Luigi Einaudi
Luigi Einaudi | |
|---|---|
 Einaudi në vitet 1940 | |
| President i Italisë | |
| Në detyrë 12 maj 1948 – 11 maj 1955 | |
| Paraprirë nga | Enrico De Nicola |
| Pasuar nga | Giovanni Gronchi |
| Senator i përjetshëm nga e drejta | |
| Në detyrë 11 maj 1955 – 30 tetor 1961 | |
| Guvernator i Bankës së Italisë | |
| Në detyrë 5 janar 1945 – 11 maj 1948 | |
| Pasuar nga | Donato Menichella |
| Të dhëna vetjake | |
| U lind më | 24 mars 1874 Carrù, Mbretëria e Italisë |
| Vdiq më | 30 tetor 1961 (87 vjeç) Roma, Itali |
| Bashkëshortja/et | Ida Pellegrini |
| Fëmijët | 3 |
| Shkollimi | Universiteti i Torinos |
| Profesioni | ekonomist, gazetar, politikan, pedagog universitar |
| Nënshkrimi |  |
| Faqja në rrjet | presidenti |
Luigi Einaudi (24 mars 1874 – 30 tetor 1961) ishte ekonomist, gazetar, politikan dhe pedagog universitar italian. Ai shërbeu si President i Italisë nga 12 maji 1948 deri më 11 maj 1955.[1][2] Më 11 maj 1948 u zgjodh presidenti i dytë i Republikës Italiane në raundin e katërt me 518 vota nga 872, ndërsa bëri betimin më 12 maj 1948.[3]
Jeta dhe formimi
Einaudi lindi në Carrù, në provincën e Kuneo-s, më 24 mars 1874. Ai u diplomua në ekonomi pranë Fakultetit të Jurisprudencës të Universitetit të Torinos në vitin 1895.[2] Ishte i martuar me Ida Pellegrini dhe pati tre fëmijë.[1]
Veprimtaria shkencore dhe publicistike
Einaudi ishte një nga ekonomistët italianë më të rëndësishëm të shekullit XX dhe një nga përfaqësuesit më të njohur të liberalizmit ekonomik. Ai dha mësim shkencë të financave në Universitetin e Torinos dhe në Universitetin Bocconi të Milanos, si edhe ekonomi politike në Politeknikun e Torinos, derisa u largua nga mësimdhënia me urdhër të regjimit fashist në vitin 1926.[1][2]
Ai bashkëpunoi me La Stampa të Torinos dhe me Corriere della Sera të Milanos, si edhe ishte korrespondent financiar dhe ekonomik i së përjavshmes britanike The Economist.[1] Nga viti 1900 deri më 1935 drejtoi revistën La Riforma Sociale, ndërsa nga viti 1936 deri më 1943 drejtoi Rivista di Storia Economica.[1][4]
Ai ishte autor i një numri shumë të madh studimesh dhe botimesh shkencore, sidomos në fushën ekonomike, dhe mori njohje të shumta akademike italiane dhe ndërkombëtare.[1]
Jeta politike para presidencës
Einaudi u emërua senator i Mbretërisë në vitin 1919.[1][5] Pas rënies së fashizmit bashkëpunoi sërish me Corriere della Sera; pas 8 shtatorit 1943 u strehua në Zvicër dhe u kthye në Itali në vitin 1945.[1][2]
Në vitet 1945–1946 ishte anëtar i Consulta Nazionale.[1] Në vitin 1946 u zgjodh deputet në Asamblenë Kushtetuese në listat e Unione Democratica Nazionale dhe mori pjesë edhe në Komisionin e 75-ës për hartimin e projektit kushtetues.[2]
Në vitin 1948 u bë senator i së drejtës i Senatit të Republikës në bazë të dispozitës së tretë kalimtare të Kushtetutës.[1]
Guvernator i Bankës së Italisë dhe veprimtaria qeveritare
Më 5 janar 1945 Einaudi u emërua guvernator i Bankës së Italisë, detyrë që e mbajti deri më 11 maj 1948.[6][7]
Në vitin 1947 hyri në qeverinë e katërt të Alcide De Gasperi-t si zëvendëskryeministër dhe ministër i Financave e i Thesarit; pak më pas mori detyrën e ministrit të Buxhetit, duke ruajtur postin e zëvendëskryeministrit.[1][8]
President i Italisë
Më 11 maj 1948 Einaudi u zgjodh President i Republikës Italiane në raundin e katërt të votimit me 518 vota nga 872. Ai bëri betimin më 12 maj 1948.[3][2] Ai ishte kreu i parë i shtetit i zgjedhur nga Parlamenti republikan dhe i pari që ushtroi kompetencat presidenciale të parashikuara nga Kushtetuta republikane.[2]
Presidenca e tij u karakterizua nga një stil i përmbajtur, rigoroz dhe shumë i kujdesshëm në respektimin e kufijve kushtetues të funksionit presidencial.[2] Në vitin 1953 ai u përball me krizën e parë të rëndë politike të Italisë republikane dhe përdori të gjitha kompetencat e tij kushtetuese në menaxhimin e saj.[2]
Ai nuk kreu udhëtime jashtë vendit, me përjashtim të vizitës zyrtare te Papa Piu XII në Vatikan në dhjetor 1948, duke mbajtur një profil të matur ndërkombëtar për Italinë e sapodalë nga lufta.[2] Gjatë mandatit presidencial zhvilloi shumë vizita në Itali dhe u dallua edhe për veprimtari ndihmëse e bamirëse në favor të shtresave më të varfra të popullsisë.[2]
Einaudi ishte gjithashtu ndër mbështetësit e hershëm të idesë së një Evrope të bashkuar.[2]
Marrëdhëniet me Shqipërinë
Lidhja e dokumentuar e Einaudi-t me Shqipërinë gjatë presidencës së tij del kryesisht në planin diplomatik. Më 19 qershor 1952 ai priti në Quirinale Behar Shtylla-n për paraqitjen e letrave kredenciale si përfaqësues i Shqipërisë.[9]
Senator i përjetshëm dhe vdekja
Pas përfundimit të mandatit presidencial, Einaudi u bë senator i përjetshëm nga e drejta si ish-president i Republikës.[1] Ndër veprat e botuara pas presidencës përmendet veçanërisht Lo Scrittoio del Presidente.[1]
Lidhje të jashtme
Referime
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 "Biografia del Presidente Luigi Einaudi". I Presidenti della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 "Luigi Einaudi". Portale storico della Presidenza della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- 1 2 "L'elezione del Presidente Luigi Einaudi". I Presidenti della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "Einàudi, Luigi". Treccani (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "EINAUDI Luigi". Archivio storico del Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "Luigi Einaudi". Banca d'Italia (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "I Governatori e i Direttori generali". Banca d'Italia (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "Governo De Gasperi IV". Presidenza del Consiglio dei Ministri (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "Luigi Einaudi - Il Diario storico". Portale storico della Presidenza della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.