Zygmunt Karolak
| Data i miejsce urodzenia |
9 kwietnia 1905 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
2 sierpnia 1999 |
| Narodowość | |
| Alma Mater | |
| Dziedzina sztuki | |
| Odznaczenia | |
     | |
Zygmunt Karolak (ur. 9 kwietnia 1905 w Kościelcu k. Kalisza, zm. 2 sierpnia 1999 w Sopocie)[1] – polski malarz, grafik, profesor Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku (od 1996 r. nazwa uczelni: Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku).
Życiorys
Urodził się w rodzinie Antoniego, gajowego, i Cecylii Józefy z Gorzkiewiczów. W Kaliszu ukończył szkołę podstawową, a w 1925 r. Państwowe Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki[2]. W latach 1925–1930 studiował malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, w pracowni prof. Wojciecha Weissa. W latach 1931–1932 odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy w Jarocinie i otrzymał stopień porucznika rezerwy. W latach 1932–1939 był nauczycielem rysunku w kaliskich gimnazjach.
W 1939 r. został zmobilizowany jako dowódca 3. kampanii 29. Pułku Strzelców Kaniowskich, 25. Dywizji Piechoty Armii „Poznań”. Uczestniczył w kampanii wrześniowej, podczas której trafił do niemieckiej niewoli. Przebywał w obozach jenieckich m.in. w: Oflagu II A Prenzlau, Oflag II E Neubrandenburg, Oflagu II D Gross-Born, Stalagu X B Sandbostel i Oflagu X C Lübeck. Dokumentował sceny z życia obozowego w szkicowniku z oficerskiego obozu jenieckiego w Neubrandenburgu[2]. Stworzył serię ok. 6 tysięcy rysunków prób i spektakli obozowego „Teatru Symbolów”[3]. Pod koniec wojny przeżył tysiąckilometrowy ewakuacyjny marsz z Oflagu II D Gross-Born do Stalagu X B Sandbostel, a stamtąd do Lubeki[4].
Po zakończeniu wojny pracował na terenie Niemiec w Polskiej Misji Repatriacyjnej, w brytyjskiej strefie okupacyjnej, a następnie w Polskiej Misji Wojskowej przy Sojuszniczej Radzie Kontroli Niemiec. W 1947 r. powrócił do Polski, zamieszkał początkowo w Gdyni, a następnie w Sopocie. W tym samym roku wstąpił do ZPAP. W latach 1947–1950 pracował w Liceum Plastycznym w Gdyni-Orłowie. W 1950 r. podjął pracę w gdańskiej PWSSP, na stanowisku adiunkta prowadził Pracownię rysunku wieczornego w ramach Studium Roku Ogólnego, w 1951 r. został samodzielnym pracownikiem naukowym otrzymując tytuł zastępcy profesora PWSSP. W 1951 r. objął również Pracownię malarstwa na Wydziale Architektury i Studium Rzeźby, w latach 1953–1954 był dziekanem Wydziału Malarstwa. Od 1954 r. prowadził Pracownię rysunku wieczornego na Wydziale Malarstwa. W 1956 r. został docentem. W latach 1957–1975 kierował Pracownią grafiki Wydziału Malarstwa, która w 1967 r. została przemianowana na Pracownię grafiki artystycznej. W 1964 r. został kierownikiem Katedry Grafiki. W latach 1971–1975 prowadził Pracownię grafiki warsztatowej w ramach Katedry Malarstwa i Rysunku. W roku akademickim 1968/69 pełnił funkcję prodziekana Wydziału Malarstwa. W 1970 r. został profesorem nadzwyczajnym. W 1975 r. przeszedł na emeryturę[1].
Był mężem Danuty z Reindlów, ojcem Agnieszki i Przemysławy[2].
Zmarł 2 sierpnia 1999 r.[5] Pochowany 7 sierpnia 1999 r. na cmentarzu komunalnym w Kaliszu[2][4] (kwatera 31-1a-9)[6].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1985)[7]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1978)[8]
- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari
- Złoty Krzyż Zasługi (1973)
- Medal Zwycięstwa i Wolności 1945
Nagrody i wyróżnienia
- Nagroda za zestaw rysunków na Wystawie Okręgu Gdańskiego ZPAP (1947)
- II nagroda na Wystawie Okręgu Gdańskiego ZPAP za portret przewodnika pracy (1949)
- Nagroda Artystyczna Wojewody Gdańskiego (1952)
- Wyróżnienie na wystawie „10 lat LWP w twórczości plastycznej” w Warszawie za obraz „Forsowanie Nysy” (1953)
- Nagroda Rektora PWSSP w Gdańsku (1964, 1968)
- Nagroda Ministra Kultury i Sztuki III stopnia za osiągnięcia dydaktyczne w PWSSP w Gdańsku (1970)
- Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za szczególne osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze w PWSSP w Gdańsku (1974)[9]
- Nagroda Wojewody Gdańskiego w dziedzinie kultury (1978)[10]
- Wyróżnienie honorowe na VI Biennale Sztuki Gdańskiej w BWA w Sopocie (1985)[7]
- Nagroda Prezydenta m. Sopotu „Bązowa Plakietka” za zasługi dla Sopotu (1986)[11]
Przypisy
- 1 2 3 4 Zygmunt Karolak [online], Zbrojownia Sztuki [dostęp 2025-10-23].
- 1 2 3 4 5 6 Biogram Zygmunta Karolaka Cyfrowa Szkoła Wielkopolsk@ 2020 [dostęp 2025-10-23].
- ↑ Jerzy Łukaszewski: Historia pewnego teatru. Studio Opinii, 2021-09-22. [dostęp 2021-11-16]. (pol.).
- 1 2 Zygmunt Karolak - Ocalić od zapomnienia - Essey [online], galeria-essey.pl [dostęp 2025-10-23].
- ↑ Karolak Zygmunt data śmierci 02.08.1999 » Zmarły « www.nekrologi-baza.pl [online] [dostęp 2025-10-23].
- ↑ Zygmunt Karolak – eCmentarz Kalisz [online] [dostęp 2025-10-23].
- 1 2 Miłosława Bukowska. Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1984–1985. Plastyka. Fotografika. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 10, s. 292–293, 1987. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-11-19].
- ↑ Odznaczenia państwowe i odznaki honorowe przyznane w latach 1977–1983. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 8, s. 338, 1985. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-10-24].
- ↑ Józefa Wnukowa. U źródeł szkoły talentów i charakterów. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 10, s. 185, 1987. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-11-10].
- ↑ Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1975–1980. Różne wydarzenia i imprezy. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 8, s. 336, 1985. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. [dostęp 2025-10-22].
- ↑ Miłosława Bukowska-Schielmann. Kronika życia kulturalnego Wybrzeża Gdańskiego 1986. Plastyka. Fotografika. „Gdański Rocznik Kulturalny”. Nr 11, s. 285, 1988. Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuki. ISSN 0860-2492. [dostęp 2025-12-07].