Zbigniew Pilarczyk

Zbigniew Pilarczyk

Data i miejsce urodzenia	10 lipca 1950 Wronki
Data śmierci	21 października 2025
Doktor habilitowany nauk historycznych
Specjalność: historia wojskowa
Alma Mater	Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Doktorat	1985 – nauk historycznych UAM
Habilitacja	1998 – nauk historycznych UAM
Nauczyciel akademicki
uczelnia	UAM
Okres zatrudn.	od 1980
Prorektor
Uczelnia	UAM
Okres spraw.	2008–2016
Odznaczenia

Zbigniew Andrzej Pilarczyk (ur. 10 lipca 1950 we Wronkach^[1], zm. 21 października 2025^[2]) – polski historyk specjalizujący się w dziedzinie historii wojskowości, doktor habilitowany, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Kierownik Zakładu Historii Wojskowości Instytutu Historii Uniwersytetu im Adama Mickiewicza. Prorektor ds. studenckich UAM na kadencje 2008–2012 i 2012–2016^[3].

W latach 1964–1969 uczył się w Liceum Pedagogicznym w Trzciance. Następnie w latach 1970–1975 studiował historię na ówczesnym Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Po ich ukończeniu podjął pracę naukową na Wydziale Filozoficzno-Historycznym, a po reorganizacji w 1976 na Wydziale Historycznym. W 1985 r. uzyskał stopień naukowy doktora na podstawie rozprawy Obronność miasta Poznania w latach 1253–1783 (promotor: Karol Olejnik), a w 1998 r. doktora habilitowanego (rozprawa habilitacyjna: Fortyfikacje na ziemiach koronnych Rzeczypospolitej w XVII wieku). W 2000 uzyskał awans na stanowisko profesora UAM. Wiele lat pełnił funkcję kierownika Zakładu Historii Wojskowości UAM. W latach 2002–2008 prodziekan ds. dydaktycznych Wydziału Historycznego i równolegle członek Komisji Rektorskiej ds. Dydaktyki. Prorektor ds. studenckich UAM na kadencje 2008–2012 i 2012–2016.

Specjalizował się w historii średniowiecza, wojskowości, fortyfikacji i harcerstwa. Był wykładowcą Wydziału Historycznego UAM, Wydziału Pedagogiczno-Artystycznego UAM w Kaliszu oraz Studium Doktoranckiego Wydziału Budownictwa Politechniki Poznańskiej. Wypromował 10 doktorów.

Prowadził także aktywną działalność społeczną. Od 1967 r. był instruktorem Związku Harcerstwa Polskiego. Pełnił także funkcję przewodniczącego Rady Chorągwi Wielkopolskiej ZHP w Poznaniu oraz członka Rady Programowej Muzeum Harcerstwa w Warszawie i Rady Muzeum Walk Niepodległościowych w Poznaniu. W 2006 r. był członkiem komitetu honorowego kandydata na prezydenta Poznania Jacka Tomczaka. Za swoją działalność został odznaczony Medalem Komisji Edukacji Narodowej oraz Odznaką „Za zasługi dla oświaty”. W 2008 r. wyróżniony statuetką "Dobosz Powstania Wielkopolskiego", przyznawaną przez Zarząd Główny Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918/1919^[4]. W 2005 odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski^[5], a w 2025 – Krzyżem Oficerskim^[6].

Był mężem Bogny Pilarczyk^[1].

28 października 2025 roku, po mszy pogrzebowej w kościele Objawienia Pańskiego w Poznaniu, został pochowany na cmentarzu junikowskim.^[2]

• Obronność Poznania w latach 1253–1793, Warszawa-Poznań 1988.
• Fortyfikacje na ziemiach koronnych Rzeczypospolitej w XVII wieku, Poznań 1997.
• Rawicz jako przykład nowej lokacji miasta w Rzeczypospolitej w XVII wieku, Rawicz 1998.
• Poznań : fortyfikacje miejskie: przewodnik, Poznań 2004 (wspólnie z W. Gostyńskim).
• 50 lat działalności Komisji Historycznej Chorągwi Wielkopolskiej ZHP 1957–2007 (wspólnie z M. Pietrzykowskim), Poznań 2007.
• (red.; wspólnie z M. Franzem) Od najazdów pogańskich dotąd są państwa Waszej Królewskiej Mości spokojne...: studia ofiarowane w siedemdziesiątą rocznicę urodzin Profesorowi Karolowi Olejnikowi, Toruń 2008.

• Dr hab. Zbigniew Pilarczyk, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2016-02-19] .
• Zbigniew Pilarczyk w katalogu Biblioteki Narodowej

• Marzy mi się studencka wiosna kulturalna, rozmowa ze Zbigniewem Pilarczykiem, prorektorem UAM