Arsimi popullor

Arsimi popullor është një shprehje që në gjuhën shqipe mund të marrë dy kuptime të dallueshme, varësisht nga konteksti. Në kuptimin e parë, ai lidhet me gjuhën e mësimit dhe nënkupton përdorimin e gjuhës amtare ose gjuhës së përditshme të komunitetit në procesin arsimor. Në kuptimin e dytë, ai lidhet me lëvizjet shoqërore dhe emancipimin politik, duke e parë arsimin si mjet për ndërgjegjësim kritik dhe transformim shoqëror. Të dyja kuptimet kanë rrënjë historike dhe ideologjike të ndryshme, por bashkohen në synimin për ta bërë dijen të qasshme dhe të lidhur ngushtë me jetën e njerëzve.

Në kuptimin parë, arsimi popullor nënkupton mësimin në gjuhën amtare të nxënësit, pra në gjuhën që përdoret natyrshëm në jetën e përditshme të komunitetit. Ky model ka qenë historikisht i lidhur me përpjekjet për të demokratizuar dijen dhe për ta bërë shkollimin të qasshëm për shtresat e gjera të popullsisë, duke shmangur pengesat që lindin kur mësimi zhvillohet në gjuhë të huaja ose elitare. Ai ka luajtur rol të rëndësishëm në ruajtjen e identitetit kulturor dhe gjuhësor, duke ndihmuar në transmetimin e traditave, folklorit dhe njohurive praktike të komunitetit. Në shumë vende, kalimi nga gjuhët elitare si latinishtja drejt gjuhëve vendase ka qenë një hap i madh drejt pavarësisë intelektuale dhe përfshirjes së gjerë në arsim.

Në kuptimin e dytë, arsimi popullor është koncept i lidhur me lëvizjet shoqërore, teorinë kritike dhe emancipimin politik. Ai nuk fokusohet te gjuha e përdorur, por te mënyra se si arsimi bëhet një mjet për ndërgjegjësim kritik, për fuqizimin e shtresave të margjinalizuara dhe për transformim shoqëror. Popullarizuar nga mendimtarë si Paulo Freire, ky model e sheh arsimin si proces dialogjik, pjesëmarrës dhe të lidhur ngushtë me luftën për drejtësi sociale. Në këtë kuptim, arsimi popullor synon të rrisë vetëdijen e pjesëmarrësve për lidhjen mes përvojës personale dhe problemeve shoqërore, duke i fuqizuar ata të veprojnë për ndryshim. Ai është i lidhur me pedagogjinë e shtypurve dhe me praktikat e edukimit të bazuara në komunitet, ku mësuesi dhe nxënësi bashkëveprojnë si partnerë në procesin e dijes.

Edhe pse ka shumë ngjashmëri me format e tjera të arsimit alternativ, arsimi popullor është një formë e veçantë në vetvete. Sipas Liam Kane: “Ajo që e dallon arsimin popullor nga arsimi i të rriturve, arsimi joformal, arsimi në distancë ose arsimi i përhershëm, është fakti se në kontekstin e padrejtësisë sociale arsimi nuk mund të jetë kurrë politikisht neutral. Nëse nuk mban anën e sektorëve më të varfër dhe të margjinalizuar, të shtypurve, në përpjekjen për të transformuar shoqërinë, atëherë domosdoshmërisht mban anën e shtypësve në ruajtjen e strukturave ekzistuese të shtypjes, edhe kur kjo nuk pranohet hapur.”^[1]

Më tutje, arsimi popullor është një koncept i bazuar në nocionet e klasës, luftës politike, teorisë kritike dhe transformimit shoqëror . Termi është një përkthim nga fjala spanjolle educación popular ose portugez educação popular Termi 'popullor' në këtë rast do të thotë 'i popullit'. Më konkretisht, 'popullor' i referohet 'klasave popullore', të cilat përfshijnë fshatarët, të papunët, klasën punëtore dhe ndonjëherë klasën e mesme të ulët. Përcaktimi 'popullor' ka për qëllim kryesisht të përjashtojë klasën e lartë dhe klasën e mesme të lartë.

Arsimi popullor përdoret për të klasifikuar një gamë të gjerë përpjekjesh arsimore dhe ka qenë një traditë e fortë sidomos në Amerikën Latine që nga fundi i gjysmës së parë të shekullit të 20-të. Këto përpjekje ose përbëhen nga ose kryhen në interes të klasave popullore. Diversiteti i projekteve dhe përpjekjeve që pretendojnë ose marrin etiketën e arsimit popullor e bën termin të vështirë për t'u përcaktuar me saktësi. Në përgjithësi, mund të thuhet se arsimi popullor është i bazuar në klasa në natyrë dhe hedh poshtë nocionin e arsimit si transmetim ose 'arsim bankar'. Ai thekson një model dialektik ose dialogues midis edukatorit dhe edukantit. Ky model është eksploruar me shumë detaje në veprat e njërit prej edukatorëve më të shquar popullorë, Paulo Freire, të fillimit të viteve 1900.

Arsimi popullor filloi në udhëkryqin midis politikës dhe pedagogjisë dhe mbështetet fuqimisht në idealin demokratik të Iluminizmit, i cili e konsideronte arsimin publik si një mjet kryesor të emancipimit individual dhe kolektiv, dhe kështu kushtet e nevojshme të autonomisë, në përputhje me veprën e Immanuel Kantit " Was Ist Aufklärung? " (Çfarë është Iluminizmi?), botuar pesë vjet para Revolucionit Francez të vitit 1789, gjatë të cilit raporti i Condorcet vendosi arsimin publik në Francë.

Vepra e Jean-Jacques Rousseau, L'Emile: Ose, Mbi Edukimin (1762), ishte një tjetër ndikim i dukshëm teorik, si dhe veprat e N.F.S. Grundtvig (1783–1872), në origjinën e lëvizjes nordike të shkollave të mesme popullore . Gjatë shekullit të 19-të, lëvizjet e arsimit popullor u përfshinë, veçanërisht në Francë, në lëvizjet Republikane dhe Socialiste. Një komponent kryesor i lëvizjes punëtore, arsimi popullor u ndikua gjithashtu fuqishëm nga idetë pozitiviste, materialiste dhe laike, nëse jo antiklerikale .

Edukimi popullor mund të përkufizohet si një teknikë edukative e hartuar për të rritur ndërgjegjësimin e pjesëmarrësve të saj dhe për t'u lejuar atyre të bëhen më të vetëdijshëm se si përvojat personale të një individi lidhen me problemet më të mëdha shoqërore. Pjesëmarrësit fuqizohen për të vepruar dhe për të sjellë ndryshime në problemet që i prekin ata.^[2]

Një nga rrënjët e arsimit popullor ishte raporti Condorcet gjatë Revolucionit Francez të vitit 1789. Këto ide u bënë një komponent i rëndësishëm i lëvizjes Republikane dhe Socialiste. Pas ndarjes së Internacionales së Parë në Kongresin e Hagës të vitit 1872 midis "socialistëve antiautoritarë" (anarkistëve) dhe marksistëve, arsimi popullor mbeti një pjesë e rëndësishme e lëvizjes punëtore, veçanërisht në lëvizjen anarko-sindikaliste, e fortë në Francë, Spanjë dhe Itali . Ishte një nga temat e rëndësishme të trajtuara gjatë Kongresit Ndërkombëtar Anarkist të Amsterdamit të vitit 1907.^[3]

• Pedagogjia popullore

1. ↑ Kane, Liam (2001). Popular Education and Social Change in Latin America (në anglisht). Nottingham, UK: Russell Press. fq. 9. ISBN 1-899365-52-4.
2. ↑ "L'éducation populaire, c'est quoi ?". Ceméa Formation (në frëngjisht). Marrë më 2026-02-21.
3. ↑ "Qu'est-ce que l'éducation populaire ?" (në frëngjisht). 2014-10-25. Marrë më 2026-02-21.