Lufta Austro-Prusiane

Austro-Prussian War
Pjesë e the wars of German unification and the Austria–Prussia rivalry
Battle of Königgrätz by Georg Bleibtreu. Oil on canvas, 1869.
Data 14 June – 22 July 1866 () Vendi German Confederation (South and Central Germany, Bohemia and Moravia), Kingdom of Hungary, Northern Italy, Adriatic Sea Rezultati Italo-Prussian victory Dissolution of the German Confederation Formation of the North German Confederation Exclusion of Austria from German national politics Formation of Austria-Hungary Territorial changes Prussia annexes Hanover, Holstein, Schleswig, Hesse-Kassel, Nassau, Frankfurt and fringe possessions of Bavaria and Hesse-Darmstadt Italy completely annexes Venetia and a part of Friuli
Ndërluftuesit
Stampa:Country data Prussia Prussia Saxe-Lauenburg Mecklenburg-Schwerin Stampa:Country data Brunswick Brunswick Saxe-Coburg & Gotha Saxe-Altenburg Mecklenburg-Strelitz Oldenburg Anhalt Schwarzburg Waldeck Lippe Lübeck Bremen Hamburg Italy (co-belligerent)	Stampa:Country data German Confederation Stampa:Country data Austrian Empire Stampa:Country data Kingdom of Bavaria Stampa:Country data Kingdom of Saxony Stampa:Country data Kingdom of Hanover Stampa:Country data Württemberg Stampa:Country data Hesse Hesse-Kassel Stampa:Country data Baden Hesse-Darmstadt Nassau Saxe-Meiningen Reuss-Greiz Schaumburg-Lippe Frankfurt Stampa:Country
Komandantët dhe udhëheqësit
Stampa:Country data Prussia Wilhelm I Stampa:Country data Prussia Otto von Bismarck Stampa:Country data Prussia Helmuth von Moltke Stampa:Country data Prussia Albrecht von Roon Victor Emmanuel II Alfonso La Marmora Giuseppe Garibaldi	Stampa:Country data Austrian Empire Franz Joseph I Stampa:Country data Austrian Empire Albrecht von Teschen Stampa:Country data Austrian Empire Ludwig von Benedek Stampa:Country data Austrian Empire Wilhelm von Tegetthoff Stampa:Country data Kingdom of Bavaria Ludwig II Stampa:Country data Kingdom of Bavaria Prince Karl Theodor Stampa:Country data Kingdom of Saxony Crown Prince Albert
Fuqia
637,262 Stampa:Country data Prussia 437,262 Italy 200,000	522,203 Stampa:Country data Austrian Empire 407,223 Stampa:Country data Kingdom of Bavaria 38,000 Stampa:Country data Kingdom of Saxony 26,500 Stampa:Country data Grand Duchy of Hesse 20,000 Stampa:Country data Kingdom of Hanover 18,400 Stampa:Country data Kingdom of Württemberg 7,000 Stampa:Country data Baden 5,000 Liechtenstein 80
Viktimat dhe humbjet
List Stampa:Country data Prussia: 40,000 11,765 battle deaths rr. 7,000 disease deaths rr. 25,000 wounded rr. 1,100 missing 910 captured Italy: 11,197 2,314 battle deaths rr. 4,500 wounded 553 missing rr. 5,000 captured	List Stampa:Country data Austrian Empire: 106,796 24,431 battle deaths 19,134 disease deaths rr. 40,000 wounded 12,365 missing rr. 40,000 captured Stampa:Country data Kingdom of Hanover: rr. 25,000 3,456 battle deaths rr. 5,500 wounded 16,263 captured or missing Stampa:Country data Kingdom of Bavaria: rr. 20,000 5,500 battle deaths rr. 1,200 wounded 1,397 captured or missing Stampa:Country data Kingdom of Saxony: 7,000 1,341 battle deaths 4,678 wounded 580 captured or missing Stampa:Country data Grand Duchy of Hesse: 3,500 767 battle deaths 2,321 wounded 546 captured or missing Stampa:Country data Kingdom of Württemberg: 2,300 452 battle deaths 1,679 wounded 198 captured or missing Stampa:Country data Baden: 500 112 battle deaths rr. 300 wounded 57 captured or missing Stampa:Country no casualties (rumors of 1 additional soldier joining the army)

Lufta Austro-Prusiane (gjermanisht: Preußisch-Österreichischer Krieg) u zhvillua në vitin 1866 midis Perandorisë Austriake dhe Mbretërisë së Prusisë, ku secila prej tyre u ndihmua edhe nga aleatë të ndryshëm brenda Konfederatës Gjermane. Prusia ishte gjithashtu aleate me Mbretërinë e Italisë, duke e lidhur këtë konflikt me Luftën e Tretë të Pavarësisë së bashkimit italian. Lufta Austro-Prusiane ishte pjesë e rivalitetit më të gjerë midis Austrisë dhe Prusisë dhe rezultoi në dominimin prusian mbi shtetet gjermane, duke konfirmuar organizimin dhe teknologjinë ushtarake superiore të Prusisë në krahasim me Austrinë në atë kohë.

Rezultati kryesor i luftës ishte një zhvendosje e pushtetit midis shteteve gjermane larg hegjemonisë austriake dhe drejt hegjemonisë prusiane. Kjo rezultoi në heqjen e Konfederatës Gjermane dhe zëvendësimin e saj të pjesshëm nga bashkimi i të gjitha shteteve veriore gjermane në Konfederatën Veriore Gjermane që përjashtoi Austrinë dhe shtetet e tjera jugore gjermane, një Kleindeutsches Reich. Lufta rezultoi gjithashtu në aneksimin italian të mbretërisë austriake të Venedikut.

Shpërthimi i luftës

Lufta shpërtheu si rezultat i mosmarrëveshjes midis Prusisë dhe Austrisë mbi administrimin e Shlesvig-Holstein, të cilin të dy e kishin pushtuar nga Danimarka dhe ranë dakord ta pushtonin bashkërisht në fund të Luftës së Dytë të Shlesvigut në 1864. Kriza filloi më 26 janar 1866, kur Prusia protestoi kundër vendimit të Guvernatorit Austriak të Holstein për të lejuar pronat e dukateve të thërrisnin një asamble të bashkuar, duke e deklaruar vendimin austriak si shkelje të parimit të sovranitetit të përbashkët. Austria u përgjigj më 7 shkurt, duke pohuar se vendimi i saj nuk shkelte të drejtat e Prusisë në dukate. Në mars 1866, Austria përforcoi trupat e saj përgjatë kufirit të saj me Prusinë. Mbretëria u përgjigj me një mobilizim të pjesshëm të pesë divizioneve më 28 mars.

Ministri prusian, Presidenti Otto von Bismarck, bëri një aleancë me Italinë më 8 prill, duke e angazhuar atë në luftë nëse Prusia do të hynte në një të tillë kundër Austrisë brenda tre muajsh, gjë që ishte një nxitje e dukshme për të që të shkonte në luftë me Austrinë brenda tre muajsh, në mënyrë që Italia të largonte forcën austriake nga Prusia. Vjena u përgjigj me një mobilizim të Ushtrisë Jugore në kufirin italian më 21 prill. Italia bëri thirrje për një mobilizim të përgjithshëm më 26 prill dhe Austria urdhëroi të vetin të nesërmen. Urdhrat e mobilizimit të përgjithshëm të Prusisë u nënshkruan hap pas hapi më 3, 5, 7, 8, 10 dhe 12 maj.

Kur Austria e paraqiti mosmarrëveshjen e Shlesvig-Holstein para Dietit Gjerman më 1 qershor dhe gjithashtu vendosi më 5 qershor të mblidhte Dietin e Holsteinit më 11 qershor, Prusia deklaroi se Konventa e Gasteinit e 14 gushtit 1865 ishte anuluar dhe pushtoi Holsteinin më 9 qershor. Kur Dieta Gjermane anashkaloi krijimin e një parlamenti kombëtar të propozuar nga Mbretëria dhe u përgjigj duke votuar për një mobilizim të pjesshëm kundër Prusisë më 14 qershor, Bismarck pretendoi se Konfederata Gjermane kishte mbaruar. Ushtria Prusiane pushtoi Hanoverin, Saksoninë dhe Elektoratin e Hessenit më 15 qershor. Italia i shpalli luftë Austrisë më 20 qershor.

Shiko edhe

• Revolucionet gjermane të 1848-1849