Zygmunt Mołojec

28 listopada 1942 w niewyjaśnionych do dziś okolicznościach na ul. Przyokopowej (na rogu z ul. Kolejową, niedaleko Dworca Zachodniego^[5]) na warszawskiej Woli został zastrzelony zatwardziały komunista Marceli Nowotko, I sekretarz Polskiej Partii Robotniczej, nadrzędnej wobec Gwardii Ludowej. Bolesław Mołojec i Nowotko byli ze sobą skonfliktowani z powodu walki o przywództwo komunistycznego podziemia. Początkowo podejrzewano, że Nowotkę zabili żołnierze Armii Krajowej^[2]. Granatowi policjanci znaleźli ciało Nowotki, a przy nim dokumenty wystawione na nazwisko Jan Wysocki. Były to znane gestapo fikcyjne dane Nowotki^[5]. Władze polityczne PPR ustaliły, że tego dnia umówiony z Nowotką na Woli był Bolesław Mołojec. Okazało się również, że niedługo przed śmiercią Nowotki Zygmunt Mołojec pobrał broń palną z konspiracyjnego magazynu w celu likwidacji rzekomego prowokatora w szeregach polskich komunistów^[12]. Wobec tych faktów członkowie kierownictwa PPR podjęli decyzję o likwidacji Bolesława Mołojca, który z ich rozkazu został zastrzelony w Warszawie miesiąc później^[2], na ul. Kamienne Schodki na Starówce^[5].

Zygmunt Mołojec był wówczas faktycznym kierownikiem Wydziału Informacji Gwardii Ludowej. Bolesław Mołojec poinstruował swojego brata, że trzeba zlikwidować prowokatora. 28 listopada 1942 Zygmunt Mołojec wykonał zadanie i zastrzelił na ulicy wskazanego człowieka. Najprawdopodobniej nie był świadomy ani tego, że zabił Nowotkę, którego nigdy wcześniej nie widział, ani tego, że brat go zmanipulował^[13].

Nie wiedząc jeszcze o zamachu na brata, Zygmunt Mołojec badał okoliczności jego nagłego i tajemniczego zniknięcia. Tropił prowokatorów w partii i niewykluczone, że byłby gotów na zbrojną rozprawę z nowym kierownictwem PPR^[14]. W styczniu 1943 Stanisława Sowińska, podwładna Zygmunta Mołojca, opisała, że był on przekonany, że do zamordowania Bolesława doprowadzili Franciszek Jóźwiak i Marian Spychalski. Dodała, że: „Anton jest niebezpiecznym typem, zdolnym, podług mnie, do wszystkiego, na pewno nie spocznie w planie zemsty za Długiego i spraw, które z Długim prowadził”. Dodatkowo napisała, że: „Chodził podenerwowany, rzucał pogróżki pod adresem kierownictwa partii, twierdził, iż nikomu nie wierzy, bo każdy czyha na jego życie”. W końcu zagroził śmiercią także Sowińskiej. Aby udowodnić, że nie żartuje, wymierzył do niej z odbezpieczonego pistoletu^[5].

Władysław Gomułka wspominał po latach: „Trzeba też kompletnie nic nie wiedzieć o charakterze Mołojców zwłaszcza Bolesława, by dopuścić możliwość przesłuchiwań jego samego, oraz jego brata Zygmunta na temat okoliczności zabójstwa Nowotki. Jakikolwiek krok podjęty w tym kierunku przekreśliłby możliwość prowadzenia nie mówiąc już o konsekwencjach, jakie wyciągnęliby bracia Mołojcowie w stosunku do tych, którzy chcieliby ich przesłuchać w sprawie zabójstwa Nowotki. Nie ulega dla mnie najmniejszej wątpliwości, że zapłaciliby za to swoim życiem”^[7].

Półtora miesiąca po likwidacji Bolesława, w połowie lutego 1943, wykonano wyrok na Zygmuncie Mołojcu, przygotowując intrygę. Franciszek Jóźwiak, szef sztabu Głównego Gwardii Ludowej, wysłał Zygmunta Mołojca wraz z jego narzeczoną-łączniczką Marylką w teren, do obwodu radomsko-kieleckiego GL, m.in. pod pretekstem przeprowadzenia inspekcji. Miejscowy sekretarz PPR został wcześniej wezwany do Warszawy, gdzie poinformowano go o sprawie Nowotki i uzgodniono wykonanie wyroku na Zygmuncie Mołojcu. Sekretarz wyznaczył ludzi i wiejską chatę na spotkanie z Zygmuntem. Przesłuchany tam Zygmunt: „W pierwszej chwili nie chciał się przyznać, lecz wobec faktów przyznał się, nie wnosząc nic nowego do tego, co nam wiadome”^[13]. Do dziś nie wiadomo, gdzie znajdują się jego zwłoki^[3]. Zlikwidowano również jego narzeczoną, niezamieszaną w zabójstwo Nowotki^[13].

Dezinformacja prowadzona po zabójstwach Nowotki oraz obu braci Mołojców uniemożliwiła wyjaśnienie okoliczności tych zdarzeń^[3]. Po II wojnie światowej polskie władze komunistyczne silnie gloryfikowały Nowotkę, czyniąc go patronem wielu ulic, placów, szkół i zakładów pracy^[15].