Zbigniew Antonowicz

Zbigniew Antonowicz
Ilustracja
kapitan saperów kapitan saperów
Data i miejsce urodzenia

14 listopada 1894
Kalisz

Data i miejsce śmierci

4–7 kwietnia 1940
Katyń

Przebieg służby
Lata służby

1915–1935, 1939–1940

Siły zbrojne

Armia Imperium Rosyjskiego
Wojsko Polskie

Formacja

Legion Puławski

Jednostki

2 Batalion Saperów

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa:

Późniejsza praca

pracownik Stoczni w Modlinie

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Srebrny Krzyż Zasługi (II RP) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
Odznaka Legiony Puławskiego Odznaka pamiątkowa 2 Pułku Saperów Kaniowskich

Zbigniew Antonowicz (ur. 14 listopada 1894 w Kaliszu, zm. 4–7kwietnia 1940 w Katyniu) – kapitan saperów Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys

Syn Michała i Zofii z Kucharskich, urodzony 14 listopada 1894 w Kaliszu[1][2][3]. Od 1904 uczęszczał do gimnazjum rządowego[3]. Po strajku szkolnym w 1905 kontynuował naukę w domu, a w latach 1909–1914 w szkole realnej w Kaliszu[3]. Od 1914 uczył się na politechnice moskiewskiej[3]. W 1915 wstąpił jako ochotnik do Legionu Puławskiego[1][4]. Został ranny w bitwie pod Pakosławiem 19/20 maja 1915[1][5]. W czasie walk pod Nurcem wykonując zadania jako łącznik został ciężko ranny[3]. Mimo rany meldunek z prośbą o posiłki dostarczył do dowódcy batalionu. Za ten czyn został, 12 kwietnia 1922 został odznaczony odznaczony orderem „Virtuti Militari” V klasy[6], a we wniosku o jego nadanie, czytamy m.in.[7]:

Podczas walk Legionu Puławskiego 7 sierpnia 1915 r. pod Nurcem został wysłany jako łącznik do dowódcy baonu z prośbą o przysłanie posiłków. Aby to zadanie wykonać, należało przebiec przez teren silnie ostrzeliwany przez niemiecką artylerię i kaemy. Nie zważając na niebezpieczeństwo, st. szer. Antonowicz wyskoczył z okopu i dotarł do dowództwa Legionu, mimo że został zraniony odłamkiem granatu w głowę i utracił oko[3].

Po wyleczeniu się z ran w grudniu 1916 podjął przerwaną naukę na politechnice[3]. Po wybuchu rewolucji zaciągnął się do I Korpusu Polskiego[3].

Do Polski powrócił w sierpniu 1918[3]. Krótko należał do POW w Kaliszu[8][3], a następnie od 1 listopada 1918 służył w Wojsku Polskim, gdzie otrzymał przydział do Pułku Ziemi Kaliskiej (późniejszy 29 pułk Strzelców Kaniowskich)[3]. W czasie wojny polsko-bolszewickiej pracował w Intendenturze DOK Łódź jako urzędnik wojskowy[3]. Po zakończeniu wojny przeniesiony do Szefostwa Inżynierii i Saperów DOK Łódź, gdzie pracował do 30 marca 1924[3]. W 1926 przeniesiony do 2 Pułku Saperów w Puławach na stanowisko dowódcy plutonu, następnie adiutanta pułku[3]. Od 1931 pełnił służbę w Samodzielnym Referacie Informacyjnym Dowództwa Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie[9]. W lipcu 1935 został przeniesiony do 2 Batalionu Saperów w Puławach[10]. W 1935 ze względu na stale pogarszający się stan zdrowia przeniesiony do rezerwy[3]. W latach 1935–1939 był zastępcą dyrektora ds. administracyjnych Stoczni w Modlinie należącej do Państwowych Zakładów Inżynierii[11]. W maju 1939 został powołany do służby czynnej[11]. Prowadził prace fortyfikacyjne przy granicy z Prusami Wschodnimi[11]. W sierpniu został skierowany na Górny Śląsk w celu przeprowadzenia ewakuacji zakładów przemysłowych[11].

Po wybuchu II wojny światowej, kampanii wrześniowej i agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939, w nieznanych okolicznościach został aresztowany przez Sowietów. Początkowo, od 8 października 1939 przebywał w obozie jenieckim w Putywlu, po czym od listopada tego roku był przetrzymywany w obozie jenieckim w Kozielsku[1][12][3]. Między 3 a 5 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego[12] – nienumerowana lista wywózkowa z 2 kwietnia 1940[12], pozycja 113[3]. Między 4 a 7 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu[12][1][3] przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu[13][14]. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne[15][16]. W 1943 został prawdopodobnie zidentyfikowany podczas ekshumacji nadzorowanych przez Niemców[17], pod numerem 2284[12][18][19][1] – raport dzienny z 16 maja 1943[12]. Na liście Komisji Technicznej PCK, pod numerem 02284[20] wskazano: „nierozpoznany wojskowy, list z dn. 23.I.1940 r. »Zbichurka najdroższy! Nareszcie z listu do proboszcza mamy trochę wiadomości o Tobie”, dalej w treści „Mieszkamy w Nowym Dworze w dawnym mieszkaniu Kuberów nad piekarnią ul. Przyrynek 9 m. 10. Podpisała: „Gromadka”, Bronka, Hania, Witek, Zbyszek«, modlitewnik z notatkami”[20]. W Archiwum Robla został wymieniony we wpisie z 8 października 1939 w pamiętniku znalezionym przy szczątkach Augustyna Dyjasa[21] (pakiet 19-03)[12].

Był żonaty z Bronisławą ze Starzyńskich, z którą miał troje dzieci: Annę (ur. 20 grudnia 1919), Witolda (ur. 10 stycznia 1922) i Zbigniewa (ur. 5 luty 1927)[1][5]. Mieszkał w Nowym Dworze Mazowieckim[1].

Upamiętnienie

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował pośmiertnie kpt. Zbigniewa Antonowicza na stopień majora[22][23][24]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”[25].

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy”/„Katyń... Ocalić od zapomnienia” przy Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 1 im. Komisji Edukacji Narodowej w Puławach został posadzony Dąb Pamięci honorujący Zbigniewa Antonowicza[26].

Ordery i odznaczenia

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 8.
  2. ↑ Kolekcja ↓, s. 1.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Banaszek, Roman i Sawicki 2000 ↓, s. 18.
  4. ↑ Kolekcja ↓, s. 3, 4.
  5. 1 2 Kolekcja ↓, s. 2.
  6. 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 17 z 22 czerwca 1922, s. 456.
  7. ↑ Zbigniew Antonowicz - ku pamięci. Ogrody Wspomnień. Cmentarz Internetowy [online], www.ogrodywspomnien.pl [dostęp 2026-05-23].
  8. 1 2 3 4 5 Kolekcja ↓, s. 3.
  9. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 254, 453.
  10. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935, s. 97.
  11. 1 2 3 4 Malanowska 1989 ↓, s. 264.
  12. 1 2 3 4 5 6 7 Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 143.
  13. ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. LIII.
  14. ↑ 20 lat temu otwarto Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu – Redakcja Polska – polskieradio.pl [online], polskieradio.pl [dostęp 2024-06-27] (pol.).
  15. ↑ Historia Zbrodni Katynskiej [online] [dostęp 2026-05-23].
  16. ↑ Pierwsze ekshumacje w Katyniu. "Wszystko było przesiąknięte zapachem śmierci" - Historia [online], www.polskieradio.pl [dostęp 2026-05-23].
  17. ↑ Instytut Pamięci Narodowej - Kraków, Niemcy w Katyniu w 1943 roku, „Instytut Pamięci Narodowej - Kraków” [dostęp 2026-05-23] [zarchiwizowane z adresu 2024-12-06].
  18. ↑ Auswärtiges Amt, „Amtliches Material zum Massenmord von Katyn“, 1943, s. 228 [dostęp 2026-05-23] (niem.).
  19. ↑ Katyń według źródeł niemieckich – 1943 r.. stankiewicze.com. [dostęp 2026-05-23].
  20. 1 2 Mariusz Olczak (red.), Katyń. Listy ekshumacyjne i dokumenty Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża 1943–1944., koszalin.ap.gov.pl, s. 222, ISBN 83-89986-91-4 [dostęp 2026-05-23].
  21. ↑ Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 321.
  22. ↑ Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie. [online], web.archive.org, s. 26 [dostęp 2024-11-13] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-27] (pol.).
  23. ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
  24. ↑ Zbrodnia katyńska, między prawdą i kłamstwem [online], edukacja.ipn.gov.pl, 2008, s. 215 [dostęp 2024-09-17] (pol.).
  25. ↑ Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów. Portal polskiej Policji. [dostęp 2023-09-15].
  26. ↑ Zbigniew Antonowicz. katyn-pamietam.pl. [dostęp 2014-04-23].
  27. ↑ Kolekcja ↓, s. 1, 5.
  28. ↑ M.P. z 1932 r. Nr 167, poz. 198 (ISAP)
  29. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 11 listopada 1932, s. 381.
  30. ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 636 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”.
  31. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 254.
  32. 1 2 3 4 Na podstawie fotografii.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.