Giovanni Pico della Mirandola

TemplateStyles' src attribute must not be empty. 

Giovanni Pico della Mirandola (Mirandola,24 shkurt 1463 -Firence,17 nentor 1494)ishte nje humanist ,piktor dhe fisnik italian.

Ai është eksponenti më i njohur i dinastisë Pico, lordëve të Mirandola-s .

Biografia

Fëmijëria e Pico della Mirandola, nga Paul Delaroche, 1842, Muzeu i Arteve të Bukura të Nantes (Francë)

Giovanni lindi në Mirandola, afër Modenes, djali më i vogël i Gianfrancesco I, zoti i Mirandoles dhe konti i Concordia gruaja e tij Giulia, e bija e Feltrino Boiardo, konti i Scandianos .

Familja

Familja kishte jetuar prej kohësh në kështjellën e Mirandola-s, një qytet që kishte fituar pavarësinë në shekullin e 14-të, pasi kishte marrë feudinë Mirandola ishte një shtet shumë i vogël, Pico-t e qeverisnin atë si sovranë të pavarur dhe jo si vasalë fisnikë.

Pico della Mirandola ishin të lidhur ngushtë me Sforcën, Gonzagën dhe Esten ; vëllezërit dhe motrat e Giovannit ishin të lidhura, nëpërmjet lidhjeve të mëtejshme martesore, me familjet sundimtare të Korsikës, Ferrarës, Bolonjës, Mantovës dhe Forlì-t . Gjatë jetës së tij, Giovanni qëndroi në shumë shtëpi. Midis tyre, kur jetoi në Ferrara, ishte edhe shtëpia në Via del Turco, pranë familjeve Strozzi dhe Boiardo .

Epigraf që përkujton Pico della Mirandola në Via del Turco në Ferrara

Pico përfundoi studimet e tij midis Bolonjës, Pavias, Ferrarës, Padovës dhe Firences; ai tregoi talent të madh në fushën e matematikës dhe mësoi shumë gjuhë: ai zotëronte në mënyrë të përsosur latinishten, greqishten, hebraishten, aramaishten, arabishten dhe frëngjishten . Ai gjithashtu pati mundësinë të zhvillonte miqësi me figura të shumta të kohës si Girolamo Savonarola, Marsilio Ficino, Lorenco i Madhërishëm, Angelo Poliziano, Egidio da Viterbo, Girolamo Benivieni, Girolamo Balbi, Yohanan Alemanno, Elia del Medigo .

Në Firence, në veçanti, ai u bashkua me Akademinë e re Platonike . Ai u bë i famshëm në të gjithë Evropën për kujtesën e tij, e cila, ishte aq e jashtëzakonshme saqë ai mund të mësonte përmendësh të gjithë Komedinë Hyjnore dhe shumë vepra të tjera letrare dhe shkencore.

Në vitin 1486 ai ishte në Romë ku përgatiti 900 teza në kuadrin e një kongresi universal filozofik i cili megjithatë nuk u zhvillua kurrë. Reagimi i Picos ndaj akuzave të para ishte hartimi i shpejtë i një Apologia, kushtuar Lorencos së Madhërishëm; kjo përpjekje për mbrojtje pati efektin e kundërt, duke e acaruar më tej Papën Inocent VIII i cili i dënoi të gjitha tezat [1] . Ai e gjeti veten shënjestër të disa akuzave për herezi, për të cilat iu desh të ikte në Francë ku u arrestua gjithashtu nga Filipi II pranë Grenoble dhe u dërgua në Vincennes . Megjithatë, ai u lirua menjëherë nga burgu, duke marrë gjithashtu faljen e Papa Aleksandrit VI, i cili e shikoi me sy të mirë dëshirën e Picos për të demonstruar hyjninë e Krishtit përmes magjisë dhe kabalës . Duke gëzuar rrjetin e mbrojtjes së Medici-t, Gonzagës dhe Sforcës, ai u vendos përgjithmonë në Firence, duke rifilluar frekuentimin e Akademisë së Marsilio Ficinos .

Varret në Manastirin e San Markos në Firence të Giovanni Pico, Girolamo Benivieni dhe Poliziano
Pllaka në manastirin e San Markos (Firence)

Ai vdiq papritur më 17 nëntor 1494, në moshën tridhjetë e një vjeç, nga helmimi , [2] [3] ndërsa Firence ishte e pushtuar nga trupat franceze të Charles VIII gjatë Luftërave Italiane .

Në kohën e vdekjes së tij, u përfol se Pico ishte helmuar dhe se nxitësi ishte Piero de' Medici, i cili kishte frikë nga afrimi i Picos dhe Polizianos, më parë miq të tij,

Ai u varros në varrezat dominikane brenda mureve të manastirit të Shën Markut . Eshtrat e tij u gjetën në vitin 1933 nga Ati Chiaroni pranë atyre të miqve të tij Angelo Poliziano dhe Girolamo Benivieni .

Siamo vissuti celebri, o Ermolao, e tali vivremo in futuro, non nelle scuole dei grammatici, non là dove si insegna ai ragazzi, ma nelle accolte dei filosofi e nei circoli dei sapienti, dove non si tratta né si discute sulla madre di Andromaca, sui figli di Niobe e su fatuità del genere, ma sui principî delle cose umane e divine.

— Ne kemi jetuar në të kaluarën, o Hermolaus, dhe do të jetojmë në të ardhmen, jo në shkollat ​​e gramatikanëve, jo ku mësohen fëmijët, por në tubimet e filozofëve dhe në rrethet e të mençurve

Në nëntor 2018, 524 vjet pas vdekjes së tij, rezultatet e një studimi të koordinuar nga Departamenti i Biologjisë i Universitetit të Pizës, Departamenti i Hetimeve Shkencore i Karabinierëve të Parmës dhe studiues spanjollë, britanikë dhe gjermanë, treguan se Pico della Mirandola ishte me të vërtetë i helmuar me arsenik. [3] [4]

Fytyra e Giovanni Picos u rindërtua duke përdorur teknika moderne mjeko-ligjore
Marsilio Ficino, Giovanni Pico della Mirandola dhe Agnolo Poliziano, portretizuar nga Cosimo Rosselli në Kapelën e Mrekullisë së Sakramentit në Firence

Ideali i një filozofie universale

Qëllimi i Picos, i deklaruar shprehimisht për shembull në De ente et uno, konsiston në fakt në rindërtimin e skicave të një filozofie universale, e cila lind nga harmonia midis të gjitha rrymave të ndryshme të mendimit që kanë lindur që nga antikiteti, të bashkuara nga aspirata drejt hyjnores dhe mençurisë, dhe që kulmojnë në mesazhin e Zbulesës së Krishterë .

Urtësia e Kabalës

Përshkrim i Kabalës me pemën e jetës

Interesi i dytë i madh i Picos është Kabala, të cilën ai e shpjegon si një burim mençurie nga i cili mund të mbështetemi për të deshifruar misterin e botës, dhe në të cilën Zoti duket i errët, pasi ai është me sa duket i paarritshëm nga arsyeja

Kritika e astrologjisë

Per sa i përket astrologjisë ai kishte një qëndrim të ndryshëm, gjë që e çoi atë të bënte dallimin e qartë midis "astrologjisë matematikore ose spekulative", domethënë astronomisë, dhe "astrologjisë gjyqësore ose fallxhore"; ndërsa e para na lejon të njohim realitetin harmonik të universit dhe për këtë arsye është e saktë, e dyta beson se mund ta nënshtrojë të ardhmen e njerëzve ndaj lidhjeve astrale. [5] Duke u nisur nga pohimi i dinjitetit dhe lirisë së plotë të njeriut, i cili mund të zgjedhë se çfarë të jetë, Pico i bën një kritikë të fortë këtij lloji të dytë të besimeve dhe praktikave astrologjike, të cilat do të përbënin një mohim të dinjitetit dhe lirisë njerëzore.

Vepra

Work quae exstant omnia nga Pico della Mirandola shtypur në 1601

Veprat e rendesishme

  • Opera quae extanst omnia(veprat e plota)
  • kjo esht nje permbledhje e veprave te tij
  • Fjalim mbi dinjitetin e njeriut
  • Nje koment mbi nje keng dashurie

Veprat tjera

  • Karmina
  • Letra e Arte
  • Dymbedhjete rregullat
  • Lutje drejtuar zotit
  1. ↑ Galavotti, Giovanni. "Giovanni Pico della Mirandola: Biografia, Pensiero e opero". {Giovanni Pico}] (në italisht). Marrë më 06.05.2026. {{cite web}}: |archive-date= ka nevojë për |archive-url= (Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në: |access-date= dhe |archive-date= (Ndihmë!)Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës (lidhja)
  2. ↑ "Pico della Mirandola "fu avvelenato", caso risolto 500 anni dopo". Gazzetta di Modena (në italisht). 3 (4). 2017-09. Arkivuar nga origjinali më 22 janar 2022. Marrë më 1 qershor 2026 – nëpërmjet Gazzetta di Modena. {{cite journal}}: Shiko vlerat e datave në: |date= (Ndihmë!)
  3. 1 2 G. Gallello, Giovanni-htpps; etj. (2018). ""Poisoning histories in the Italian renaissance: The case of Pico Della Mirandola and Angelo Poliziano"". Journal of Forensic and Legal Medicine (në italisht). 56 (4): 83–89 – nëpërmjet Gazzeta di Modena. {{cite journal}}: Nuk lejohet formatim teksti në: |journal= (Ndihmë!); Përdorim i gabuar i et al. në: |last= (Ndihmë!)Mirëmbajtja CS1: Data dhe viti (lidhja)
  4. ↑ "Risolto il giallo della morte di Pico della Mirandola" (në italisht). 15 novembre 2018. fq. 3. {{cite news}}: Shiko vlerat e datave në: |date= (Ndihmë!)
  5. ↑ «Per Pico, la natura è una correlazione misteriosa di forze occulte che l'uomo può conoscere tramite l'astrologia e controllare tramite la magia. [...] Pico distingue due tipi di astrologia - matematica e divinatrice - e naga il valore della seconda» (G. Granata, Filosofia, vol. II, pag. 13, Alpha Test, Milano 2001).