Zenowiusz Ponarski

Zenowiusz Ponarski (ur. 1921 w Wilnie, zm. 20 października 2019 w Edmundston, Kanada) – polski publicysta historyczny[1], historyk emigracyjny, sędzia w stanie spoczynku.

Życiorys

Urodzony w Wilnie. Przyjechał do Polski w latach 50. ze Związku Radzieckiego, z terenów Litwy, gdzie był adwokatem[2]. W czasie pobytu w ZSRR powojenne felietony autorstwa Zenowiusza Ponarskiego wykazywały mocne ugruntowanie w historii przyjaźni polsko-sowieckiej. Prawnik i doktor nauk humanistycznych, historyk. W okresie PRL był sędzią i mieszkał w Szczecinie. Po wprowadzeniu przepisów karnych dekretem z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym orzekał tylko jeden dzień, uniewinniając wszystkich oskarżonych, w następstwie czego został odsunięty od spraw podlegających nowym przepisom skierowanym przeciwko politycznym przeciwnikom ustroju socjalistycznego[3]. W okresie „karnawału” »Solidarności«” był współpracownikiem szczecińskich struktur NSZZ „Solidarność”. Po transformacji ustrojowej zamieszkał w Kanadzie, gdzie publikował m.in. w „Zeszytach Historycznych” Był redaktorem pisma „Teki Historyczne” (1981) wydawanego przez Ośrodek Badań Społecznych NSZZ „Solidarność” Regionu Pomorza Zachodniego. Współpracownik „Zeszytów Historycznych”[4]. Publikował w „Ars Regia”, kwartalniku Fundacji „Sztuka Królewska w Polsce”[5].

Po zakończeniu służby sędziowskiej zamieszkał w Kanadzie, w Toronto[1]. Jego zainteresowania badawcze koncentrowały się wokół takich tematów jak: historia ziem dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego w XX wieku, w tym masonika[6] i stosunków polsko-litewskich. Długoletni współpracownik czasopisma „Znad Wilii”[7].

Wybrane publikacje

  • Wojciech Jaruzelski na Litwie i Syberii, Mississauga: Wyd. Grafpol Publ. 1999.
  • Ludzie w trybach historii: Piłsudcziana-Wilniana, Toruń: Wyd. Adam Marszałek 2002 (wyd. 2 – 2003; Ludzie z kręgu rodziny Piłsudskich i postacie z Wileńszczyzny).
  • Wokół sprawy polskiej na Wschodzie, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek 2003 (o Aleksandrze Lednickim).
  • Draugas: szkice do biografii Franciszka Ancewicza, Lublin: Instytut Europy Środkowo-Wschodniej – Toronto: Polski Fundusz Wydawniczy w Kanadzie 2004.
  • Przyjaciel Litwy i ptaków. Wokół Oskara Miłosza, 2018[8].

Przypisy

  1. 1 2 Biografia – Zenowiusz Ponarski [online], Kultura Paryska [dostęp 2025-10-21].
  2. ↑ Joanna Szałańska, Wspomnienie o Zenowiuszu Ponarskim [online], In Gremio, 18 października 2020 [dostęp 2025-10-21].
  3. ↑ Grażyna Wódkiewicz, Zenowiusz Ponarski. Wspaniały sędzia, który w sposób intuicyjny ustalał okoliczności sprawy oraz winę oskarżonych [online], In Gremio, 27 listopada 2022 [dostęp 2025-10-21].
  4. ↑ Uzupełnienia informacji o Białorusinach wspomnianych w publikacji „Dokumenty KGB” (Zeszyty Historyczne Nr l 08), „Zeszyty Historyczne” 1995, z. 111; O tym, który wydał kapitana Jakubiańca, „Zeszyty Historyczne” 1995, z. 112; Za kulisami wielkiej polityki, „Zeszyty Historyczne” 2000, z. 131, s. 203–213; A. Lednicki – komentarz bibliograficzny, „Zeszyty Historyczne” 2000, z. 131; Sowiecki agent o wystąpieniu Petera Kleista w maju 1939 r. w Warszawie, „Zeszyty Historyczne” 2001, z. 135, s. 113–122.
  5. ↑ Ars Regia [online], Ars Regia – Ars Regia’ [dostęp 2025-10-22].
  6. ↑ Zenowiusz Ponarski, Zapomniany antymason, MASONICA W POLSCE I NA ŚWIECIE [online], 1997 [dostęp 2025-12-05] (pol.).
  7. ↑ Antoni Radczenko, Romuald Mieczkowski: Książka o Oskarze Miłoszu to strzał w dziesiątkę [online], 15 maja 2018 [dostęp 2023-10-27] (pol.).
  8. ↑ Zenobiusz Ponarski [online], dzieje.pl [dostęp 2025-10-22].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.