Poroji

Poroji
Fshat

Poroji (maqedonisht: Порој) është një fshat në komunën e Tetovës, në Maqedoni të Veriut. Ai ishte dikur pjesë e komunës së Xhepçishtit.

Gjeografia

Poroj ndodhet në veriperëndim të Maqedonisë së Veriut, rreth 5 km në jug-perëndim të Tetovës, në pjesën e poshtme të fushës së Pollogut. Territori përfshin afër 25 km² dhe shtrihet në 460-500 m mbi nivelin e detit, në shpatet lindore të Malit Sharr.

Historia

Ky lokalitet përmendet në historiografi që nga mesjeta, saktësisht në vitin 1348 (shih më detajisht tek autori A. Uroševiq – Sharplaninska zhupa Sinini, Shkup, në faqen 173 përmendet fshati Poroj me po të njëjtin emër).

Fjala HIDROLEKSEMA SHQIPE Përrua (m.sh. enjt, enjtë) nënkupton rrjedhë uji më e vogël se lumi, që zbret nga malet dhe që derdhet në një lumë ose në një liqen; shtrati i kësaj rrjedhe. Përrua i rrëmbyer, përrua i thatë, përrua që ka ujë zakonisht vetëm kur bie shi, shtrati i përroit, etj. Forma gjuhësore Poroj–poroj–përroj–përro(i)–përrue tregon një asimilim regresiv zanor o–o~ë–o, jotizim të nyjës së parme i në j, dhe digtongim të togut zanor ue në o.

Në historiografinë e Perandorisë Osmane, Poroj përmendet në vitin 1455 me 70 shtëpi, 5 të martuar, 3 vejusha dhe me një pasuri prej 9,925 akçe (shih Dr. Hazim Šabanović, Krajišta Isa-Beg Ishakovića – Zbirni katastarski popis iz 1455, ku jepen të dhënat e lartpërmendura për vakufet e Tetovës të regjistruara prej 9 deri më 18 maj 1455).

Ndërsa në defterin nr. 4 të osmanlinjve të shekullit XV përmendet në vitin 1468 me 110 familje. Po ashtu, në rrafshin e dëshmive antropologjike, hasim të shënuar në dokumentet e shekullit XV emra si Kola b. Arbanasit – fsh. Poroj TD 354 – viti 1467/68, pra Arbanas/Arbash dhe Arnaut si emër etnik për shqiptarët në mesjetë, të cilin në këtë periudhë në lakadredhat shqiptare të Maqedonisë e hasim me një përdorim shumë të shpeshtë në funksione të ndryshme antroponomike, patronimike, etnonimike dhe toponomike.

Hasen një mori emrash personalë në bashkëvajtje me emra kryefamiljarësh, te të cilët përmbahet termi etnik Arbanas si element i parë (emri i të birit) apo i dytë (i të atit), dhe si element atributiv i përkatësisë etnike. Po ashtu, ka shumë patronime që përkojnë me këtë fshat (shih dëshmitë e regjistrimit të popullsisë në Tapu Tahrir Defter nr. 4, 1467–1468, botuar më 1971 në Shkup).

Kontributi në rrafshin kombëtar

Themelimi i Partisë së parë shqiptare (PPD)

Më 16 prill 1990,u themelua Partia për Prosperitet Demokratik – subjekti i parë politik shqiptar në ish-Republikën e Maqedonisë. Kryetari i saj i parë ishte Nevzat Halili, i lindur në Poroj, i cili u bë figurë qendrore në kërkesat për të drejta kombëtare e gjuhësore.Legalizimi përfundimtar erdhi më 25 maj 1990, duke shënuar hyrjen e pluralizmit politik shqiptar në vend.

Ligjëratat e para të Universitetit të Tetovës

Më 17 shkurt 1995, shtëpia e familjes Sulejmani në Poroj priti ligjëratat e para të Fakultetit Ekonomik dhe Juridik të Universitetit të Tetovës. Banorët e fshatit, së bashku me profesorët dhe mysafirë ndërkombëtarë, u përballën me policinë maqedonase që tentoi t’i ndalonte mësimet; përpjekjet e tyre e bënë Porojin pikënisje të arsimit të lartë publik në gjuhën Shqipe.

Përmbledhje: Poroj ka luajtur rol të pazëvendësueshëm në dy momente vendimtare për shqiptarët e Maqedonisë së Veriut – krijimin e partisë së parë shqiptare (PPD) dhe hapjen e ligjëratave të para të Universitetit të Tetovës. Këto akte e vendosin fshatin në qendër të historisë së rezistencës dhe zhvillimit kulturor shqiptar në Pollog.

Ky fshat përbëhet prej tri lagjeve: Muhalla e Epërme, Muhalla e Poshtme dhe Muhalla e Teqesë, si dhe prej 11 vëllazërive apo llagapeve si: Ngumperet, Xhivget e Llatejnët, Ajvazet, Kurtet, Sinanet, Çerliet, Kukalet, Zoçt, Mikelet (Mikeli është emër i krishterë që nuk haset te ortodoksët), Mançet dhe Nurket etj. Vendëmërtimet popullore janë evidente në shprehjet e tyre të përditshme si vendëmërtimet në kodra, male e fusha: Shullani, Ledina e Shullanit, Udha e Kishës (që ndodhej pranë Zabelit të Madh — kishë e të parëve, sipas dëshmive, Kisha e Shën Nikollës), Udha e Mullinjve, Mulliri i Dukës (mulliri i Dukës që ende ka gjurmë), Udha e Xhermës, Udha e Rudinave, Udha e Shkrepit, Udha e Kumllës, Udha e Drunit të Madh, Udha e Demer Agës, Udha e Ratajës, Udha e Ngushtë, Gjurët e Bardha, Gjurët e Aroushës, Gjurët e Avllit, Gjurët e Ngushtë, Gjurët e Hutve, Gjurishtja, Te Livadhet, Gjuri i Zi, Rrafsha e Poshtme, Rrafsha e Epërme, Ara e Endit, Ara e Jonuzit, Ara e Kuçes, Te Shkrepi, Përroi i Dhelpnës, Te Varet Uji, Zabeli i Madh, Te Ftoftsena, Shpella e Kaçakëve, Kushtejat e Sharrës, Te Krepatishta, Lugji i Shllëjshët, Te Blijt, Te Mexhet, Te Letheja, Hurdha e Madhe, Te Ledinat, Zabeli i Teqesë, Te Buçket, Lagaçet, Te Çamçakat, Stërmolli, Çeshma e Ametit, Te Vakafi, Te Hamamxhiku, Çeshma e Seferit, Çeshma e Mënit, Çeshma e Temsejës, Te Biliktashi, Te Hajmalia,Përmendorja e Mujdin Aliut, Udha e Shkollës, Te Xhamia, Shtëpia Muzeu e Universitetit, Sheshi i Universitetit, Te Shkolla, Te Ambulanta, Te Teqja, Mulliri i Vjetër e shumë e shumë të tjera.

Personalitetet

Lidhje të jashtme

  • Media në lidhje me Poroj në Wikimedia Commons

Referime

  • Huseini, Besar (2024-02-19). "Universiteti i Tetovës e shënoi 29-vjetorin e ligjëratave të para". Universiteti i Tetovës. Marrë më 2025-10-20.
  • TetovaNews (2018-12-11). "Poroji, fshati me histori të bujshme". Tetova News. Marrë më 2025-10-20.
  • "Krajiste Isa-Bega Ishakovica Zbirni Katastarski Popis Iz 1455 - Hazim Sabanovic 1964". Scribd (në anglisht). Marrë më 2025-10-20.
  • Vkupno Rezidentno Naselenie, Domaḱinstva i Stanovi vo Republika Severna Makedonija, Popis 2021 Вкупно Резидентно Население, Домаќинства и Станови во Република Северна Македонија, Попис 2021 [Popullsia totale banuese, familjet dhe banesat në Republikën e Maqedonisë së Veriut, Regjistrimi i vitit 2021] (PDF) (në maqedonisht). Shkup: Makstat. 2022.
  • https://www.tetovamuzeuvirtual.org/histori/jeta-dhe-vepra-e-sersem-ali-dede tetovamuzeuvirtual.or


Ky artikull me tematikë në lidhje me gjeografinë e Maqedonisë së Veriut është një faqe cung. Ju mund të ndihmoni Wikipedia-n duke e përmirësuar atë.
Ky artikull është botuar nga Wikipedia. Teksti licencohet sipar Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0. Mbi kartelat media mund të ketë kushte shtesë.