Zdzisław Radomski

Zdzisław Radomski
1 zwycięstwo
Ilustracja
kapitan pilot
Flight Lieutenant
Data i miejsce urodzenia

28 stycznia 1915
Kruszwica

Data i miejsce śmierci

21 stycznia 2000
Oakville

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie
Polskie Siły Zbrojne

Formacja

Lotnictwo Wojska Polskiego
Armée de l’air
RAF

Jednostki

dywizjon 32,
dywizjon 306

Główne wojny i bitwy

II wojna światowa
kampania wrześniowa
kampania francuska 1940

Odznaczenia
Polowa Odznaka Pilota
Odznaka honorowa za Rany i Kontuzje
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (od 1941)

Zdzisław Radomski (ur. 28 stycznia 1915 w Kruszwicy[1], zm. 21 stycznia 2000 w Oakville) – kapitan pilot Wojska Polskiego, kapitan (ang. Flight Lieutnant) Królewskich Sił Powietrznych, kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Życiorys

Urodził się w rodzinie robotniczej, jego ojciec Michał był blacharzem[2]. Uczęszczał do szkoły powszechnej w Inowrocławiu, a do gimnazjum przy ul. Stanisława Staszica 8 w Poznaniu. Od młodych lat interesował się balonami, szybowcami i samolotami, a na poznańskim lotnisku Ławica pasjonował się lotniczymi pokazami[1]. W 1935 po uzyskaniu matury zgłosił się na ochotnika do odbycia służby wojskowej w lotnictwie. Początkowo przeszedł dywizyjny kurs podchorążych rezerwy piechoty[1] w Gnieźnie, a następnie został przeniesiony do Szkoły Podchorążych Rezerwy Lotnictwa w Dęblinie[3]. W przeciągu roku ukończył podstawowy kurs pilotażu na samolotach RWD-8 i PWS-16. W 1936 rozpoczął studia w Wyższej Szkole Handlowej w Poznaniu[3], ale po roku porzucił szkołę. Ukończył kurs instruktorów lotniczych w Warszawie, a następnie został zatrudniony jako instruktor pilotażu w „Szkole Orląt” w Dęblinie[3]. Przebywał tam do sierpnia 1939, a następnie po zmobilizowaniu został przydzielony do 3 pułku lotniczego w Poznaniu, w stopniu kaprala podchorążego[4].

Po wybuchu II wojny światowej 23 września 1939, wraz z personelem poznańskiej Bazy Lotniczej Nr 3, przekroczył granicę rumuńską i został internowany. Uciekł z obozu i przez Jugosławię oraz Włochy przedostał się do Francji[5]. Początkowo przebywał w Paryżu, a następnie w polskiej bazie lotniczej w Lyon-Bron. W grudniu 1939 otrzymał awans na podporucznika. 2 marca 1940 roku został skierowany do szkoły lotniczej w Pau. Podczas kampanii francuskiej pełnił służbę w obronie tego miasta w ramach klucza myśliwskiego wyposażonego w samoloty Dewoitine D.500[6].

Po upadku Francji, przez Morze Śródziemne, przedostał się do Oranu w Afryce Północnej, a dalej pociągiem do Casablanki[7]. Popłynął do Anglii i w drugiej połowie sierpnia dotarł do portu w Liverpoolu. Został skierowany do polskiej bazy lotniczej w Blackpool. 24 marca 1941 został skierowany na przeszkolenie myśliwskie w Old Sorum, po jego ukończeniu trafił do 55 Operational Training Unit (OTU) w Unsworth[6]. W styczniu 1941 ukończył kurs myśliwski i został skierowany do latania bojowego, do 32 dywizjonu RAF bazującego w Angle w rejonie Bristolu. Latając w pułku osłaniał konwoje morskie[7]. Łącznie wykonał 38 lotów w osłonie transportów morskich[8]. Przeżyciem dla niego był przydział na przełomie lipca i sierpnia 1941 do 306 dywizjonu myśliwskiego „Toruńskiego”[9]. 14 sierpnia 1941 podczas osłony bombowców przed myśliwcami wroga nad północną Francją podczas walki zestrzelił Messerschmitta Me-109[10][11]. 16 sierpnia podczas lotu w ramach operacji Circus 74 nad miejscowością Hardelot Radomski zestrzelił kolejnego Me-109[12].

16 sierpnia podczas tego samego lotu w zespole dywizjonu 306 nad Francję niedaleko Calais, samolot Radomskiego podczas walki został ostrzelany i wylądował w pobliżu Ashford (P8078). 27 sierpnia otrzymał postrzał w lewą rękę[10]. Zorientował się, że jego ręka jest zakrwawiona i zwisa bezwładnie w rękawie kombinezonu. Po wylądowaniu na polu w Anglii (P8324) został wyciągnięty z samolotu, założono mu prowizoryczny opatrunek i przewieziono do szpitala, który znajdował się niedaleko miejsca lądowania. Transfuzja krwi i amputacja ręki powyżej łokcia uratowały Radomskiemu życie[13]. Nie wrócił już do lotów bojowych.

Po tygodniu opuścił szpital i zameldował się w dywizjonie. Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych, gen. Władysław Sikorski 28 października 1941 odznaczył go Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari[14]. W marcu 1942 por. pil. Zdzisław Radomski zameldował się na lotnisku RAF w Grangemouth w Szkocji do polskiego szkolnego dywizjonu myśliwskiego w 58 OTU[13]. Wkrótce ukończył kurs nawigatorów naprowadzania i został przydzielony na stanowisko dowodzenia myśliwcami w sektorze Kirton in Lindsey w środkowej Anglii, gdzie obsługiwał 307 dywizjon „Lwowskich Puchaczy”, a następnie 317 dywizjon „Wileński”[15]. Po roku przeszedł do 11 Grupy Myśliwskiej w Uxbridge koło Londynu na stanowisko dowodzenia[16].

15 lutego 1944 został zwolniony z PSP w stopniu porucznika. Po otrzymaniu od władz miejskich Londynu zezwolenia urządził w rejonie Backer Street bar Klub Orła Białego dla polskich pilotów[16], w tym samym czasie zawarł związek małżeński z przedsiębiorczą Szwajcarką Judith Marie Morrison[17].

Po wojnie w 1946 państwo Radomscy zdecydowali się na powrót do Polski, powrócili na pokładzie na statku „Sobieski”. Zamieszkali w Poznaniu[18]. Założył przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją szali oraz kolejne, które produkowało kartonowe opakowania[19]. Jego żona została aresztowana razem ze Stanisławem Skalskim 4 czerwca 1948 (przesiedziała w więzieniu 3 lata). Kilka dni później UB aresztowało również Radomskiego i osadziło w więzieniu mokotowskim.

Zdjęcie Zdzisława Radomskiego wykonane po zatrzymaniu przez Urząd Bezpieczeństwa

Nie połączono go jednak ze sprawą Skalskiego, Śliwińskiego i jego żony, ale oskarżono o przestępstwa gospodarcze. Został skazany na karę roku więzienia, utracił cały posiadany majątek. Po wypuszczeniu na wolność znalazł zatrudnienie w Fabryce Wyrobów Cukierniczych Goplana jako księgowy[20]. Po uwolnieniu żony z więzienia podjęli wspólnie decyzję o ucieczce na Zachód. Małżeństwo wzięło rozwód dzięki czemu Judith odzyskała szwajcarskie obywatelstwo i wyjechała do Wielkiej Brytanii. Zdzisław Radomski, pod pretekstem leczenia starej rany, przeniósł się do Zakopanego skąd uciekł na Zachód[21].

Doniesienie WUBP Poznań o ucieczce Zdzisława Radomskiego. Zasób Archiwum IPN

Odnalazł swoją byłą żonę i ponownie zawarł związek małżeński. Udało się im otworzyć w Londynie lokalik Coffe Inn[22]. Następnie Radomski prowadził interesy w Europie, Ameryce Północnej, na Wyspach Bahama (m.in. próbował założyć linię lotniczą, budował hotele oraz jachty w swej stoczni, dostarczał samoloty najemnikom Jana Zumbacha). Ostatecznie Radomscy wyemigrowali do Kanady, gdzie Zdzisław Radomski był aktywnym członkiem kanadyjskiej Polonii[18].

Artykuł nt. drugiego ślubu Judith i Zdzisława Radomskich. Zasób Archiwum IPN

Zmarł 20 stycznia 2000 roku w Oakville w Kanadzie[23].

Zwycięstwa powietrzne

Na liście Bajana został sklasyfikowany na 293. pozycji. Zaliczono mu jeden samolot nieprzyjaciela zestrzelony na pewno.

  • 16 sierpnia 1941 – Bf 109 (pilotował Spitfire IIA, UZ-R nr P8078)

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 3 Król 1980 ↓, s. 191.
  2. ↑ Skrzydlata Polska i 3'1975 ↓, s. 12.
  3. 1 2 3 Król 1980 ↓, s. 192.
  4. ↑ Zdzisław Radomski. Polskie Siły Powietrzne w II wojnie światowej. [dostęp 2020-11-29]. (pol.).
  5. ↑ B. Grabowski, Kruszwicki słownik biograficzny, Kruszwica 2021, s. 231-235, Kruszwicki słownik biograficzny - Bartłomiej Grabowski — Ridero
  6. 1 2 Przegląd Historyczno-Wojskowy i 2-3'2016 ↓, s. 374.
  7. 1 2 Król 1980 ↓, s. 193.
  8. ↑ Przegląd Historyczno-Wojskowy i 2-3'2016 ↓, s. 375.
  9. ↑ Matusiak 2003 ↓, s. 17.
  10. 1 2 Król 1980 ↓, s. 199.
  11. ↑ Zestrzelenie nie uznane przez komisję Bajana.
  12. ↑ Przegląd Historyczno-Wojskowy i 2-3'2016 ↓, s. 377.
  13. 1 2 Król 1980 ↓, s. 203.
  14. ↑ Matusiak 2003 ↓, s. 70.
  15. ↑ Przegląd Historyczno-Wojskowy i 2-3'2016 ↓, s. 380.
  16. 1 2 Król 1980 ↓, s. 206.
  17. ↑ Przegląd Historyczno-Wojskowy i 2-3'2016 ↓, s. 381.
  18. 1 2 Król 1980 ↓, s. 209.
  19. ↑ Przegląd Historyczno-Wojskowy i 2-3'2016 ↓, s. 381–382.
  20. ↑ Przegląd Historyczno-Wojskowy i 2-3'2016 ↓, s. 385.
  21. ↑ Przegląd Historyczno-Wojskowy i 2-3'2016 ↓, s. 386.
  22. ↑ Kapitan Zdzisław Radomski – kruszwiczanin z Dywizjonu 306. Historia Kujaw. [dostęp 2020-11-29]. (pol.).
  23. ↑ Krzystek 2012 ↓, s. 478.

Bibliografia

  • Wacław Król: Myśliwcy. Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej, 1980. ISBN 83-11-06396-6.
  • Zdzisław Radomski. „Skrzydlata Polska”. 03/1975, 19 stycznia 1975. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783. 
  • Tadeusz Jerzy Krzystek, [Anna Krzystek]: Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii w latach 1940–1947 łącznie z Pomocniczą Lotniczą Służbą Kobiet (PLSK-WAAF). Sandomierz: Stratus, 2012. ISBN 978-83-61421-59-7. OCLC 276981965.
  • Wojtek Matusiak: 306 Dywizjon Myśliwski Toruński. Warszawa: Bellona, 2003. ISBN 83-11-09714-3. OCLC 830534634.
  • Grzegorz Sojda. Porucznika pil. Zdzisława Radomskiego dzieje niezwykłe... „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. 2-3 (256-257), 2016. Warszawa: WOJSKOWE BIURO HISTORYCZNE im. gen. broni Kazimierza Sosnkowskiego. ISSN 1640-6281. OCLC 565367505. 
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.