Areco
Areco
Arezzo | |
|---|---|
| Comune di Arezzo | |
 Pamje e Piazza Grande | |
 Coat of arms | |
  Areco Vendndodhja në Itali | |
| Koordinatat: 43°27′55″N 11°52′38″E / 43.46528°N 11.87722°E | |
| Shteti | Italia |
| Rajoni | Toskana |
| Provinca | Areco (AR) |
| Qeverisja | |
| • Kryetari | Alessandro Ghinelli |
| Sipërfaqja | |
• Total | 382,70 km2 (14,780 sq mi) |
| Lartësia | 296 m (971 ft) |
| Popullsia (1 janar 2025)[1] | |
• Total | 96.479 |
| Emërtimi i banorëve | aretinë |
| Zona kohore | UTC+1 (CET) |
| • Verë (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Kodi postar | 52100 |
| Kodi telefonik | 0575 |
| Shenjti mbrojtës | Shën Donati |
| Dita festive | 7 gusht |
| Faqja zyrtare | www |
Areco (italisht: Arezzo) është një qytet dhe komunë në Italinë qendrore, në rajonin e Toskanës, kryeqendra e provincës së Arexos. Qyteti është një nga qendrat historike, artistike dhe kulturore më të rëndësishme të Toskanës juglindore dhe njihet veçanërisht për qendrën e tij mesjetare, për trashëgiminë etruske e romake, për veprat e Piero della Francescas dhe për lidhjen me Giorgio Vasarin.[2][3]
Gjeografia
Areco ndodhet në pjesën juglindore të Toskanës, në brendësi të rajonit, në një pozicion që e lidh qytetin me luginën e sipërme të Arnos dhe me zonat kodrinore të territorit përreth.[2]
Territori komunal ka një sipërfaqe prej 382,70 km² dhe qyteti ngrihet në rreth 296 metra mbi nivelin e detit.[1]
Historia
Areco ka origjinë të lashtë dhe ishte një nga qendrat më të rëndësishme të etruskëve përpara se të hynte në orbitën romake.[2]
Në Mesjetë qyteti u afirmua si komunë e lirë dhe si qendër e rëndësishme politike, ekonomike dhe fetare. Më vonë kaloi nën ndikimin dhe më pas nën sundimin e Firences, duke ruajtur megjithatë një identitet të fortë urban dhe kulturor.[2]
Demografia
Areco kishte 96.479 banorë më 1 janar 2025.[1]
Qyteti mbetet një nga qendrat urbane më të rëndësishme të Toskanës dhe kryeqendra administrative e provincës me të njëjtin emër.[1][4]
Ekonomia
Ekonomia e Arecos mbështetet në shërbimet, tregtinë, artizanatin, turizmin dhe veprimtaritë kulturore.[3]
Qyteti ruan një identitet të fortë të lidhur me botën e artigianatit dhe të punimeve artistike, ndërsa Fiera Antiquaria përfaqëson një nga manifestimet më të rëndësishme ekonomike dhe kulturore të qendrës historike.[5][6]
Monumentet dhe kultura
Qendra historike e Arecos ruan një trashëgimi të pasur monumentale, me kisha, sheshe, pallate dhe muze që dëshmojnë rëndësinë artistike të qytetit në Mesjetë dhe në Rilindje.[3]
Ndër vendet më të njohura të qytetit janë Piazza Grande, Bazilika e San Francescos, katedralja, Pieve di Santa Maria dhe Casa Vasari.[7][8][9][10][11]
Bazilika e San Francescos ruan ciklin e famshëm të afreskeve Leggenda della Vera Croce të Piero della Francescas, ndërsa Casa Vasari lidhet me figurën e një prej personaliteteve më të rëndësishme artistike të qytetit.[8][11]
Arsimi dhe kërkimi shkencor
Areco ka një profil të rëndësishëm universitar falë pranisë së Campus di Arezzo të Universitetit të Sienës.[12]
Në kampus ofrohen kurse të ndryshme studimi dhe veprimtari kërkimore, ndërsa selia universitare ndodhet pranë kodrës së Piontës, jo larg stacionit hekurudhor të qytetit.[12][13]
Transporti
Transporti publik urban dhe ndërurban i qytetit menaxhohet nga Autolinee Toscane, që operon shërbimet e lëvizjes në Arezzo dhe në territorin përreth.[14]
Stacioni hekurudhor i Arecos ka 7 binarë për shërbimin e udhëtarëve.[15]
Sporti
Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën qytetare të Arecos. Komuna administron një rrjet të gjerë impiantesh sportive, që përfshin fusha futbolli, impiante rugby-je, pishina, palestra dhe struktura për atletikë.[16][17]
Klubi më i njohur i futbollit i qytetit është S.S. Arezzo, ndërsa impianti sportiv kryesor është Stadio Città di Arezzo, i inauguruar në vitin 1961 dhe në pronësi të komunës.[18][19]
Feja dhe traditat qytetare
Shenjti mbrojtës i qytetit është Shën Donati, dhe festa e tij lidhet me datën 7 gusht.[20]
Një nga traditat më të njohura të qytetit është Giostra del Saracino, rievokim historik që zhvillohet dy herë në vit, në qershor dhe në shtator, në Piazza Grande.[21]
Një tjetër manifestim i rëndësishëm qytetar është Fiera Antiquaria, që zhvillohet çdo muaj në qendrën historike dhe është një nga tregjet e antikuariatit më të njohura në Itali.[6]
Shih edhe
Referime
- 1 2 3 4 "Comuni della Toscana per popolazione residente" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 10 prill 2026.
- 1 2 3 4 "Arezzo" (në anglisht). Encyclopaedia Britannica. Marrë më 10 prill 2026.
- 1 2 3 "Scopri Arezzo" (në italisht). Discover Arezzo. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Sindaco" (në italisht). Comune di Arezzo. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Arti/gia/nato" (në italisht). Discover Arezzo. Marrë më 10 prill 2026.
- 1 2 "Fiera Antiquaria di Arezzo" (në italisht). Discover Arezzo. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Piazza Grande ad Arezzo" (në anglisht). Visit Arezzo. Marrë më 10 prill 2026.
- 1 2 "visitare Basilica di San Francesco ad arezzo" (në italisht). Visit Arezzo. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Cathedral or Duomo" (në anglisht). Visit Arezzo. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Pieve di Santa Maria ad Arezzo" (në anglisht). Visit Arezzo. Marrë më 10 prill 2026.
- 1 2 "visitare Casa vasari ad arezzo" (në italisht). Visit Arezzo. Marrë më 10 prill 2026.
- 1 2 "Home - Università di Siena - Campus di Arezzo" (në italisht). Università degli Studi di Siena. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "SEDI - Università di Siena - Campus Arezzo" (në italisht). Università degli Studi di Siena. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Linee e orari Arezzo" (në italisht). Autolinee Toscane. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Arezzo" (në italisht). Rete Ferroviaria Italiana. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Impianti sportivi comunali" (në italisht). Comune di Arezzo. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Ufficio sport, giovani e terzo settore" (në italisht). Comune di Arezzo. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Arezzo Calcio" (në italisht). SS Arezzo. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Stadio "Città di Arezzo"" (në italisht). SS Arezzo. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Chiusura uffici comunali il 7, il 16 e il 17 agosto 2024" (në italisht). Comune di Arezzo. Marrë më 10 prill 2026.
- ↑ "Giostra del Saracino" (në italisht). Comune di Arezzo. Marrë më 10 prill 2026.
Lidhje të jashtme
