Zlewozmywak

Zlewozmywak – element wyposażenia sanitarno-kuchennego, funkcjonalny odpowiednik umywalki. Służy głównie do mycia naczyń, produktów spożywczych oraz usuwania płynów pozostałych z gotowania. Obok trzonu kuchennego, lodówki i zmywarki zaliczany jest do podstawowego wyposażenia sanitarnego kuchni^[1]. Modele zlewozmywaków różnią się funkcjonalnością, wielkością oraz materiałem wykonania.

Do produkcji zlewozmywaków wykorzystuje się:

• żeliwo (powszechne do połowy XX wieku),
• stal emaliowaną,
• stal nierdzewną,
• kompozyty granitowe (zawierające zazwyczaj mieszankę 80% piasków granitowych i 20% żywicy akrylowej),
• konglomeraty kwarcowe,
• miedź,
• ceramikę.

Zlewozmywaki stalowe produkuje się w dwóch wariantach wykończenia powierzchni: gładkim (jedwab, mat, satyna) oraz dekorowanym (struktury określane nazwami handlowymi, np. len, dekor, mikrodekor). W instalacjach odpływowych stosuje się dwa znormalizowane rodzaje zaworów o średnicy 2' oraz 3,5'.

Elementem wyposażenia zlewozmywaka może być ociekacz^[2]. Modele odwracalne umożliwiają jego montaż po dowolnej stronie komory, co ułatwia dopasowanie urządzenia do układu szafek kuchennych^[2].

Urządzenia te mogą być integrowane z wyposażeniem dodatkowym, takim jak:

• deski do krojenia (szklane lub drewniane) dopasowane do komory,
• koszyki do płukania warzyw i owoców,
• sitka do odcedzania,
• ociekacze nakładane,
• dozowniki do płynu do naczyń,
• automatyczne korki odpływowe,
• kuchenne młynki do odpadków.

Zlewozmywaki dzieli się ze względu na:

• liczbę komór: jednokomorowe, 1,5-komorowe (z mniejszą komorą pomocniczą, wykorzystywaną m.in. do płukania warzyw) oraz dwukomorowe;
• obecność ociekacza: modele z ociekaczem lub bez;
• usytuowanie ociekacza: z komorą po lewej lub prawej stronie;
• kształt: okrągłe, prostokątne, trapezowe;
• sposób montażu: nakładane (mocowane bezpośrednio na szafce, pełniące funkcję jej pokrywy), wpuszczane w blat (osadzane we wcześniej wyciętym otworze), podwieszane (mocowane od spodu blatu dla uzyskania jednolitej powierzchni), instalowane na równi z blatem^[2].

Ze względów instalacyjnych zlewozmywak umiejscawia się w odległości nie większej niż 4 metry od pionu kanalizacyjnego^[1]. Zgodnie z zasadami projektowania kuchni, po obu stronach urządzenia powinno umieszczać się powierzchnie robocze, umożliwiające odstawianie naczyń^[1]. Standardowe wymiary szafek kuchennych wymaganych do montażu zlewozmywaka wynoszą od 45 do 60 cm dla modeli jedno- i półtorakomorowych oraz co najmniej 80 cm dla modeli dwukomorowych^[2].

Ze względu na właściwości materiałów, z których produkuje się zlewozmywaki, ich powierzchnie mogą być podatne na nagłe zmiany temperatury (tzw. szok termiczny) oraz uszkodzenia mechaniczne, co wpływa na ich trwałość i estetykę^[2].

W kuchniach adaptacyjnych, przeznaczonych dla osób z niepełnosprawnościami, zlewozmywak projektuje się w bezpośrednim sąsiedztwie części jadalnej^[3]. Montaż na równi z blatem pozwala na przesuwanie naczyń bez konieczności ich podnoszenia^[3]. Aby ułatwić obsługę osobom o ograniczonej sprawności manualnej, instaluje się płytkie komory oraz baterie bez pokręteł, wyposażone w przedłużenie umożliwiające łatwiejszą regulację strumienia wody^[3].

Zlewozmywak z dostępem do bieżącej ciepłej i zimnej wody jest wymaganym elementem wyposażenia pomieszczeń, w których odbywa się sterylizacja narzędzi wielokrotnego użytku^[4]. Zlew przeznaczony do mycia sprzętu medycznego musi być zainstalowany niezależnie od umywalek służących do higieny rąk personelu^[4]. Podczas ręcznego mycia i dezynfekcji narzędzi dopuszcza się użycie zlewu dwukomorowego w zastępstwie maszynowych urządzeń myjąco-dezynfekujących^[4]. Wymóg posiadania zlewu w gabinecie zabiegowym może zostać uchylony, jeżeli proces mycia i sterylizacji jest prowadzony w innym pomieszczeniu lub zlecany podmiotowi zewnętrznemu^[4].

• zlewozmywak, [w:] Słownik języka polskiego [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2026-08-03] .