawione na okrągłym stoliku ogrodowym na jednej nodze. Wokół akwarium Matisse rozmieścił bujną roślinność oraz fragmenty mebli ogrodowych, celowo spłaszczając przestrzeń i zniekształcając perspektywę. Cała kompozycja podporządkowana jest kolistemu rytmowi, który prowadzi wzrok widza wokół akwarium i wzmacnia wrażenie spokoju^[3].

Płótno powstało w dojrzałym okresie twórczości Matisse’a. Łączy cechy fowizmu (śmiałe, czyste kolory), wczesnego modernizmu i malarstwa dekoracyjnego, w którym ważniejsza od realistycznej perspektywy jest harmonia barw i rytm kompozycji^[3]. Artysta w sposób zamierzony skomplikował strukturę perspektywiczną, na jeden przedmiot patrzy się z wielu punktów: akwarium widzimy z boku, blat stołu z góry, nogę ponownie z boku^[4].