Zygmunt Machoy
 Zygmunt Machoy | |
| Państwo działania | |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
22 kwietnia 1924 |
| Data i miejsce śmierci |
17 lipca 2018 |
| Profesor nauk chemicznych | |
| Specjalność: biochemia, chemia analityczna, chemia organiczna | |
| Alma Mater | |
| Doktorat | |
| Habilitacja |
1970 |
| Profesura |
1986 |
| Doktor honoris causa Pomorska Akademia Medyczna – 2007 | |
| Nauczyciel akademicki | |
| Uczelnia | |
| Odznaczenia | |
  | |
Zygmunt Stanisław Machoy (ur. 22 kwietnia 1924 w Wolsztynie[1], zm. 17 lipca 2018 w Szczecinie[2]) – polski biochemik i nauczyciel akademicki, profesor nauk chemicznych, specjalizujący się w zakresie biochemii, chemii analitycznej i organicznej.
Życiorys
Syn Stanisława i Julianny. W okresie II wojny światowej został wysiedlony do Generalnego Gubernatorstwa[3]. W 1945 powrócił do rodzinnego Wolsztyna, gdzie ukończył szkołę średnią. W 1947 podjął studia chemiczne na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Poznańskiego, które ukończył w 1951 z dyplomem magistra chemii[3][4]. Promotorem jego pracy dyplomowej był profesor Antoni Gałecki[3]. W 1962 Zygmunt Machoy otrzymał na macierzystej uczelni stopień doktora nauk przyrodniczych po obronie dysertacji Kontaktowe odbarwianie niektórych barwników spożywczych przy współudziale tlenu powietrza[5]. W 1970 (również na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) został doktorem habilitowanym na podstawie dorobku naukowego i monografii Fizykochemiczne badania procesu pobierania tlenu przez układ oksydazy cytochromowej[1]. W 1986 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego nauk chemicznych[6][7], a w 1992 został profesorem zwyczajnym[3][6][5].
Od 1951 był zawodowo związany z Pomorską Akademią Medyczną i następnie z powstałym z jej przekształcenia Pomorskim Uniwersytetem Medycznym w Szczecinie. Początkowo zatrudniony w pracowni chemicznej Zakładu Patologii Ogólnej i Doświadczalnej, później w Zakładzie Chemii Ogólnej. Od 1976 do czasu przejścia na emeryturę w 1994 był kierownikiem Zakładu Chemii Fizjologicznej. Pełnił funkcje prodziekana (1981–1984) i dziekana (1984–1987) Wydziału Lekarskiego Pomorskiej Akademii Medycznej[1]. W latach 1988–1996 był także kierownikiem Zakładu Biochemii Akademii Rolniczej w Szczecinie[5].
W pracy naukowej specjalizował się w zakresie biochemii, chemii analitycznej i organicznej[4]. Opublikował około 250 prac naukowych, w tym 14 książek. Wypromował 24 doktorów[5]. Był członkiem Polskiego Towarzystwa Toksykologicznego, Polskiego Towarzystwa Biochemicznego i Polskiego Towarzystwa Chemicznego oraz Komitetu Biochemii i Biofizyki oraz Komitetu Ekologii Polskiej Akademii Nauk. Wchodził w skład komitetów redakcyjnych czasopism „Fluoride” oraz „Environmental Sciences”. Kierował organizacją ISFR, skupiającą naukowców zajmujących się badaniami nad fluorem[1].
Został pochowany 21 lipca 2018 na cmentarzu parafialnym w Wolsztynie (kw. 33/5/37)[3][8].
Odznaczenia i wyróżnienia
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1998)[9]
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2013)[10]
- tytuł członka honorowego Polskiego Towarzystwa Biochemicznego (1995)[11]
- tytuł doktora honoris causa Pomorskiej Akademii Medycznej (2007)[1]
Przypisy
- 1 2 3 4 5 Doktor honoris causa PAM prof. dr hab. Zygmunt Machoy, Pomorska Akademia Medyczna, 2007 [zarchiwizowane 2015-04-02].
- ↑ Zygmunt Machoy [online], wyborcza.pl, 19 lipca 2018 [dostęp 2018-07-19].
- 1 2 3 4 5 Michał Początek, Luminarze polskiej medycyny: szczecińscy profesorowie Bogusław Halikowski (1914–2004) i Zygmunt Machoy (1924–2018), „Acta Medicorum Polonorum”, R. 10, Z. 2, 2020, s. 58–70 [dostęp 2025-08-27].
- 1 2 Prof. dr hab. Zygmunt Machoy, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2025-08-27].
- 1 2 3 4 60 lat Wydziału Kształtowania Środowiska i Rolnictwa Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie 1954–2014, Szczecin: Wydawnictwo Uczelniane Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, 2014, s. 95–96, ISBN 978-83-7663-180-6 [dostęp 2025-08-26].
- 1 2 Krzysztof Pikoń (red.), Złota Księga Nauki Polskiej 2000. Naukowcy przełomu wieków, Gliwice: Helion, 2001, s. 305, ISBN 83-7197-432-9.
- ↑ Janusz Kapuścik (red.), Współcześni uczeni polscy. Słownik biograficzny, Marek Halawa, t. Tom III: M–R, Warszawa: Ośrodek Przetwarzania Informacji, 2000, s. 28, ISBN 83-905295-8-0.
- ↑ Zmarł prof. dr hab. n. chem. Zygmunt Machoy [online], Polskie Towarzystwo Biochemiczne, lipiec 2018 [dostęp 2025-08-27].
- ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1998 r. o nadaniu orderów (M.P. z 1998 r. Nr 42, poz. 587 (ISAP)).
- ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 19 września 2013 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2014 r. poz. 342 (ISAP)).
- ↑ Członkowie Honorowi [online], ptbioch.edu.pl [dostęp 2024-02-29].