Partia e Socialistëve Evropianë

Partia e Socialistëve Evropianë
Party of European Socialists
ShkurtesaPES
Sekretari i përgjithshëmGiacomo Filibeck[1]
PresidentiStefan Löfven[2]
Themeluarnëntor 9, 1992 (1992-11-09)[3]
Paraprirë ngaKonfederata e Partive Socialiste të Komunitetit Evropian[4]
SeliaRue Guimard 10, 1040 Bruksel[5]
Anëtarësimi (2026)33 parti anëtare të plota[6]
IdeologjiaSocialdemokracia[7]
Evropianizmi[8]
Krahu politikQendra e majtë[7]
Përfaqësimi në Parlamentin Evropian (S&D)
136 / 720
[9]
Faqja zyrtare
pes.eu

Partia e Socialistëve Evropianë (anglisht: Party of European Socialists; shkurt. PES) është një parti politike evropiane e qendrës së majtë, që bashkon partitë socialiste, socialdemokrate dhe laburiste të Bashkimit Evropian dhe të vendeve të tjera evropiane. Ajo u themelua më 9–10 nëntor 1992 në Hagë si pasuese e Konfederatës së Partive Socialiste të Komunitetit Evropian.[3][4][7]

PES drejtohet nga Stefan Löfven, i zgjedhur president më 14 tetor 2022 dhe i rizgjedhur në vitin 2023, ndërsa sekretar i përgjithshëm është Giacomo Filibeck.[2][1][10]

Selia e partisë ndodhet në Rue Guimard 10, në Bruksel.[5]

Historia

Prejardhja

Rrënjët historike të PES-it lidhen me lëvizjet punëtore evropiane të shekullit XIX. Sipas historikut zyrtar të partisë, pas nënshkrimit të Traktatit të Romës më 1957, gjashtë parti socialiste të Komuniteteve Evropiane krijuan strukturën e quajtur Socialist Parties of the European Community, e cila përbënte pararendësen e mëvonshme të PES-it.[4]

Në vitin 1973 Kongresi Socialist i zgjeruar inauguroi Konfederatën e Partive Socialiste të Komunitetit Evropian. Kjo konfederatë përbën pararendësen e drejtpërdrejtë të Partisë së Socialistëve Evropianë.[4][11]

Themelimi i partisë

PES u themelua zyrtarisht në kongresin e saj të parë, të mbajtur në Hagë më 9–10 nëntor 1992. Statuti i partisë e paraqet këtë moment si aktin themelues të organizatës në formën e saj të tanishme.[3]

Krijimi i saj lidhej me fazën e re të integrimit evropian të fillimviteve 1990 dhe me nevojën që partitë socialiste e socialdemokrate të Evropës të kishin një organizatë të përbashkët politike në nivel kontinental.[3][12]

Zhvillimet e mëvonshme

Në vitin 2010 u krijua Foundation for European Progressive Studies (FEPS), think tank-u i familjes politike progresiste evropiane i lidhur me PES-in.[13]

Në tetor 2022 kongresi i PES-it zgjodhi Stefan Löfven president të partisë. Ai u rizgjodh në vitin 2023.[2][14]

Në mars 2024 PES mbajti kongresin e vet zgjedhor në Romë dhe miratoi manifestin elektoral për zgjedhjet evropiane të vitit 2024.[8][15]

Ideologjia dhe vlerat

PES përkufizohet si një forcë socialdemokrate dhe e qendrës së majtë në politikën evropiane.[7]

Sipas faqes zyrtare të partisë, vlerat themelore të saj janë demokracia, liria, barazia, paqja dhe drejtësia. Në të njëjtën kohë, PES thekson si objektiva politike drejtësinë ekonomike, qëndrueshmërinë, mosdiskriminimin dhe barazinë ndërmjet grave dhe burrave.[8][16]

Organizimi

Sipas statutit të partisë, organet kryesore të PES-it janë Kongresi, Këshilli, Konferenca e Udhëheqësve dhe Presidenca.[17]

Kongresi mbledh drejtuesit e partive dhe organizatave anëtare dhe përcakton prioritetet politike të partisë. Midis kongreseve, Presidenca mblidhet rregullisht dhe merr vendime për drejtimin e përditshëm të punës së PES-it.[18][19]

Vendimet e Kongresit, të Këshillit, të Konferencës së Udhëheqësve dhe të Presidencës zbatohen nga presidenti i PES-it në bashkëpunim me sekretarin e përgjithshëm.[20]

Anëtarët dhe organizatat

Sipas faqes zyrtare, PES ka 33 parti anëtare të plota. Përveç tyre, ai përfshin edhe parti të asociuara e vëzhguese, si dhe organizata anëtare në nivele të ndryshme.[6][8]

Faqja zyrtare e organizatave të lidhura me PES-in tregon se partia ka 5 organizata anëtare të plota, 5 të asociuara dhe 9 vëzhguese.[21]

Ndër strukturat më të njohura të lidhura me të janë PES Women, organizata e grave e PES-it, dhe Young European Socialists (YES), organizata rinore e familjes socialiste evropiane.[22][23]

Përfaqësimi në institucionet e Bashkimit Evropian

PES deklaron se përfaqësohet në të gjitha institucionet evropiane nga organizatat dhe udhëheqësit e tij. Në Parlamentin Evropian ai përfaqësohet nga Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve (S&D).[9][8]

Sipas faqes zyrtare të PES-it mbi institucionet e BE-së, grupi S&D ka 136 anëtarë në Parlamentin Evropian.[9]

Në nivel institucional evropian, faqja zyrtare e PES-it vë në dukje se António Costa është president i Këshillit Evropian, ndërsa PES ka gjithashtu një grup politik në Komitetin Evropian të Rajoneve. Në shkurt 2025, PES përshëndeti zgjedhjen e Kata Tüttő si presidente e këtij komiteti.[8][24]

Presidentët

Më poshtë jepet lista e presidentëve të PES-it dhe të strukturave pararendëse të tij sipas faqes zyrtare të partisë:[2]

  • Wilhelm Dröscher (1974–1979)
  • Robert Pontillon (1979–1980)
  • Joop den Uyl (1980–1987)
  • Vítor Constâncio (1987–1989)
  • Guy Spitaels (1989–1992)
  • Willy Claes (1992–1994)
  • Rudolf Scharping (1995–2001)
  • Robin Cook (2001–2004)
  • Poul Nyrup Rasmussen (2004–2011)
  • Sergei Stanishev (2011–2022)
  • Stefan Löfven (2022–)

Shiko edhe

Referime

  1. 1 2 "Secretary General". Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  2. 1 2 3 4 "President". Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  3. 1 2 3 4 "PES Statutes" (PDF). Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  4. 1 2 3 4 "History". Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  5. 1 2 "President". Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  6. 1 2 "Members". Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  7. 1 2 3 4 "Party of European Socialists (PES)". Encyclopaedia Britannica (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  8. 1 2 3 4 5 6 "About us". Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  9. 1 2 3 "PES in the EU institutions". Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  10. ↑ "Stefan Löfven re-elected President of the Party of European Socialists". Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  11. ↑ "Europe – Our Common Future: Celebrating 20 years of PES" (PDF). Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  12. ↑ "30 years of PES" (PDF). Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  13. ↑ "30 years of PES" (PDF). Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  14. ↑ "Stefan Löfven re-elected President of the Party of European Socialists". Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  15. ↑ "About us". Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  16. ↑ "The Party of European Socialists: Home". Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  17. ↑ "PES Statutes". Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  18. ↑ "The Party". Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  19. ↑ "Presidency". Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  20. ↑ "PES Statutes". Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  21. ↑ "Organisations". Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  22. ↑ "About". PES Women (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  23. ↑ "PES Statutes" (PDF). Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
  24. ↑ "Kata Tüttő elected as President of the Committee of the Regions". Party of European Socialists (në anglisht). Marrë më 13 prill 2026.
Ky artikull është botuar nga Wikipedia. Teksti licencohet sipar Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0. Mbi kartelat media mund të ketë kushte shtesë.