Peng'im
| Peng'im | |||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nombre chino | |||||||||||||||||
| Tradicional | 潮州話拼音方案 | ||||||||||||||||
| Simplificado | 潮州话拼音方案 | ||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
El Peng'im[1] (en teochew: Dio⁵ziu¹uê⁷ Pêng¹im¹ huang¹uan³ (Swatow), Pe̍h-ūe-jī : Tiê-chiu-ūe Pheng-im Huang-uàⁿ o Tiô-chiu-ūe Pheng-im Huang-uàⁿ, Pe̍h-ōe-jī : Tiê-chiu-ōe Pheng-im Hoang-òaⁿ o Tiô-chiu-ōe Pheng-im Hoang-òaⁿ) es un sistema de romanización de la lengua teochew como parte de romanización de Guangdong publicada por Departamento de Educación Provincial de Guangdong en 1960. La pronunciación de este sistema se basa en el dialecto de Swatow. El sistema utiliza el alfabeto latino para transcribir la pronunciación y números para indicar los tonos.
Antes de eso, se había utilizado ampliamente otro sistema llamado Pe̍h-ūe-jī, introducido por los misioneros en 1875. Dado que el teochew presenta una gran similitud fonética con el hokkien, también se pueden usar otras variedades de min nan, como el Pe̍h-ōe-jī y elTai-lo para transcribirlo. El nombre Peng'im es una transcripción de pinyin con este sistema.
Letras
Alfabeto
Utiliza el alfabeto latino, pero no incluye f, j, q, v, w, x o y. La letra ê es una e con circunflejo.
Iniciales
Hay un total de 18 iniciales. Las sílabas que no empiezan con consonante se llaman inicial cero.
| Bilabial | Alveolar | Velar | Glotal | ||
|---|---|---|---|---|---|
| Sonoras (sin fricciones) | nasales | m [ m ]毛 | n [ n ] | ng [ ŋ ]雅 | |
| oclusivas o laterales | bh [ b ]米 | l [ l ]來/內 | gh [ g ]鵝/牙 | ||
| Oclusivas sordas | aspiradas | p [ pʰ ]皮 | t [ tʰ ]臺 | k [ kʰ ]可 | |
| plano | b [ p ]比 | d [ t ]都 | g [ k ]歌 | [ ʔ ] | |
| Africadas sordas | aspiradas | c [ tsʰ ]菜 | |||
| normales | z [ ts ]書 | ||||
| Fricativas | s [ s ]士/速 | h [ h ]海/系 | |||
| r [ (d)z ]爾 | |||||
La b y g también se pueden utilizar como consonantes finales.
Hay 59 finales :
| Finales del Teochew | |||
|---|---|---|---|
| Clases | Vocal abierta | Vocal media | Vocal cerrada |
| Sílaba abierta | i [i] 衣 | u [u] 汙 | |
| a [a] 亞 | ia [ia] 呀 | ua [ua] 娃 | |
| o [o] 窩 | io [io] 腰 | ||
| ê [e] 啞 | uê [ue] 鍋 | ||
| e [ɯ] 余 | |||
| ai [ai] 哀 | uai [uai] 歪 | ||
| oi [oi] 鞋 | ui [ui] 威 | ||
| ao [au] 歐 | |||
| ou [ou] 烏 | iou [iou] 夭 | ||
| iu [iu] 憂 | |||
| Vocal nasal | in [ĩ] 丸 | ||
| an [ã] 噯 | ian [ĩã] 營 | uan [ũã] 鞍 | |
| ion [ĩõ] 羊 | |||
| ên [ẽ] 楹 | |||
| en [ɯ̃] 秧 | |||
| ain [ãĩ] 愛 | |||
| oin [õĩ] 閑 | |||
| Coda nasal | im [im] 音 | ||
| am [am][庵] | iam [iam] 淹 | uam [uam] 凡 | |
| ing [iŋ] 因 | ung [uŋ] 溫 | ||
| ang [aŋ] 按 | iang [iaŋ] 央 | uang [uaŋ] 汪 | |
| ong [oŋ] 翁 | iong [ioŋ] 雍 | ||
| êng [eŋ] 英 | |||
| Tono marcado | ih [iʔ] 裂 | ||
| ah [aʔ] 鴨 | iah [iaʔ] 益 | uah [uaʔ] 活 | |
| oh [oʔ] 學 | ioh [ioʔ] 約 | ||
| êh [eʔ] 厄 | |||
| oih [oiʔ] 狹 | |||
| ib [ip̚] 邑 | |||
| ab [ap̚] 盒 | iab [iap̚] 壓 | uab [uap̚] 法 | |
| ig [ik̚] 乙 | ug [uk̚] 熨 | ||
| ag [ak̚] [惡] | iag [iak̚] 躍 | uag [uak̚] 蕕[獲] | |
| og [ok̚] 屋 | iog [iok̚] 育 | ||
| êg [ek̚] 液 | |||
Tonos
| 8 tonos del teochew | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Tonos | 陰平 (llano yin) | 陰上 (ascend. yin) | 陰去 (saliente yin) | 陰入 (entrante yin) | 陽平 (llano yang) | 陽上 (ascend. yang) | 陽去 (saliente yang) | 陽入 (entrante yang) |
| Valor del tono | 33 | 52 | 213 | 2 | 55 | 35 | 11 | 4 |
| Ejemplos | 詩、分 | 死、粉 | 世、訓 | 薛、忽 | 時、雲 | 是、混 | 示、份 | 蝕、佛 |
| Símbolos | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| Notaciones[2] | a | á | à | ah | â | ă | ā | áh |
Los símbolos de tonos se anotan en la parte superior derecha de las consonantes o vocales que tienen mayor volumen.[3][4] Por ejemplo:
- 詩 – si 1
- 死 – si 2
- 世 – si 3
- 薛 – sih 4
Diferencias en la rima
A continuación sigue una lista de diferencias de rima en los dialectos del teochew por región. El tono en Raoping es prácticamente el mismo que en Swatow. Solo se enumeran las diferencias generales; no se mencionan ciertas distinciones de ciertas palabras.
| Swatow | Raoping | Chaozhou | Chenghai | Puning | Jieyang | Chaoyang | Haifeng | Examples |
| e | e | u | i | 餘,許,豬,祠 | ||||
| oi | ôi | ei | 鞋 | |||||
| uin | ui | ui | uain | 跪,櫃 | ||||
| oin | oin/êng | ain | ain | ain | ain | 閒,殿 | ||
| oih | eih | 狹 | ||||||
| iao/iou | iao | iou | iou | io/iao | 搖,要 | |||
| io | ie | ie | io | 腰 | ||||
| ion | ien | ien | ion | 羊 | ||||
| ioh | ieh | ieh | ioh | 借,惜,藥,石 | ||||
| am[am] | ang[aŋ] | am[am] | 庵 | |||||
| ab[ap] | ag[ak] | ap | 盒 | |||||
| iam[iam] | iem[iem] | iang[iaŋ] | iam[iam] | 嚴 | ||||
| iab[iap] | ieb[iep] | iag [iak] | iap | 壓 | ||||
| im[im] | ing [iŋ] | im | 音 | |||||
| ib[ip] | ig [ik] | ip | 溼 | |||||
| ang[aŋ] | ang | 安 | ||||||
| ag [ak] | âk | 達 | ||||||
| iang[iaŋ] | iêng[ieŋ] | iang | 仙 | |||||
| iag [iak] | iêg[iek] | iâk | 傑,設 | |||||
| uang[uaŋ] | uêng[ueŋ] | uâng | 全,完,緣,彎 | |||||
| uag [uak] | uêg [uek] | uâk | 粵 | |||||
| eng [ɯŋ] | eng/ing | êng/ung | êng[eŋ] | ing[iŋ] | ng/eng | 斤 | ||
| eg [ɯk] | êg [ek] | êg [ek] | ig[ik] | 乞 | ||||
| ing[iŋ] | ing | êng[eŋ] | in[in] | 因 | ||||
| ung[uŋ] | ung | un[un] | 溫 |
Referencias
- ↑ Tan, Charlene Gia Lim (26 de julio de 2018). An Introduction To The Culture And History Of The Teochews In Singapore (en inglés). World Scientific. ISBN 978-981-323-937-1.
- ↑ «声调». mogher.com (en chino). Consultado el 4 de enero de 2026.
- ↑ "Teochew · Mogher – 潮州音字典"«Archived copy». Archivado desde el original el 8 de marzo de 2016. Consultado el 19 de junio de 2016..
- ↑ "潮州話拼音方案ChaoZhou Dialect Romanization Scheme"«Min – Chaozhou Dialect». Archivado desde el original el 11 de enero de 2010. Consultado el 11 de enero de 2010., Min-Chaozhou.