Zapora Möhne

Zapora Möhne
Ilustracja
Zdjęcie lotnicze zapory i jeziora Möhne (2006)
Państwo

 Niemcy

Kraj związkowy

 Nadrenia Północna-Westfalia

Rzeka

Möhne, Heve

Data budowy

1908–1912

Data uruchomienia

31 grudnia 1912

Typ zapory

betonowa, grawitacyjno-łukowa

Pojemność całkowita

126,05 mln m³ (zbiornik główny), całe założenie 134,5 mln m³ mln m³

Wysokość zapory

40,3 m m

Długość zapory

650 m m

Funkcja

retencyjna, energetyczna, rekreacyjna

Położenie na mapie Nadrenii Północnej-Westfalii
Mapa konturowa Nadrenii Północnej-Westfalii, blisko centrum na prawo znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Zapora Möhne”
Położenie na mapie Niemiec
Mapa konturowa Niemiec, po lewej znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Zapora Möhne”
Ziemia51°29′00″N 8°04′18″E/51,483333 8,071667

Zapora Möhne – zapora i sztuczne jezioro Möhnesee w Nadrenii Północnej-Westfalii, w gminie Möhnesee powiatu Soest, około 45 km na wschód od Dortmundu w Niemczech. Powstało w wyniku spiętrzenia dwóch rzek, Möhne i Heve, a jego cztery baseny gromadzą aż 134,5 milionów metrów sześciennych wody. Należy do największych zapór w Niemczech, a pod względem powierzchni lustra wody jest największym sztucznym jeziorem w Nadrenii Północnej-Westfalii[1].

Historia

Lata z niskimi opadami, szczególnie rok 1904, oraz rozwój przemysłu wymusiły zwiększenie rezerwuarów wody dla Załębia Ruhry. Z tego powodu powodu w latach 1908–1912 wybudowano między innymi zaporę spiętrzającą wody rzek Möhne i Heve. W czasie II wojny światowej zapora została w nocy z 16 na 17 maja 1943 roku zbombardowana przez samoloty RAF-u w trakcie Operacji Chastise. Woda wylewająca się przez wyrwę w zaporze o szerokości 77 metrów pozbawiła życia ponad 1500 ludzi, w przeważającej mierze robotników przymusowych. Zniszczeniu uległy okoliczne linie kolejowe, mosty i wiele domów. Odbudowa tamy została przeprowadzona przez organizację Todta z wykorzystaniem jeńców wojennych i robotników przymusowych. Ponowne napełnianie zbiornika rozpoczęto we wrześniu 1943 roku[2][3].

W latach 70. XX w. przeprowadzone badanie wykazały potrzebę remontu zapory, w trakcie którego utworzono kanał inspekcyjny wzdłuż fundamentu zapory i przeprowadzono prace odwaniające. W latach 90. XX w. przeprowadzono prace remontowe ściany wolnej strony zapory, usuwając szkody spowodowane przez naturę na powierzchni ok. 20 000 m²[3].

Użytkowanie

Dostarczanie wody uzupełniającej do wodociągów w środkowym i dolnym biegu Ruhry, regulacja i stabilizacja przepływu wody w Zagłębiu Ruhry oraz zapewnienie spływu wód powodziowych pozostaje głównym przeznaczeniem zapory. Z tego powodu zarządzanie zasobami wodnymi Zagłębia Ruhry ma pierwszeństwo przed interesami ekonomicznymi związanymi z wytwarzaniem energii (turbina wodna może zaopatrzeć w ciągu roku około 3500 gospodarstw domowych w energię elektryczną[4]). Odpływ ze zbiornika Möhne jest codziennie ustalany przez centrum sterowania zbiornikami Ruhrverband w Essen. Ma to na celu zwiększenie przepływu, szczególnie w okresach niskiego poziomu wody w Zagłębiu Ruhry, oraz zapewnienie stałego zaopatrzenia w wodę pitną i dla przemysłu w regionie Ruhry. W ramach systemu zbiorników zarządzanych przez Ruhrverband zbiornik Möhne stanowi obecnie 28% całkowitej pojemności ośmiu zbiorników, a zatem jest kluczowym elementem w kontrolowaniu przepływu w Zagłębiu Ruhry[3].

Gospodarka rybna

Konstrukcje zapór uniemożliwiają migrację i naturalna kolonizacja zbiornika przez ryby jest bardzo ograniczona. Ponadto wahania poziomu wody eksploatacyjnej i zazwyczaj bardziej strome brzegi negatywnie wpływają na rozwój roślinności nadbrzeżnej i podwodnej, co jest szczególnie szkodliwe dla gatunków ryb, których tarło zależy od roślinności. Dlatego zawodowi rybacy zarządzają populacją ryb w zbiorniku w sposób ukierunkowany przez własne programy hodowlane. Hodowla odbywa się w wylęgarni ryb w Körbecke, która zaopatruje również inne zbiorniki wodne w ryby. Wylęgarnia obejmuje również gatunki wrażliwe, takie jak golec alpejski i pstrąg jeziorowy, a także szczupak, sieja, sielawa, miętus i lipień[5].

Turystyka

Ze względu na wielkość zbiornika i jego położenie, zbiornik Möhne stanowi ważny lokalny teren rekreacyjny. Oferowane są sporty wodne, takie jak pływanie, wioślarstwo, żeglarstwo, surfing i stand-up paddleboarding. W pobliżu mostu Delecke wyznaczono niewielkie miejsce do nurkowania o głębokości do 25 metrów. Triatlon Möhnesee odbywa się corocznie. Trzy stacje ratownicze DLRG (Niemieckiego Towarzystwa Ratowania Życia) zapewniają bezpieczeństwo na wodzie w sezonie letnim. Wzdłuż brzegów znajdują się kempingi i pola namiotowe. Park nad jeziorem w Körbecke oferuje atrakcje dla osób w każdym wieku. W sezonie turystycznym po jeziorze kursują statki pasażerskie[6][7].

Wokół jeziora biegną wydzielone ścieżki dla pieszych i rowerzystów. Szlak rowerowy Möhnetal z Brilon do Neheim biegnie po obu stronach zapory. Dawna trasa kolei Möhnetal Railway, obecnie szlak rowerowy Pengel-Anton, prowadzi z Völlinghausen do Soest[7].

Przypisy

  1. ↑ 100 Jahre Talsperren an der Ruhr. web.archive.org. [dostęp 2025-12-14]. (niem.).
  2. ↑ Geheimnis Möhnetalsperre. www1.wdr.de. [dostęp 2025-12-14]. (niem.).
  3. 1 2 3 Möhnetalsperre. ruhrverband.de. [dostęp 2025-12-14]. (niem.).
  4. ↑ Energiegewinnung an der Möhnetalsperre. wn.de. [dostęp 2025-12-14]. (niem.).
  5. ↑ Angeln an den Talsperren des Ruhrverbands. ruhrverband.de. [dostęp 2025-12-14]. (niem.).
  6. ↑ Freizeitangebote. seepark-möhnesee.de. [dostęp 2025-12-14]. (niem.).
  7. 1 2 Möhnesee mit dem Fahrrad erkunden. moehnesee.de. [dostęp 2025-12-14]. (niem.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.