Zbylut Grzywacz

Zbylut Franciszek Grzywacz^[1] (ur. 4 czerwca 1939 w Krakowie, zm. 16 lipca 2004 tamże^[2]) – polski malarz, grafik, rzeźbiarz, pedagog, publicysta, kolekcjoner i działacz opozycyjny.

Urodził się w rodzinie Mieczysława i Eugenii. W latach 1952–1957 uczęszczał do Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Krakowie, gdzie rysunku i malarstwa uczył się u Adama Hoffmanna. Od 1957 studiował na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w pracowni prof. Emila Krchy; dyplom uzyskał w 1963^[3]. W 1972 rozpoczął pracę pedagogiczną w krakowskiej uczelni. Tytuł profesora zwyczajnego uzyskał w 1992^[1].

Członek ZPAP^[4]. W latach 1966–1986 wraz z Maciejem Bieniaszem, Jackiem Waltosiem, Leszkiem Sobockim oraz Barbarą Skąpską tworzyli Grupę Wprost^[5]. Swe dzieła wystawił na blisko pięćdziesięciu wystawach indywidualnych, dwudziestu z grupą Wprost oraz uczestniczył w około dwustu ekspozycjach krajowych i zagranicznych^[6].

Tworzył obrazy w klimacie ponurej groteski, wizje człowieka zniewolonego i zagubionego we współczesnym świecie (cykle: Człowiek bez jakości, Lalki), akty kobiece i pejzaże miejskie^[2]. Jego obrazy znajdują się m.in. w zbiorach Muzeów Narodowych w Krakowie, Warszawie, Poznaniu, Gdańsku i Wrocławiu^[7].

W 1980 został członkiem NSZZ „Solidarność”. Po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 został internowany i do 24 grudnia 1981 przebywał w Zakładzie Karnym w Nowym Wiśniczu. Później współpracował z ruchem kultury niezależnej.

Był też kolekcjonerem minerałów i skamieniałości, popularyzatorem nauk i wystaw przyrodniczych, erudytą i eseistą, autorem wielu publikacji, twórcą Galerii Osobliwości „Este”. Jako kolekcjoner zgromadził jedną z najlepszych w kraju prywatną kolekcję skamieniałości. Zbierał też stare ryciny i mapy oraz książki o tematyce geologicznej. Przy Oddziale Krakowskim Polskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk o Ziemi założył Sekcję Miłośników Minerałów i Skamieniałości. Był redaktorem i wydawcą dwumiesięcznika „Kamienie”.

Zmarł w Krakowie, pochowany na cmentarzu Podgórskim (kwatera XXI-zach-45)^[8].

• Nagroda Krytyki Artystycznej im. Cypriana Kamila Norwida dla grupy Wprost (1967)
• Nagroda na wystawie „Kronika rzeczywistości” w Galerii „Pryzmat” w Krakowie (1972)
• I nagroda za najlepszą wystawę indywidualną roku w Galerii „Arkady” w Krakowie (1973)
• I nagroda w konkursie malarskim „Kraków” (1977, 1979)
• Nagroda Ministerstwa Kultury i Sztuki na ogólnopolskiej wystawie „Sztuka faktu” w Bydgoszczy (1978)
• Dyplom i Medal na wystawie „Wizerunek człowieka współczesnego” w Sopocie (1978)
• Nagroda i Medal na wystawie „Polska. Krajobraz, ludzie, idee” w BWA w Sopocie (1981)^[9]
• Nagroda Kulturalna „Solidarności” za cykl obrazów „Rekolekcje wiśnickie” (1983)^[4][7][10]
• Nagroda Muzeum Archidiecezji Warszawskiej (1984)
• I nagroda i Puchar Wojewody Wałbrzyskiego za kolekcję w grupie minerałów świata („Kolorowe węglany”) na 20. Jubileuszowym Sejmiku Zbieraczy Minerałów w Zamku Książ w Wałbrzychu (1997)

Źródło:^[6].

• Joanna Boniecka: oficjalna galeria prac i informacji o Zbylucie Grzywaczu www.bongalerie.pl
• Zbylut Grzywacz, [w:] Twórcy [online], Culture.pl [dostęp 2024-03-21] .