Mesopotami
Mesopotami
Mesopotam | |
|---|---|
  Mesopotami | |
| Koordinatat: 39°54′37″N 20°05′32″E / 39.91028°N 20.09222°E | |
| Shteti | Shqipëria |
| Qarku | Qarku i Vlorës |
| Bashki | Bashkia e Finiqit |
| Njësia administrative | Mesopotam |
Mesopotami është një fshat në Bashkinë e Finiqit, në Qarkun e Vlorës, në jug të Shqipërisë. Në përdorim ndeshet edhe forma e pashquar Mesopotam. Fshati është qendër e njësisë administrative Mesopotam dhe ndodhet në zonën e Bistricës, në hapësirën ndërmjet Sarandës, Delvinës dhe pjesës së brendshme të jugut të Shqipërisë.
Mesopotami njihet sidomos për Manastirin e Shën Kollit, një nga monumentet më të rëndësishme bizantine në jug të Shqipërisë.[1]
Gjeografia
Mesopotami ndodhet në jug të Shqipërisë, në territorin e Bashkisë së Finiqit. Fshati gjendet në zonën e lumit të Bistricës dhe lidhet me rrugët që bashkojnë hapësirën e Sarandës, Delvinës dhe fshatrat përreth.
Pozicioni i tij pranë Bistricës dhe pranë monumenteve historike të zonës e bën Mesopotamin pjesë të rëndësishme të trashëgimisë kulturore dhe natyrore të Bashkisë së Finiqit. Manastiri i Shën Kollit ndodhet në jug të fshatit, mbi një kodër të vogël ndërmjet dy shtretërve të lumit Bistrica.[2]
Administrata
Para reformës administrativo-territoriale, Mesopotami ishte qendër e ish-komunës Mesopotam. Pas reformës së vitit 2014, ish-komuna u përfshi në Bashkinë e Finiqit si njësi administrative.[3]
Njësia administrative Mesopotam përfshin këto fshatra:[4]
Historia
Historia e Mesopotamit lidhet ngushtë me pozitën e tij në zonën e Bistricës dhe me trashëgiminë kishtare e monumentale të rajonit. Monumenti më i rëndësishëm historik i fshatit është Manastiri i Shën Kollit, i cili përmendet si një ndër ndërtimet më të veçanta të arkitekturës bizantine në Shqipëri.
Sipas Agjencisë Kombëtare të Turizmit, manastiri është ndërtuar në kohën e perandorit bizantin Kostandin Monomako, në vitet 1042–1054. Nga kompleksi ruhen rrënoja të mureve rrethuese, të cilat shtrihen në një territor rreth 100 metra të gjatë dhe 80 metra të gjerë, si dhe gjurmë të kullave mbrojtëse.[5]
Manastiri i Shën Kollit
Manastiri i Shën Kollit është monumenti kryesor i Mesopotamit. Ai ndodhet në jug të fshatit, mbi një kodër të vogël ndërmjet dy shtretërve të lumit Bistrica. Kompleksi përfshinte kishën, muret rrethuese dhe elemente mbrojtëse, ndërsa sot ruhen pjesë të rëndësishme të strukturës historike.[6]
Kisha e manastirit dallohet për përmasat, formën kubike, kupolat dhe dekorimet e jashtme. Në muret e saj gjenden elemente dekorative dhe figura simbolike, si shqiponjë, dragonj dhe luanë. Sipas Agjencisë Kombëtare të Turizmit, ajo përbën një tip të veçantë në arkitekturën bizantine dhe është ndër kishat bizantine më të mëdha të ruajtura në Shqipëri nga periudha e shekujve XI–XIV.[7]
Turizmi
Mesopotami ka rëndësi për turizmin kulturor dhe fetar në Bashkinë e Finiqit. Manastiri i Shën Kollit është pjesë e listës së monumenteve kulturore dhe natyrore të promovuara nga Bashkia e Finiqit.[8]
Fshati ndodhet pranë disa pikave të tjera me interes në zonën e Bistricës dhe Bashkisë së Finiqit, si Burimet e Bistricës, lugina e Bistricës, Parku Arkeologjik i Finiqit dhe fshatrat historike të njësisë administrative Mesopotam. Kjo e bën zonën të përshtatshme për vizita nga Saranda, Delvina dhe vendbanimet përreth.
Popullsia
Sipas Censit të Popullsisë dhe Banesave 2023, njësia administrative Mesopotam kishte 1.779 banorë. Në të njëjtin census, njësia kishte 702 banesa të banuara dhe 728 njësi ekonomike familjare.[9]
Ekonomia
Ekonomia lokale lidhet kryesisht me bujqësinë, blegtorinë, shërbimet dhe aktivitetet e vogla tregtare. Pozicioni pranë Bistricës dhe trashëgimia historike e manastirit krijojnë mundësi për zhvillimin e turizmit kulturor dhe vizitave të shkurtra në zonë.
Shih edhe
Referime
- ↑ "Manastiri i Shën Kollit, Mesopotam". Agjencia Kombëtare e Turizmit. Marrë më 28 qershor 2026.
- ↑ "Manastiri i Shën Kollit, Mesopotam". Agjencia Kombëtare e Turizmit. Marrë më 28 qershor 2026.
- ↑ "Ligj nr. 115/2014, Për ndarjen administrativo-territoriale të njësive të qeverisjes vendore në Republikën e Shqipërisë" (PDF). qeverisjavendore.gov.al. Marrë më 28 qershor 2026.
- ↑ "Fshatrat tona". Bashkia Finiq. Marrë më 28 qershor 2026.
- ↑ "Manastiri i Shën Kollit, Mesopotam". Agjencia Kombëtare e Turizmit. Marrë më 28 qershor 2026.
- ↑ "Manastiri i Shën Kollit, Mesopotam". Agjencia Kombëtare e Turizmit. Marrë më 28 qershor 2026.
- ↑ "Manastiri i Shën Kollit, Mesopotam". Agjencia Kombëtare e Turizmit. Marrë më 28 qershor 2026.
- ↑ "Pika turistike". Bashkia Finiq. Marrë më 28 qershor 2026.
- ↑ "Censi i Popullsisë dhe Banesave në Shqipëri 2023: Qarku Vlorë" (PDF). INSTAT. Marrë më 28 qershor 2026.