Strävsoppar
| Strävsoppar | |
| |
| Systematik | |
|---|---|
| Domän | Eukaryoter Eukaryota |
| Rike | Svampar Fungi |
| Stam | Basidiesvampar Basidiomycota |
| Klass | Agaricomycetes |
| Ordning | Boletales |
| Familj | Boletaceae |
| Släkte | Strävsoppar Leccinum |
| Vetenskapligt namn | |
| § Leccinum | |
| Auktor | Gray, 1821 |
Strävsoppar (Leccinum)[1] är ett släkte som omfattar soppar som bildar ektomykorrhiza med framförallt träd av familjerna Betulaceae (björkväxter) och Salicaceae (videväxter). De förekommer huvudsakligen inom den norra tempererade zonen, med få arter i tropikerna, och kännetecknas av ljust (vitt till gulaktigt) kött och att foten är klädd med mörka (mörknande) fjäll. Antalet arter och dessas kännetecken varierar betydligt mellan olika författare.[2] Utseendemässiga artindelningar baseras huvudsakligen på mikroskopiska karaktärer hos hatthuden och makroskopiska egenskaper som hattens färg, fotens fjäll och eventuell missfärgning av snittytor.[3]
Som matsvampar
Samtliga arter som förekommer i Norden anses ätliga, men de bör upphettas tillräckligt: otillräckligt tillagade kan de ge upphov till förgiftningar[4][5] (magont, kräkningar, illamående, diarré).[6] Fruktkropparna är ofta angripna av larver av svampmyggor.
Systematik
Tidigare omfattade "strävsoppar" även arterna som idag placeras i släktet Leccinellum, och vissa av dessa arter har fått behålla "strävsopp" i sitt trivialnamn.[7] Andra arter har förts till andra släkten, som Harrya chromipes.[8]
Enligt Catalogue of Life omfattar släktet Leccinum över 130 arter.[9]
Arter i bokstavsordningen enligt Catalogue of Life:[9]
- Leccinum aberrans A.H. Sm. & Thiers
- Leccinum aeneum Halling
- Leccinum alaskanum V.L. Wells & Kempton
- Leccinum alboroseolum (J. Blum) Lannoy & Estadès
- Leccinum album X. Meng, Yan C. Li & Zhu L. Yang
- Leccinum ambiguum A.H. Sm. & Thiers
- Leccinum anastasiae V. Vlasenko, 2023
- Leccinum angustisporum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum arbuticola Thiers
- Leccinum arctoi Vassilkov
- Leccinum arctostaphyli V.L. Wells & Kempton
- Leccinum arenicola Redhead & Watling
- Leccinum areolatum A.H. Sm. & Thiers
- Leccinum armeniacum Thiers
- Aspsopp Leccinum aurantiacum s.lat.
- Aspsopp (Leccinum aurantiacum) (Bull.) Gray
- Eksopp (Leccinum quercinum) behandlas av Catalogue of Life som synonym till L. aurantiacum
- Vitfotad aspsopp (Leccinum albostipitatum) den Bakker & Noordel.
- Leccinum aurantiellum E.A. Dick & Snell
- Leccinum barrowsii A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum boreale A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum borneense (Corner) E. Horak
- Leccinum broughii A.H. Sm. & Thiers
- Leccinum brunneo-olivaceum Snell, E.A. Dick & Hesler
- Leccinum brunneum Thiers
- Leccinum californicum Thiers
- Leccinum callitrichum Redeuilh
- Leccinum cerinum M. Korhonen
- Leccinum chalybaeum Singer
- Leccinum chioneum (Fr.) Redeuilh
- Leccinum cinnamomeum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum clavatum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum coloripes (J. Blum) Lannoy & Estadès
- Leccinum colubrinum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum constans Thiers
- Leccinum crocistipidosum H. Engel & Dermek
- Leccinum cyaneobasileucum Lannoy & Estadès
- Leccinum disarticulatum A.H. Sm. & Thiers
- Leccinum discolor A.H. Sm., Thiers & Watling
- Brun aspsopp (Leccinum duriusculum) (Schulzer ex Kalchbr.) Singer
- Leccinum engelianum Klofac
- Leccinum excedens (Heinem. & Gooss.-Font.) Heinem.
- Leccinum fallax A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum fibrillosum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum flavostipitatum E.A. Dick & Snell
- Leccinum floccopus (E.-J. Gilbert) Redeuilh
- Leccinum foetidum Heinem.
- Leccinum fuscescens A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum fuscoalbum (Sowerby) Lannoy & Estadès
- Leccinum glutinopallens A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum griseonigrum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum hispanicum G. Moreno
- Kärrsopp (Leccinum holopus) (Rostk.)
- Leccinum huronense A.H. Sm. & Thiers
- Leccinum idahoense A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum imitatum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum incarnatum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum indoaurantiacum D. Chakr., K. Das, Baghela, S.K. Singh & Dentinger
- Leccinum insigne A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum insolens A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum intusrubens (Corner) Høil.
- Leccinum katmaiense V.L. Wells & Kempton
- Leccinum laetum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum largentii Thiers
- Leccinum leucophaeum (Pers.) Bon
- Leccinum leucopodium (Pers.) Dörfelt & G. Berg
- Leccinum longicurvipes (Snell & A.H. Sm.) M. Kuo & B. Ortiz
- Leccinum manzanitae Thiers
- Leccinum melaneum (Smotl.) Pilát & Dermek
- Leccinum molle (Bon) Bon
- Leccinum montanum Thiers
- Leccinum monticola Halling & G.M. Muell.
- Leccinum murinaceostipitatum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum murinaceum (J. Blum) Bon
- Leccinum neotropicale Halling
- Leccinum nigellum Redeuilh
- Leccinum obscurum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum ochraceum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum olivaceoglutinosum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum olivaceopallidum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum pachyderme (Zeller & C.W. Dodge) M. Kuo & B. Ortiz
- Leccinum pallidistipes A.H. Sm. & Thiers
- Leccinum pallidocastaneum P.M. Wang, X. Meng, Zhu L. Yang & Yan C. Li
- Leccinum parascabrum X. Meng, Yan C. Li & Zhu L. Yang
- Leccinum parvisquamulosum E.A. Dick & Snell
- Leccinum parvulum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum pellstonianum A.H. Sm. & Thiers
- Leccinum peronatum (Corner) E. Horak
- Leccinum phaeocarpum P.M. Wang, X. Meng, Zhu L. Yang & Yan C. Li
- Gransopp (Leccinum piceinum) Pilát & Dermek
- Leccinum ponderosum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum porphyreum (Heinem.) Heinem.
- Leccinum potteri A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum proliferum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum proximum A.H. Sm. & Thiers
- Leccinum pseudoborneense X. Meng, Yan C. Li & Zhu L. Yang
- Leccinum pseudoinsigne A.H. Sm. & Thiers
- Leccinum pulchrum Lannoy & Estadès
- Leccinum rimulosum A.H. Sm. & Thiers
- Leccinum roseoscabrum Singer & R. Williams
- Leccinum rubroscabrum Heinem.
- Björksopp (Leccinum scabrum) (Bull.) Gray
- Mörk kärrsopp (Leccinum schistophilum) Bon
- Leccinum singeri A.H. Sm. & Thiers
- Leccinum snellii A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum solheimii A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum squarrosipes (Corner) E. Horak
- Leccinum subalpinum Thiers
- Leccinum subatratum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum subfulvum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum subgranulosum A.H. Sm. & Thiers
- Leccinum subleucophaeum E.A. Dick & Snell
- Leccinum sublutescens A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum subpulchripes A.H. Sm. & Thiers
- Leccinum subradicatum Hongo
- Leccinum subrobustum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Rensopp (Leccinum subrotundifoliae) (J. Blum) Bon
- Leccinum subspadiceum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum subtestaceum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum succineobrunneum E.A. Dick & Snell
- Leccinum tablense Halling & G.M. Muell.
- Leccinum talamancae Halling, L.D. Gómez & Lannoy
- Leccinum tenax Heinem.
- Leccinum truebloodii A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum uliginosum A.H. Sm. & Thiers
- Leccinum umbonatum Heinem.
- Leccinum umbrinoides (J. Blum) Lannoy & Estadès
- Leccinum ustale (Berk.) E. Horak
- Leccinum variabile A.H. Sm., Thiers & Watling
- Fläcksopp (Leccinum variicolor) Watling
- Leccinum variobrunneum E.A. Dick & Snell
- Tegelsopp (Leccinum versipelle) (Fr.) Snell
- Leccinum vinaceopallidum A.H. Sm., Thiers & Watling
- Leccinum violaceotinctum B. Ortiz & T.J. Baroni
- Tallsopp (Leccinum vulpinum) Watling
Referenser
Noter
- ↑ SLU Artdatabanken (2026). Artfakta: strävsoppar (Leccinum), läst 2026-03-08
- ↑ Antalet arter i Europa anges som minst till 13 och som mest till 36.
- ↑ Henk C. den Bakker, Barbara Gravendeel, Thomas W. Kuyper, 2004, An ITS phylogeny of Leccinum and an analysis of the evolution of minisatellite-like sequences within ITS1, Mycologia, 96:1, sid. 102–118.
- ↑ Nordiska ministerrådet 2012: Handelssvamp sid. 40.
- ↑ Den norska Giftinformasjonen anger (på sidan Poisonous mushrooms in Norway) om tegelsopp L. versipelle att den är ätlig om den upphettas i 15-20 minuter och att otillräckligt tillagade tegelsoppar troligen är den främsta anledningen till magbesvär på grund av svamp i Norge. Symptomen försvinner efter en till två dagar, men intag av stora mängder kan kräva sjukhusvistelse.
- ↑ I Krakow, Polen, behandlades 40 förgiftningsfall av Leccinum (björksopp och aspsopp) under 2002-2009. Under samma period behandlades också 36 fall av kantarell, 35 fall av ängschampinjon, 22 fall av karljohanssvamp (stensopp), 37 fall av smörsopp... Sammanlagt 400 av de totalt 457 svampförgiftningarna stod alltså "ätliga" arter för och av dessa 400 fall stod Leccinum för tio procent. (Av de 57 giftsvampsfallen stod vit/lömsk flugsvamp för 40 och "hallucinogena svampar" för 12.) I 303 av fallen ansågs förgiftningarna dock bero på lagring av svamp eller svamprätt i över två dagar eller förvaring i plastpåsar, medan de övriga ansågs bero på hög lufttemperatur eller skadad svamp. Se T Gawlikowski, M Romek, L Satora, 2014, Edible mushroom-related poisoning, Human & Experimental Toxicology, DOI: 10.1177/0960327114557901.
- ↑ SLU Artdatabanken (2026). Artfakta: Leccinellum, läst 2026-03-08
- ↑ Catalogue of Life (2026). Harrya chromipes (Frost) Halling, Nuhn, Osmundson & Manfr. Binder, läst 2026-03-08
- 1 2 Catalogue of Life (2026). Leccinum Gray, 1821, läst 2026-03-08
Webbkällor
- Henk C. den Bakker, Machiel E. Noordeloos (2005). A Revision of European Species of Leccinum Gray and Notes on Extralimital Species, i Persoonia, 18:4, sid. 511-587.
Externa länkar
- Geoffrey Kibby, 2006, Leccinum Revisited - A new Synoptic Key to Species, Field Mycology 7:4, sid. 77-87.
Wikimedia Commons har media som rör Strävsoppar.
Wikispecies har information om Leccinum.
|
