Zostera drobna

Zostera drobna
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

żabieńcowce

Rodzina

zosterowate

Rodzaj

zostera

Gatunek

zostera drobna

Nazwa systematyczna
Zostera noltii Hornem.
G.C.Oeder & al. (eds.), Fl. Dan. 12(35): 1, t. 2041 (1832)[1]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]

Zostera drobna (Zostera noltii) – gatunek rośliny z rodziny zosterowatych (Zosteraceae)[3][4] zasiedlającej strefę międzypływową. Występuje wzdłuż atlantyckich wybrzeży Europy (od południowej Norwegii po Mauretanię) i w Zachodniej Afryce, a także w Morzu Śródziemnym, Morzu Czarnym oraz (jako jedyna trawa morska) w Morzu Kaspijskim i Jeziorze Aralskim[3][4][5]. Na polskim wybrzeżu gatunek miał historyczne stanowiska w Zatoce Gdańskiej[6].

Morfologia

Kłącze
Płożące się, o grubości od 0,5 do 2 mm. Z każdego węzła wyrasta od 1 do 4 korzeni[3].
Liście
Trawiastozielone, wąskie i wstęgowate. Osiągają od 6 do 22 cm długości i 0,5–1,5 mm szerokości oraz posiadają trzy nieregularnie rozmieszczone nerwy. Szczyt liścia jest tępy i wcięty (często asymetrycznie) w starszych liściach. Wyrastają w grupach po 2-5 sztuk z krótkiej (0,5–4 cm), otwartej pochwy liściowej[3].
Kwiaty
Obupłciowe, przedsłupne, zebrane w kolbę o długości od 2 do 25 cm (najczęściej ok. 10 cm)[3][7]. W jednym kwiatostanie objętym pochwą kwiatostanową znajduje się po 4-6 kwiatów męskich i 4-6 żeńskich kwiatów[7].
Owoce
Gładkie, w kolorze białym, o długości od 1,5 do 2 mm[3]. Nasiona posiadają ujemną pływalność (toną)[7].

Biologia i ekologia

Bylina, czasem rośnie jako roślina jednoroczna. Występuje najczęściej w strefie pływów (międzypływowej) na podłożu błotnistym lub w drobnym piasku bogatym w detrytus, często tworząc gęste łąki[3].

Jest gatunkiem euryhalinowym, który potrafi tolerować szeroki zakres zasolenia (od 10 do 39 ppt). Ze względu na występowanie wyżej w strefie pływów, znosi silniejsze nasłonecznienie oraz wysychanie w czasie odpływów znacznie lepiej niż pokrewna zostera morska (Z. marina). Posiada systemy komór powietrznych (lakun), które ułatwiają utrzymywanie się liści w pozycji pionowej w toni wodnej oraz transport tlenu do korzeni. Kwitnie i owocuje w miesiącach letnich[3].

Gatunek ten pełni istotną rolę w lokalnych sieciach troficznych, będąc preferowanym pokarmem m.in. dla bernikli obrożnej (Branta bernicla) oraz świstuna (Anas penelope), a także miejscem występowania dla licznych epifitów, widłonogów i nicieni[3][8]. Gatunek ten był mniej wrażliwy na tzw. "chorobę wyniszczającą" (ang. wasting disease), wywołaną przez grzyba Labyrinthula macrocystis, która w latach 20. i 30. XX wieku doprowadziła do masowego wymierania łąk innych gatunków traw morskich[3].

Ewolucja i struktura populacji

Rozmnaża się na dwa sposoby – wegetatywnie poprzez wzrost kłączy oraz płciowo przez nasiona[3]. Poszczególne płaty łąk tej rośliny są stosunkowo małe w strefach pływów i mogą zanikać na skutek gwałtownych zjawisk fizycznych. Przetrwanie kompleksów łąk jest możliwe głównie dzięki trwałemu bankowi nasion, który pozwala na regularne coroczne rekrutowanie siewek. Nasiona mogą być rozsiewane na większe dystanse (nawet 100-200 km) dzięki ptakom wodno-błotnym (w ich przewodach pokarmowych) lub jako unoszące się na wodzie fragmenty pędów z owocami[7].

Zagrożenia i ochrona

W skali globalnej gatunek klasyfikowany jest na Czerwonej liście IUCN w kategorii LC (gatunek najmniejszej troski)[3][9].

Największym zagrożeniem dla zostery drobnej są antropogeniczne przekształcenia siedlisk. Obejmuje to m.in.: zanieczyszczenia, pogłębianie dna, zaburzenia i rozdeptywanie osadów, a także niszczycielskie praktyki rybackie (np. używanie mechanicznych pogłębiarek ssących czy włoków dennych), które niszczą wrażliwe kłącza[3][5]. Innym zagrożeniem jest eutrofizacja prowadząca do zacienienia przez namnażające się mikroglony oraz inwazje obcych gatunków, np. trawy Spartina anglica, która podnosi poziom osadów i wkracza na siedliska zostery[3].

Przypisy

  1. 1 2 Zostera noltii Hornem., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2026-02-23].
  2. ↑ Zostera noltii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Dwarf eelgrass (Zostera noltii) - MarLIN - The Marine Life Information Network [online], www.marlin.ac.uk [dostęp 2026-02-21] (ang.).
  4. 1 2 Zostera noltii Hornem. | Plants of the World Online | Kew Science [online], Plants of the World Online [dostęp 2026-02-21] (ang.).
  5. 1 2 Mohamed Ahmed Sidi Cheikh i inni, Seagrasses of West Africa: New Discoveries, Distribution Limits and Prospects for Management, „Diversity”, 15 (1), s. 5, DOI: 10.3390/d15010005 (ang.).
  6. ↑ Adam Zając, Maria Zając: Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 596. ISBN 83-915161-1-3.
  7. 1 2 3 4 Andreas M. Zipperle i inni, Clonal architecture in an intertidal bed of the dwarf eelgrass Zostera noltii in the Northern Wadden Sea: persistence through extreme physical perturbation and the importance of a seed bank, „Marine Biology”, 156, Springer, 2009, s. 2139–2148, DOI: 10.1007/s00227-009-1244-8 (ang.).
  8. ↑ Benoit Lebreton i inni, Food sources used by sediment meiofauna in an intertidal Zostera noltii seagrass bed: a seasonal stable isotope study, „Marine Biology”, 159, Springer-Verlag, 2012, s. 1537–1550, DOI: 10.1007/s00227-012-1940-7.
  9. ↑ Zostera noltii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2026-02-21] (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.