Gjuha portugeze

Gjuha portugeze
português
Pronunciation	[puɾtuˈɣeʃ], [poʁtuˈɡe(j)s]
Native to	Brazil, Angola, Mozambiku, Portugali, Guinea Bisau, Guineja Ekuatoriale, Timor Lindor, Kepi i Gjelbër, Sao Tome dhe Principe, Makao.
Folësit	Vendas: 230.000.000 milionë (2012–2020)e25 L2: 25.000.000 milionë (2018–2020)[1] Totali: 260.000.000 million[1]
Language family	Gjuhët indo-evropiane Italike Latino-Faliskane Romane Italo perëndimore Romane Perëndimore Ibero-Romane Iberiane perëndimore Galiciane-Portugeze Gjuha portugeze
Early forms	Proto-Indo-Europiane Proto-Italike Latinishtja e vjetër Latinishtja klasike Latinishtja e popullit Galiciane-Portugeze
Writing system	Latin (varianti portugez)
Signed forms	Manually coded Portuguese
Official status
Official language in	9 shtete Angola Brazili Kepi i Gjelbër Timori Lindor Guinea Ekuatoriale Guinea-Bissau Mozambiku Portugalia Sao Tome dhe Principe 1 varësi Makau (Kinë)
Recognised minority language in	Cultural language Uruguay[2][3][4] Spain (Galician language) South Africa Numerous international organizations
Regulated by	Portugal: Akademia e Shkencave të Lisbonës Brazil: Academia Brasileira de Letras Mozambik: Escola Portuguesa de Moçambique (e ardhshme) Stampa:Citationneeded
Language codes
ISO 639-1	pt
ISO 639-2	por
ISO 639-3	por
Glottolog	port1283
Linguasphere	51-AAA-a
Gjuhë amtare   Gjuhë amtare dhe administrative   Gjuhë kulturore ose e dytë
Portugalishtja nuk është e rrezikuar sipas sistemit të klasifikimit të UNESCOs

Gjuha portugeze (português ose, në tërësi, língua portuguesa) ose portugalishtja është një gjuhë romane perëndimore e familjes së gjuhëve indo-evropiane, me origjinë nga Gadishulli Iberik i Evropës . Është një gjuhë zyrtare e Portugalisë, Brazilit, Kepit të Gjelbër, Angolës, Mozambikut, Guinea-Bissaut dhe São Tomé dhe Principes,^[5] ndërsa ka statusin e gjuhës bashkë-zyrtare në Timorin Lindor, Guinenë Ekuatoriale dhe Makau. Një person ose komb që flet portugalisht quhet „lusofon(e)“ (lusófono). Si rezultat i zgjerimit gjatë kohërave koloniale, një prani kulturore e folësve portugezë gjendet gjithashtu në mbarë botën. Portugalishtja evoluoi nga disa dialekte të latinishtes e popullit në Mbretërinë mesjetare të Galicisë dhe në Qarkun e Portugalisë, dhe ka ruajtur disa tipare fonologjike kelte në leksikun e saj.^[6][7]

Me rreth 230 milionë folës amtarë dhe 25-30 milionë folës të gjuhës së dytë, portugalishtja ka gjithsej rreth 260 milionë folës. Zakonisht renditet si gjuha e pestë më e folur, gjuha e tretë evropiane më e folur në botë për sa i përket folësve amtarë^[8] dhe gjuha e dytë romane më e folur, e tejkaluar vetëm nga spanjishtja . Duke qenë gjuha më e folur në Amerikën e Jugut^[9][10] dhe të gjithë Hemisferën Jugore,^[11] është gjithashtu gjuha e dytë më e folur, pas spanjishtes, në Amerikën Latine, një nga 10 gjuhët më të folura në Afrikë,^[12] dhe një gjuhë zyrtare e Bashkimit Evropian, Mercosurit, Organizatës së Shteteve Amerikane, Komunitetit Ekonomik të Shteteve të Afrikës Perëndimore, Bashkimit Afrikan dhe Komunitetit të Vendeve të Gjuhës Portugeze, një organizatë ndërkombëtare e përbërë nga të gjitha kombet luzofone të botës. Në vitin 1997, një studim akademik gjithëpërfshirës e renditi portugalishten si një nga 10 gjuhët më me ndikim në botë.^[13][14]

1. 1 2 Gabim citimi: Etiketë <ref> e pavlefshme; asnjë tekst nuk u dha për refs e quajtura "e25"
2. ↑ Gutiérrez Bottaro, Silvia Etel (2014). "El portugués uruguayo y las marcas de la oralidad en la poesía del escritor uruguayo Agustín R. Bisio" [Uruguayan Portuguese and oral marks in the poetry of Uruguayan writer Agustín R. Bisio] (PDF). abehache (në spanjisht). 4 (6). Arkivuar nga origjinali (PDF) më 12 gusht 2019. Marrë më 18 mars 2018.
3. ↑ "Historia lingüística del Uruguay". www.historiadelaslenguasenuruguay.edu.uy. Arkivuar nga origjinali më 5 prill 2019. Marrë më 9 maj 2020. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
4. ↑ Fernández Aguerre, Tabaré; González Bruzzese, Mahira; Rodriguez Ingold, Cecilia (2017). Algunas notas teórico metodológicas sobre la relación entre regiones y aprendizajes en Uruguay [Some theoretical methodological notes on the relationship between regions and learning in Uruguay]. XVI Jornadas de Investigación : la excepcionalidad uruguaya en debate: ¿como el Uruguay no hay? (në spanjisht). fq. 11–15. hdl:20.500.12008/10776.
5. ↑ "Estados-membros" [Member States]. Community of Portuguese Language Countries (në portugalisht). 7 shkurt 2017. Arkivuar nga origjinali më 7 shkurt 2017. Marrë më 28 korrik 2023.
6. ↑ "The Origin and Formation of The Portuguese Language". Judeo-Lusitanica. Duke University. Arkivuar nga origjinali më 10 maj 2017. Marrë më 15 tetor 2016. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
7. ↑ Bittencourt de Oliveira, João. "Breves considerações sobre o legado das línguas célticas". filologia.org.br. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
8. ↑ "CIA World Factbook". Arkivuar nga origjinali më 26 janar 2021. Marrë më 12 qershor 2015. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
9. ↑ Admin, e2f. "What are the 5 official languages of South America?". e2f (në anglishte amerikane). Arkivuar nga origjinali më 6 tetor 2020. Marrë më 2020-06-21.{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: Emra shifrorë: lista e autorëve (lidhja)
10. ↑ "Lesson Nine: How Many People Speak Portuguese, And Where Is It Spoken?". Babbel Magazine (në anglisht). Marrë më 2020-06-21.
11. ↑ "Potencial Económico da Língua Portuguesa" (PDF). University of Coimbra. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
12. ↑ "Top 11 Most Spoken Languages in Africa". 2017-10-18. Arkivuar nga origjinali më 18 shtator 2021. Marrë më 28 korrik 2023. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
13. ↑ "The World's 10 most influential languages", George Weber, 1997, Language Today "...includes besides many other languages, Bengali, English, French, German, Hindi/Urdu, Italian, Marathi, Panjabi, Persian, Brazilian (Portuguese), Russian, the Scandinavian languages, and Spanish."
14. ↑ Bernard Comrie, Encarta Encyclopedia (1998); George Weber, "Top Languages: The World's 10 Most Influential Languages" Arkivuar 27 shtator 2011 tek Wayback Machine, Language Today (Vol. 2, December 1997).