Zdzisław Raabe

Zdzisław Raabe
Data i miejsce urodzenia

19 października 1909
Kraków

Data i miejsce śmierci

12 lutego 1972
Warszawa

profesor nauk przyrodniczych
Specjalność: zoologia
Alma Mater

Uniwersytet Warszawski

Doktorat

1945
UMCS

Habilitacja

1947

Profesura

1956

Polska Akademia Nauk
Status

członek rzeczywisty

Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1943–1989) Medal 10-lecia Polski Ludowej
Grób zoologa Zdzisława Raabego na cmentarzu Powązkowskim

Zdzisław Raabe (ur. 19 października 1909 w Krakowie, zm. 12 lutego 1972 w Warszawie) – polski zoolog, parazytolog.

Życiorys

Urodził się w rodzinie Henryka Wacława i Julii z Wyleżyńskich h. Trzaska (1882–1955), był starszym bratem Leszka[1]. W 1927 ukończył Gimnazjum im. Mikołaja Reja w Warszawie[2]. W latach 1927–1930 studiował nauki przyrodnicze na Uniwersytecie Warszawskim. Praktykował w stacjach hydrobiologicznych na Helu i Wigrach oraz w Morskiej Stacji Biologicznej w Neapolu i Instytucie Oceanograficznym w Monako. W latach 1929–1939 był pracownikiem naukowym Państwowego Muzeum Zoologicznego. W latach 1933–1935 odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie. W stopniu podporucznika 30 Pułku Strzelców Kaniowskich brał udział w kampanii wrześniowej oraz obronie Warszawy. Ranny dostał się do niewoli niemieckiej. Podczas okupacji przebywał w Oflagu VI B Dössel, gdzie działał w ruchu oporu.

W czerwcu 1945 powrócił do Warszawy, i do 1946 pracował jako kustosz Muzeum Zoologicznego. W 1945 doktoryzował się na Uniwersytecie Marii Skłodowskiej-Curie w Lublinie na podstawie rozprawy Z badań nad rodziną Hysterpoinetidae Desing (Ciliata – Holotricha). Od stycznia 1946 pracował na UMCS, początkowo jako organizator Muzeum Przyrodniczego tej uczelni, a po habilitacji w 1947 (rozprawa Drogi przystosowań morfologicznych do życia pasożytniczego wśród wymoczków) jako kierownik Katedry Zoologii i Parazytologii przy wydziale weterynarii (profesor nadzwyczajny od 1948). W tym czasie przebywał w różnych instytutach specjalistycznych w Moskwie i Leningradzie(1946), Splicie (1947) i Tihany (1949)[3]. Od 1953 sprawował funkcję dyrektora Instytutu Zoologii Uniwersytetu Warszawskiego, od 1956 jako profesor zwyczajny[3].

Był również członkiem Polskiej Akademii Nauk (1965 członek korespondent, 1971 członek rzeczywisty) i Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (1951) oraz założycielem i redaktorem czasopisma międzynarodowego „Acta Protozoologica” (1963–1972). Publikował prace naukowe także w „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska” (1949–1954) oraz „Acta Parasitologica Polonica” (1953–1968)[3]. Opracował podręcznik akademicki Zarys protozoologii (1964) i liczne prace popularnonaukowe.

Uważany za jednego z głównych polskich zwolenników pseudonaukowej teorii Trofima Łysenki, który odrzucał teorie genetyki (patrz Zoologia dla wyższych szkół rolniczych 1957). W pracy naukowej zajmował się protozoologią, morfologią porównawczą orzęsków i protoparazytologią.

W 1936 ożenił się z Janiną Lange (zm. 2001). Mieli syna Zbigniewa[1].

Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 93-1-5)[4].

Znaczenie w historii nauki

Osiągnięcia

Raabe zajmował się grupą orzęsków, zwaną dziś Rhynchodida, i przedstawił ich syntezę taksonomiczną[5]. Opisał też liczne nowe taksony orzęsków, między innymi rząd Ephelotida Raabe, 1964[5] oraz rodzaje, na przykład Hypocomidium Raabe, 1938[6], Cotylothigma Raabe, 1949[5], Ambiphrya Raabe, 1952[7] i Kozloffiella Raabe, 1970[5].

Wybrane publikacje naukowe

  • Badania nad niektórymi gatunkami Conchophthirus Stein (1932)
  • Sur quelques espèces nouvelles d'infusoires parasites de Comatules (1938)
  • Z badań nad rodziną Hysterocinetidae Diesing (Ciliata-Holotricha) (1939)
  • Drogi przystosowań morfologicznych do życia pasożytniczego wśród wymoczków (1947)
  • Próba rewizji systemu pierwotniaków (1947)
  • Badania nad wymoczkami z podrzędu Thigmotricha (Thigmotricha Ch. i Lw.) (1947–1950)
  • Uwagi o Urceolaridae (Ciliata-Peritricha) skrzeli ryb (1950)
  • Zoologia dla wyższych szkół rolniczych (1957)
  • Zarys protozoologii (1964)
  • Ordo Thigmotricha-Holotricha (Ciliata) (1967–1972)

Ordery i odznaczenia

Nagrody

  • Państwowa Nagroda Naukowa III stopnia w dziedzinie nauk matematyczno-przyrodniczych za prace z zakresu systematyki i biologii pierwotniaków pasożytniczych (1950)[10]
  • Nagroda Ministra Szkolnictwa Wyższego I stopnia (1963, 1965)[2]

Upamiętnienie

Na jego cześć nazwano pewną liczbę taksonów, na przykład rodzaje Raabella Chatton & Lwoff, 1950 (pasożyty omułków i innych małży morskich)[11] i Raabena Wolska, 1967 (pasożyt słonia indyjskiego)[12][13] oraz gatunek Haplosporidium raabei Molloy, Giambérini, Stokes, Burreson & Ovcharenko[14] (pasożyt racicznicy).

Przypisy

  1. 1 2 Zdzisław Raabe M.J. Minakowski, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 2024-03-20].
  2. 1 2 Bernard Bezubik, Prof. dr Zdzisław Raabe (1909–1972) - Wspomnienie pośmiertne „Wiadomości Parazytologiczne” nr 2-3, 1972, s. 425-427 [dostęp 2024-03-20].
  3. 1 2 3 Zbigniew Wójcik, Raabe Zdzisław [online], Giganci Nauki [dostęp 2024-03-20] (pol.).
  4. ↑ Cmentarz Stare Powązki: JULIA RAABE, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2019-11-19].
  5. 1 2 3 4 Denis H. Lynn (red.), The Ciliated Protozoa, „SpringerLink”, 2010, DOI: 10.1007/978-1-4020-8239-9 [dostęp 2025-11-16] (ang.).
  6. ↑ WoRMS - World Register of Marine Species - Hypocomidium Raabe, 1938 [online], www.marinespecies.org [dostęp 2025-11-16].
  7. ↑ Zdzisław Raabe, Ambiphrya miri g. n., sp. n. — forma pośrednia między Peritricha-Mobilia a Peritricha-Sessilia, „Annales UMCS, Sectio C”, 6 (10), 1952, s. 339–358 [dostęp 2025-11-16].
  8. ↑ M.P. z 1954 r. Nr 112, poz. 1588 (ISAP) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracy naukowej i dydaktycznej”.
  9. ↑ M.P. z 1955 r. Nr 101, poz. 1400 (ISAP) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/201 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego.
  10. ↑ Przyznanie Państwowych Nagród Naukowych i Artystycznych. „Nowa Kultura”. Rok I, Nr 19, s. 2, 6 sierpnia 1950. Warszawa: Związek Literatów Polskich. [dostęp 2024-08-24].
  11. ↑ Zdzisłąw Raabe, Ordo Thigmotricha ( Ciliata—Holotricha). III: Familiae Ancistrocomidae et Sphenophryidae, „Acta Protozoologica”, 7 (31), 1970, s. 385–463.
  12. ↑ Maria Wolska, Study on the family Blepharocorythidae Hsiung. III. Raabena bella gen. n., sp. n. from the intestine of the Indian elephant, „Acta Protozoologica”, 4 (27), 1967, s. 285–290.
  13. ↑ Akira Ito, Two new Raabena species and a new Pararaabena species (Ciliophora, Entodiniomorphida) with redescriptions of Raabena bella and Pararaabena dentata, „European Journal of Protistology”, 89, 2023, s. 125986, DOI: 10.1016/j.ejop.2023.125986, ISSN 0932-4739 [dostęp 2025-11-16].
  14. ↑ D.P. Molloy, L. Giambérini, N.A. Stokes, E.M. Burreson, M.A. Ovcharenko, Haplosporidium raabei n. sp. (Haplosporidia): a parasite of zebra mussels, Dreissena polymorpha (Pallas, 1771), „Parasitology”, 139 (4), 2012, s. 463–477, DOI: 10.1017/S0031182011002101, ISSN 1469-8161 [dostęp 2025-11-16] (ang.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.