Presidenti i Italisë
| Presidenti i Republikës Italiane i Italisë
Presidente della Repubblica Italiana | |
|---|---|
 Stendardi presidencial i Italisë | |
| Stili | Zoti President (joformal) Shkëlqesia e Tij (diplomatik) |
| Lloji | Kreu i shtetit |
| Anëtar/e i | Këshilli i Lartë i Mbrojtjes Këshilli i Lartë i Gjyqësorit |
| Vendbanimi | Pallati i Quirinales, Roma |
| Nominues | Parlamenti i Italisë dhe delegatët rajonalë |
| Emërues | Parlamenti në seancë të përbashkët |
| Kohëzgjatja e detyrës | 7 vjet, i rinovueshëm |
| Instrumenti konstitues | Kushtetuta e Italisë |
| Pararendës | Kryetar i përkohshëm i Shtetit italian |
| Mbajtësi inaugurues | Enrico De Nicola |
| Themelimi | 1 janar 1948 |
| Zëvendës | Presidenti i Senatit Italian |
| Faqja zyrtare | www |
Presidenti i Italisë, i titulluar zyrtarisht Presidenti i Republikës Italiane, është kreu i shtetit italian dhe përfaqëson unitetin kombëtar.[1] Presidenti zgjidhet nga Parlamenti në seancë të përbashkët me pjesëmarrjen e delegatëve të rajoneve, qëndron në detyrë për shtatë vjet dhe, para fillimit të mandatit, bën betimin për besnikëri ndaj Republikës dhe për respektimin e Kushtetutës.[2][3] Që nga 3 shkurti 2015 detyra mbahet nga Sergio Mattarella, i cili u rizgjodh më 29 janar 2022 për një mandat të dytë.[4][5]
Zgjedhja dhe mandati
Sipas neneve 83, 84 dhe 85 të Kushtetutës, Presidenti i Republikës zgjidhet nga Parlamenti në seancë të përbashkët të të dy dhomave. Në zgjedhje marrin pjesë edhe tre delegatë për çdo rajon, të zgjedhur nga këshillat rajonalë në mënyrë që të sigurohet përfaqësimi i pakicave; Lugina e Aostës ka vetëm një delegat.[1][2]
Zgjedhja bëhet me votim të fshehtë. Në tre raundet e para kërkohet shumica prej dy të tretash e asamblesë, ndërsa nga raundi i katërt e tutje mjafton shumica absolute. Mund të zgjidhet president çdo shtetas italian që ka mbushur pesëdhjetë vjeç dhe gëzon të drejtat civile dhe politike. Funksioni i presidentit është i papajtueshëm me çdo post tjetër shtetëror ose publik.[1][2]
Mandati presidencial zgjat shtatë vjet. Tridhjetë ditë para përfundimit të mandatit, Presidenti i Dhomës së Deputetëve thërret Parlamentin në seancë të përbashkët dhe delegatët rajonalë për zgjedhjen e presidentit të ri. Nëse dhomat janë të shpërndara ose mungojnë më pak se tre muaj deri në fundin e legjislaturës, zgjedhja bëhet brenda pesëmbëdhjetë ditëve nga mbledhja e dhomave të reja; ndërkohë vazhdojnë kompetencat e presidentit në detyrë.[1]
Para se të marrë funksionet, Presidenti i Republikës bën betimin për besnikëri ndaj Republikës dhe për respektimin e Kushtetutës përpara Parlamentit në seancë të përbashkët.[3]
Zëvendësimi
Në çdo rast kur presidenti nuk mund t’i ushtrojë funksionet e tij, ato ushtrohen nga Presidenti i Senatit. Në rast pengese të përhershme, vdekjeje ose dorëheqjeje, Presidenti i Dhomës së Deputetëve shpall zgjedhjen e re brenda pesëmbëdhjetë ditëve, me përjashtim të rastit kur dhomat janë të shpërndara ose mungojnë më pak se tre muaj deri në fundin e legjislaturës.[1]
Funksionet
Sipas nenit 87 të Kushtetutës, Presidenti i Republikës është kreu i shtetit dhe përfaqëson unitetin kombëtar. Ai mund t’u dërgojë mesazhe dhomave, shpall zgjedhjet e dhomave të reja dhe cakton mbledhjen e tyre të parë, autorizon paraqitjen e projektligjeve qeveritare, promulgon ligjet dhe nxjerr dekretet me fuqi ligjore dhe rregulloret.[1]
Presidenti shpall referendumin popullor në rastet e parashikuara nga Kushtetuta, emëron funksionarët e shtetit në rastet e parashikuara nga ligji, akrediton dhe pret përfaqësuesit diplomatikë, ratifikon traktatet ndërkombëtare, ka komandën e Forcave të Armatosura, kryeson Këshillin e Lartë të Mbrojtjes dhe Këshillin e Lartë të Gjyqësorit, mund të japë falje dhe të zbusë dënimet, si edhe jep nderimet e Republikës.[1]
Sipas nenit 92, presidenti emëron Kryetarin e Këshillit të Ministrave dhe, me propozim të këtij, ministrat. Përveç kësaj, sipas nenit 135, ai emëron një të tretën e gjyqtarëve të Gjykatës Kushtetuese.[1]
Sipas neneve 89 dhe 90, asnjë akt i presidentit nuk është i vlefshëm pa kundërfirmën e ministrave propozues, të cilët marrin përgjegjësinë për të. Presidenti nuk është përgjegjës për aktet e kryera në ushtrimin e funksioneve të tij, përveç rasteve të tradhtisë së lartë ose të atentatit kundër Kushtetutës.[1]
Lista e presidentëve të Italisë
Republika Italiane ka pasur deri më sot dymbëdhjetë presidentë.[6]
| Nr. | Foto | Presidenti | Mandati | Shënime |
|---|---|---|---|---|
| 1 | .jpg) |
Enrico De Nicola | 1 janar 1948 – 11 maj 1948 | Më parë ishte kryetar i përkohshëm i Shtetit italian (1946–1947) |
| 2 |  |
Luigi Einaudi | 12 maj 1948 – 11 maj 1955 | Presidenti i parë i zgjedhur nga Parlamenti republikan |
| 3 | .jpg) |
Giovanni Gronchi | 11 maj 1955 – 11 maj 1962 | |
| 4 |  |
Antonio Segni | 11 maj 1962 – 6 dhjetor 1964 | Dha dorëheqjen për arsye shëndetësore |
| 5 | .jpg) |
Giuseppe Saragat | 29 dhjetor 1964 – 29 dhjetor 1971 | |
| 6 |  |
Giovanni Leone | 29 dhjetor 1971 – 15 qershor 1978 | Dha dorëheqjen para përfundimit të mandatit |
| 7 |  |
Sandro Pertini | 9 korrik 1978 – 29 qershor 1985 | |
| 8 |  |
Francesco Cossiga | 3 korrik 1985 – 28 prill 1992 | Dha dorëheqjen para përfundimit të mandatit |
| 9 |  |
Oscar Luigi Scalfaro | 28 maj 1992 – 15 maj 1999 | |
| 10 |  |
Carlo Azeglio Ciampi | 18 maj 1999 – 15 maj 2006 | |
| 11 |  |
Giorgio Napolitano | 15 maj 2006 – 14 janar 2015 | I pari president i rizgjedhur |
| 12 |  |
Sergio Mattarella | 3 shkurt 2015 – në detyrë | Rizgjedhur më 29 janar 2022 |
Shih edhe
- Kushtetuta e Italisë
- Parlamenti i Italisë
- Pallati i Quirinales
Lidhje të jashtme
Referime
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 "Articoli della Costituzione sul Presidente della Repubblica" (PDF). Presidenza della Repubblica Italiana (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- 1 2 3 "Articolo 83". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- 1 2 "Articolo 91". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "La biografia del Presidente Sergio Mattarella". Presidenza della Repubblica Italiana (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "L'elezione del Presidente Sergio Mattarella (29 gennaio 2022)". Presidenza della Repubblica Italiana (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "I Presidenti della Repubblica". Presidenza della Repubblica Italiana (në italisht). Marrë më 2026-04-20.