Ilha da Toxa

Ilha da Toxa
Isla de La Toja
Illa da Toxa
Ilha da Toxa está localizado em: Espanha
Ilha da Toxa
Coordenadas: 42° 29' 6.87" N 8° 51' 0.57" O
Geografia
País Espanha
ParóquiaO Grove
ConcelhoO Grove
Ponto culminante42 m
Área1,1 km²
Demografia
GentílicoTojeño
População47 (INE 2011)
Densidade42,7  hab./km²

Ilha da Toxa.

A Ilha da Toxa (em galego: Illa da Toxa,[1] Illa da Toxa Grande[2] ou Illa de Louxo; em castelhano: Isla de La Toja, Isla de La Toja Grande, Isla de Loujo ou Isla de Los Baños de Loujo[3]) é uma pequena ilha situada nas Rias Baixas (Ria de Arousa), pertencente ao concelho do Grove e localizada a uns 30 km de Pontevedra.

Possui um núcleo populacional denominado oficialmente Illa da Toxa, pertencente à paróquia de São Martinho, que em 2011 registou quarenta e sete habitantes.[4] Dispõe de uma área de 110 hectares.

Denominação

A ilha tradicionalmente recebe as denominações nativas galegas illa de Louxo ou illa da Toxa Grande; este último topónimo é para diferenciar o nome desta ilha ao da Ilha da Toxa Pequena (illa da Toxa Pequena), que está situada a poucas centenas de metros da nascente da Toxa Grande. Só muito recentemente que começou a utilizar-se a forma A Toxa sem o modificador Grande. Contudo, illa de Louxo é a denominação que mais aparece na documentação antiga e a única usada até o momento pelos nativos do concelho do Grove.

Etimologia

O topónimo Toxa tem sido explicado como um hidrónimo pré-romano derivado da base indo-europeia *Tŭg-, especificamente da forma *Tŭgia 'lugar lamacento', em referência à lama terapêutica das fontes termais que caracterizam a Ilha da Toxa.[5] Tal referência esconde a etimologia Louxo, o outro nome da ilha, que desde meados do século XX deriva de Lausio, da raiz indo-europeia *leu-, *lau- 'lavar, lavar-se',[6] referindo-se às suas antigas fontes termais.

História

Durante séculos foi utilizada pelos habitantes do Grove como local de pastoreio do seu gado (que eram transportados em navios) e também para as suas tarefas agrícolas. Mas após o redescobrimento de lamas termais (de onde surgiu o nome A Toxa) no século XIX, a Ilha da Toxa tornou-se propriedade privada para a exploração dos seus bens termais, onde construiu-se a antiga estação balnear que trouxe consigo um aumento espetacular do turismo e o nascimento de outros donativos.

Ermida

Na Ilha da Toxa há uma ermida consagrada a São Sebastião,[7] cuja planta original data do século XII, sendo completamente recoberta na atualidade com conchas de vieira, onde as pessoas costumam deixar escrito o seu nome.

Referências

  1. ↑ «Infraestrutura de Dados Espaciais da Galiza». Projeto Toponímia da Galiza (em galego). Resultado da busca de "Illa da Toxa". Sistema de Informação Territorial da Galiza. Consultado em 6 de junho de 2016
  2. ↑ «Mapa Topográfico Nacional». Sistema de Informação Geográfica das Parcelas Agrícolas (em espanhol). Ministério da Agricultura, Alimentação e do Meio Ambiente. Consultado em 6 de junho de 2016
  3. ↑ Madoz, Pascual (1847). «Loujo ó Toja (baños de)». Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar (em espanhol). Madrid: Tipografia do Dicionário geográfico a cargo de D. José Rojas. p. 389–390
  4. ↑ «Índice de topónimos: 36 Pontevedra: 022 Grove (O): 011400 TOXA (ILLA DA)» (em espanhol). Instituto Nacional de Estatística. Consultado em 6 de junho de 2016
  5. ↑ Bascuas, Edelmiro (2006). Hidronimia y léxico de origen paleoeuropeo en Galicia (em espanhol). Sada: Ediciós do Castro. ISBN 9788484852223
  6. ↑ Pokorny, Julius (1959). Indogermanisches Etymologisches Wörterbuch (em alemão). Berna: A. Francke Verlag. ISBN 0-8288-6602-3
  7. ↑ Boletín de la Real Academia de la Historia (em espanhol). 59. Madrid: Real Academia de História. 1969