Psikologjia shkollore

Psikologjia shkollore është një nëndisiplinë e psikologjisë pedagogjike, e cila merret me studimin e aspekteve psikologjike të procesit edukativ e arsimor në institucionet shkollore. Psikologjia shkollore ka raporte të ndërsjella me psikologjinë e të mësuarit, psikologjinë zhvillimore, psikologjinë klinike, psikologjinë e personalietit, psikologjinë sociale dhe atë të komunitetit si dhe pedagogjinë për të plotësuar nevojat e shëndetit mental dhe të mësuarit të fëmijëve dhe të të rinjve në mënyrë bashkëpunuese me edukatorët, pedagogët dhe prindërit.[1][2]

Vështrim

Psikologjia shkollore daton që nga fillimet e psikologjisë amerikane në fund të shekullit të 19-të dhe fillim të shekullit të 20-të. Fusha është e lidhur si me psikologjinë funksionale ashtu edhe me atë klinike . Psikologjia shkollore në fakt doli nga psikologjia funksionale . Psikologët shkollorë ishin të interesuar në sjelljet e fëmijërisë, proceset e të nxënit dhe mosfunksionimin me jetën ose në vetë trurin. [3] Ata donin të kuptonin shkaqet e sjelljeve dhe efektet e tyre në të nxënë.

Përveç origjinës së saj në psikologjinë funksionale, psikologjia shkollore është gjithashtu shembulli më i hershëm i psikologjisë klinike, duke filluar rreth vitit 1890. [4] Ndërsa si psikologët klinikë ashtu edhe ata shkollorë donin të ndihmonin në përmirësimin e jetës së fëmijëve, ata iu afruan kësaj në mënyra të ndryshme. Psikologët shkollorë në fakt ishin të shqetësuar me të nxënit në shkollë dhe problemet e sjelljes në fëmijëri, gjë që bie ndesh kryesisht me fokusin e shëndetit mendor të psikologëve klinikë. [3]

Një tjetër ngjarje e rëndësishme në themelimin e psikologjisë shkollore siç është sot ishte Konferenca Thayer. Konferenca Thayer u mbajt për herë të parë në gusht të vitit 1954 në West Point, New York në Hotel Thayer. Konferenca 9-ditore u drejtua nga Shoqata Amerikane e Psikologjisë (APA).[5] Qëllimi i konferencës ishte të zhvillonte një qëndrim mbi rolet, funksionet dhe trajnimin dhe kredencializimin e nevojshëm të një psikologu shkollor. Në konferencë, dyzet e tetë pjesëmarrës që përfaqësonin praktikuesit dhe trajnerët e psikologëve shkollorë diskutuan rolet dhe funksionet e një psikologu shkollor dhe mënyrën më të përshtatshme për t'i trajnuar ata.[5]

Në kohën e Konferencës Thayer, psikologjia shkollore ishte ende një profesion shumë i ri me vetëm rreth 1,000 praktikues të psikologjisë shkollore.[6] Një nga qëllimet e Konferencës Thayer ishte përcaktimi i psikologëve shkollorë. Përkufizimi i rënë dakord deklaroi se psikologët shkollorë ishin psikologë që specializohen në arsim dhe kanë njohuri specifike për vlerësimin dhe të nxënit e të gjithë fëmijëve. Psikologët shkollorë përdorin këtë njohuri për të ndihmuar personelin shkollor në pasurimin e jetës së të gjithë fëmijëve. Kjo njohuri përdoret gjithashtu për të ndihmuar në identifikimin dhe punën me fëmijët me nevoja të jashtëzakonshme.[6] U diskutua se një psikolog shkollor duhet të jetë në gjendje të vlerësojë dhe të zhvillojë plane për fëmijët që konsiderohen në rrezik. Një psikolog shkollor pritet gjithashtu të përmirësojë jetën e të gjithë fëmijëve në shkollë; prandaj, u përcaktua që psikologët shkollorë duhet të jenë këshilltarë në planifikimin dhe zbatimin e kurrikulës shkollore.[5] Pjesëmarrësit në konferencë menduan se meqenëse psikologjia shkollore është një specialitet, individët në këtë fushë duhet të kenë përfunduar një program trajnimi dyvjeçar pasuniversitar ose një program doktorature katërvjeçar.[7] Pjesëmarrësit menduan se shtetet duhet të inkurajohen të vendosin standarde certifikimi për të siguruar trajnim të duhur. Gjithashtu u vendos që të kërkohej një përvojë praktike për të ndihmuar në lehtësimin e njohurive eksperimentale në këtë fushë.[5]

Konferenca Thayer është një nga ngjarjet më të rëndësishme në historinë e psikologjisë shkollore, sepse aty u formua fillimisht fusha në atë që është sot. Përpara se Konferenca Thayer të përcaktonte psikologjinë shkollore, praktikuesit përdornin shtatëdhjetë e pesë tituj të ndryshëm profesionalë.[6] Duke ofruar një titull dhe një përkufizim, konferenca ndihmoi në njohjen kombëtare të psikologëve shkollorë. Meqenëse u arrit një konsensus në lidhje me standardet e trajnimit dhe funksionet kryesore të një psikologu shkollor, publiku tani mund të jetë i sigurt se të gjithë psikologët shkollorë po marrin informacion dhe trajnim të mjaftueshëm për t'u bërë praktikues. Është thelbësore që psikologët shkollorë të përmbushin të njëjtat kualifikime dhe të marrin trajnim të përshtatshëm në të gjithë vendin. Këto standarde thelbësore u trajtuan për herë të parë në Konferencën Thayer. Në Konferencën Thayer, disa pjesëmarrës menduan se për të mbajtur titullin e një psikologu shkollor, një individ duhet të ketë fituar një diplomë doktorature.

Çështjet e titujve, etiketave dhe niveleve të diplomave debatohen ende midis psikologëve sot. Megjithatë, APA dhe NASP arritën një rezolutë mbi këtë çështje për SHBA-në në vitin 2010.[8]

Fundi i shekullit të 19-të shënoi epokën e reformave sociale të drejtuara ndaj fëmijëve. [4] Ishte për shkak të këtyre reformave sociale që lindi nevoja për psikologë shkollorë. Këto reforma sociale përfshinin shkollimin e detyrueshëm, gjykatat për të mitur, ligjet për punën e fëmijëve, si dhe një rritje të institucioneve që u shërbenin fëmijëve. Shoqëria po fillonte të "ndryshonte 'kuptimin e fëmijëve' nga një burim ekonomik i punës në një burim psikologjik dashurie dhe afeksioni". [4] Historiani Thomas Fagan argumenton se forca mbizotëruese pas nevojës për psikologji shkollore ishin ligjet e shkollimit të detyrueshëm. [4] Përpara ligjit të shkollimit të detyrueshëm, vetëm 20% e fëmijëve në moshë shkollore përfundonin shkollën fillore dhe vetëm 8% përfundonin shkollën e mesme. [3] Për shkak të ligjeve të shkollimit të detyrueshëm, pati një fluks nxënësish me defekte mendore dhe fizike të cilët ishin të detyruar me ligj të ishin në shkollë. [4] Kishte nevojë për një metodë alternative mësimdhënieje për këta fëmijë të ndryshëm. Midis viteve 1910 dhe 1914, shkollat si në zonat rurale ashtu edhe në ato urbane krijuan klasa të vogla të arsimit special për këta fëmijë. [4] Nga shfaqja e klasave të arsimit special lindi nevoja për "ekspertë" që të ndihmonin në procesin e përzgjedhjes së fëmijëve për arsim special. Kështu u themelua psikologjia shkollore.[9]

Shih edhe

Literatura

  • Committee on Accreditation (1 janar 2008), Guidelines and principles for accreditation of programs in professional psychology, Washington, D.C.: American Psychological Association {{citation}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Fagan, Thomas K. (1992). "Compulsory Schooling, Child Study, Clinical Psychology, and Special Education: Origins of School Psychology". American Psychologist. 47 (2): 236–243. doi:10.1037/0003-066x.47.2.236. ISSN 0003-066X. PMID 1567089. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Gertrude Hildreth, North Central College, Alumni Association {{citation}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • History of School Psychology, 2012 {{citation}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Merrell, Kenneth W.; Ervin, Ruth A.; Gimpel, Gretchen (2006). School Psychology for the 21st Century: Foundations and Practices. NY: Guilford Press. ISBN 978-1-59385-250-4. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Mulé, C.; Lippus, K.; Santora, K.; Cicala, G.; Smith, B.; Cataldo, J.; Li, C. (2009), Advancing social justice through primary prevention. Communique. {{citation}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • National Association of School Psychologists (2019), Social justice {{citation}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
    • National Association of School Psychologists (2019), Social justice lesson plans {{citation}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Noell, G.H. (2008). "Appraising and praising systemic work to support systems change: Where we might be and where we might go". School Psychology Review. 37 (3): 333–336. doi:10.1080/02796015.2008.12087880. ISSN 0279-6015. S2CID 142828222. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Phillips, Beeman N. (1990). School Psychology at a Turning Point: Ensuring a Bright Future for the Profession. San Francisco: Jossey-Bass. ISBN 978-1-55542-195-3. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Plotts, Cynthia; Lasser, Jon (2013). School Psychologist As Counselor: A Practitioners handbook. National Association of School Psychologists Publications. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Power, T. J. (2008). Editorial note: Promoting social justice (PDF). National Association of School Psychologists. Arkivuar nga origjinali (PDF) më 19 nëntor 2019. Marrë më 12 qershor 2026. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Routh, Donald K. (1996). "Lightner Witmer and the first 100 years of clinical psychology". American Psychologist. 51 (3): 244–247. doi:10.1037/0003-066x.51.3.244. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Saretzky, Gary (2012). "Famous women in testing". Clearinghouse on Assessment and Evaluation. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Shriberg, D. (2014), Research-based practice: A new series on social justice perspectives. Communique. {{citation}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Shriberg, D.; Moy, G. (2014). Best practices in school psychologists acting as agents of social justice. Bethesda, MD: National Association of School Psychologists. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Ysseldyke, J.E.; Schakel, J.A. (1983). "Directions in school psychology". përmbledhur nga Hynd, G.W. (red.). The school psychologist : an introduction (bot. 1st). Syracuse N.Y: Syracuse University Press. fq. 3–26. ISBN 978-0-8156-2290-1. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • "school pscyhologists' involvement in assessment" (pdf). Nasp. Marrë më 2 nëntor 2021. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  • Kennedy, Janice H.; Kennedy, Charles E. (2004). "Attachment theory: Implications for school psychology". Psychology in the Schools (në anglisht). 41 (2): 247–259. doi:10.1002/pits.10153.
  • Hosp, John L.; Daniel J. Reschly, Daniel J. (2002)."Regional Differences in School Psychology Practice" School Psychology Review.31 (1): 11-29. doi:10.1080/02796015.2002.12086139
  • Merrell, K. W., Ervin, R. A., & Peacock, G. G. (2012). School psychology for the 21st Century: Foundations and practices. Guilford Press.
  • Simon, D. J. (2016). School-centered interventions: Evidence-based strategies for social, emotional, and academic success. American Psychological Association.
  • American Psychological Association. (n.d.). Individuals with disabilities education act (ACT). American Psychological Association. Retrieved February 27, 2022, from https://www.apa.org/advocacy/education/idea
  • University of Wisconsin Population Health Institute. (n.d.). School-wide positive behavioral interventions and supports (tier 1). County Health Rankings & Roadmaps. Retrieved April 16, 2022, from https://www.countyhealthrankings.org/take-action-to-improve-health/what-works-for-health/strategies/school-wide-positive-behavioral-interventions-and-supports-tier-1
  • Bradshaw, C. P., Waasdorp, T. E., & Leaf, P. J. (2012). Effects of school-wide positive behavioral interventions and supports on child behavior problems. Pediatrics, 130(5). https://doi.org/10.1542/peds.2012-0243

Referime

  1. ↑ Pajazit Nushi Leksikon i psikologjisë. ASHAK. Prishtinë, 2014. fq. 735
  2. ↑ "School psychologists feel the squeeze" (në anglisht). Marrë më 1 dhjetor 2018.
  3. 1 2 3 Phillips 1990.
  4. 1 2 3 4 5 6 Fagan 1992.
  5. 1 2 3 4 Ysseldyke & Schakel 1983.
  6. 1 2 3 Fagan, Thomas K. (2005). "The 50th anniversary of the Thayer Conference: Historical perspectives and accomplishments". School Psychology Quarterly. 20 (3). American Psychological Association: 224–251. doi:10.1521/scpq.2005.20.3.224. ISSN 1939-1560. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)Fagan, Thomas K. (2005). "The 50th anniversary of the Thayer Conference: Historical perspectives and accomplishments". School Psychology Quarterly. 20 (3). American Psychological Association: 224–251. doi:10.1521/scpq.2005.20.3.224. ISSN 1939-1560.
  7. ↑ D'Amato, R. C.; Zafiris, C.; McConnell, E.; Dean, R. S. (2011). "The history of school psychology: Understanding the past to not repeat it". përmbledhur nga M. A. Bray; T. J. Kehle (red.). The Oxford handbook of school psychology. Oxford University Press. fq. 9–46. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  8. ↑ "APA Model Act for State Licensure of Psychologists" (PDF). apa.org. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  9. ↑ D'Amato, Rik; Perfect, Michelle (2020). "History of the Future of Proactive School Psychology: Historical Review at Our 75th APA Anniversary to Transcend the Past, Excel in the Present, and Transform the Future". School Psychology. 35 (6): 375–384. doi:10.1037/spq0000420. PMID 33444051. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
Ky artikull është botuar nga Wikipedia. Teksti licencohet sipar Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0. Mbi kartelat media mund të ketë kushte shtesë.