Zygmunt Gebethner
 major | |
| Data i miejsce urodzenia |
1 maja 1923 |
|---|---|
| Data śmierci |
7 listopada 2020 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1940–1944 |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Stanowiska |
dowódca sekcji 1108 |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
     | |
Zygmunt Maksymilian Gebethner pseudonim Zygmuntowski, Kita[1] (ur. 1 maja 1923 w Warszawie, zm. 7 listopada 2020) – polski działacz podziemia niepodległościowego w czasie II wojny światowej w ramach Armii Krajowej, uczestnik powstania warszawskiego[2], kawaler Orderu Virtuti Militari, ostatni członek Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari[3][4].
Życiorys
Urodził się w rodzinie Jana i Heleny z d. Patschke[1]. Był prawnukiem Gustawa Adolfa oraz synem Jana Stanisława Gebethnerów – znanych warszawskich księgarzy i wydawców. Jego bratem był prof. Stanisław Tytus Gebethner[5]. Przed wojną uczęszczał do Gimnazjum im. Mikołaja Reja w Warszawie (obecnie XI Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Reja w Warszawie). W czasie polskiej wojny obronnej września 1939, był gońcem Straży Obywatelskiej w Warszawie[1]. W czasie okupacji niemieckiej działał w konspiracji niepodległościowej w ramach komórki informacyjnej Szarych Szeregów (od 1940[1]). W czasie powstania warszawskiego brał udział w próbie zdobycia Domu Prasy[6] w szeregach plutonu 1108 – 1 dywizjonu 7 pułku ułanów Lubelskich „Jeleń”[2], podczas której został ranny. Następnie brał udział w powstaniu w szeregach batalionu Golski[6]. Odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari i Krzyżem Walecznych[5].
Po wojnie pracował jako wydawca i redaktor[5][6]. Był ostatnim i w chwili zakończenia kadencji 22 czerwca 2016 jedynym członkiem Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari[3][7].
Zmarł 7 listopada 2020[8].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari (za ofiarną walkę podczas powstania)[9]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski[9]
- Krzyż Walecznych[5]
- Złoty Krzyż Zasługi[9]
- Krzyż Partyzancki[9]
Przypisy
- 1 2 3 4 Szostak 2008 ↓, s. 83.
- 1 2 Zygmunt Gebethner. 1944.pl. [dostęp 2016-10-23].
- 1 2 Kawalerowie najwyższego odznaczenia wojskowego chcą, by było ono nadawane także bohaterom z Afganistanu.. rp.pl. [dostęp 2016-10-23].
- ↑ Kapituły orderów, „Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej” [dostęp 2025-08-06] [zarchiwizowane z adresu 2022-08-10].
- 1 2 3 4 Gebethner. polacyzwyboru.pl. [dostęp 2016-10-23].
- 1 2 3 Zygmunt Gebethner „Zygmuntowski”. 1944.pl. [dostęp 2016-10-23].
- ↑ Prezydent RP: Kapituły orderów, prezydent.pl
- ↑ Zygmunt Gebethner. 1944.pl. [dostęp 2020-11-17]. (pol.).
- 1 2 3 4 Szostak 2008 ↓, s. 84.
Bibliografia
- Jan Szostak: Zeszyty Historyczne – Kawalerowie Orderu Wojennego Virtuti Militari w kraju i na obczyźnie, część II – Wojenne i powojenne losy Kawalerów Orderu Wojennego Virtuti Militari (noty biograficzne). Warszawa: Stowarzyszenie–Klub Kawalerów Orderu Wojennego Virtuti Militari, 2008. ISSN 1895–9482.