Qeveria e Malit të Zi

Qeveria e Malit të Zi
Vlada Crne Gore
Влада Црне Горе

Shteti	Mali i Zi
Faqja zyrtare	www.gov.me
Dega zbatuese
Kryeministër	Milojko Spajiq
Emëruesi	Kuvendi i Malit të Zi
Selia	Podgoricë
Organi kryesor	Kabineti

Qeveria e Malit të Zi (malazisht: Vlada Crne Gore, cirilik: Влада Црне Горе) është organi ekzekutiv i Malit të Zi. Ajo drejtohet nga kryeministri dhe përbëhet nga zëvendëskryeministrat, ministrat dhe anëtarët e tjerë të kabinetit. Qeveria zgjidhet nga Kuvendi i Malit të Zi dhe është përgjegjëse për zbatimin e ligjeve, drejtimin e administratës shtetërore dhe përcaktimin e politikave të brendshme e të jashtme të vendit.^[1]

Qeveria aktuale është qeveria e 44-t e Malit të Zi, e drejtuar nga Milojko Spajiq, e cila mori detyrën më 31 tetor 2023. Pas riorganizimeve të mëvonshme, ajo përbëhet nga kryeministri, zëvendëskryeministrat, ministritë dhe ministri pa portofol.^[2]

Pas shpalljes së pavarësisë së Malit të Zi në vitin 2006, qeveria u organizua si organi kryesor ekzekutiv i shtetit të ri të pavarur. Në vitet e para pas pavarësisë, jeta politike u dominua nga Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi dhe nga qeveritë e lidhura me Milo Gjukanoviqin, i cili herë pas here mbajti postin e kryeministrit ose të presidentit.

Gjatë kësaj periudhe, qeveritë malazeze ndoqën një kurs të orientuar drejt integrimit euroatlantik. Mali i Zi u bë anëtar i NATO-s në vitin 2017, ndërsa negociatat për anëtarësim në Bashkimin Evropian mbetën një nga prioritetet kryesore të politikës shtetërore.^[3]

Zgjedhjet parlamentare të vitit 2020 shënuan një pikë kthese në politikën malazeze, pasi opozita fitoi shumicën parlamentare dhe për herë të parë pas rivendosjes së pluralizmit politik qeveria nuk u formua nga DPS. Qeveria e Zdravko Krivokapiqit, e zgjedhur në dhjetor 2020, u paraqit si qeveri eksperte dhe teknokrate, por u përball me tensione të vazhdueshme brenda shumicës parlamentare.^[4]

Në vitin 2022, pas rrëzimit të qeverisë së Krivokapiqit, u formua qeveria e pakicës e drejtuar nga Dritan Abazi, e cila kishte si prioritet integrimin evropian dhe luftën kundër korrupsionit, por edhe ajo u përball me kriza të forta politike dhe mocion mosbesimi.^[5]

Pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2023, lëvizja Evropa tani! doli forca më e madhe politike dhe Milojko Spajiq u zgjodh kryeministër më 31 tetor 2023. Qeveria e tij u paraqit si kabinet me orientim reformist dhe proevropian, me synim përshpejtimin e procesit të anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe zbatimin e reformave ekonomike.^[6]

Qeveria drejtohet nga kryeministri, i cili propozon përbërjen e kabinetit dhe programin qeverisës para Kuvendit. Pas miratimit nga parlamenti, qeveria ushtron pushtetin ekzekutiv dhe përgjigjet politikisht para Kuvendit.

Kabineti aktual i Malit të Zi përbëhet nga kryeministri, gjashtë zëvendëskryeministra, njëzet e pesë ministri dhe një ministër pa portofol.^[7] Struktura e qeverisë është riorganizuar disa herë gjatë viteve të fundit, duke reflektuar ndryshimet politike dhe koalicionet parlamentare.

Qeveria e Malit të Zi zbaton ligjet dhe aktet e tjera të miratuara nga Kuvendi, propozon projektligje, harton dhe zbaton buxhetin e shtetit, drejton administratën shtetërore dhe përcakton politikat publike në fushat kryesore të qeverisjes.

Ajo është gjithashtu përgjegjëse për politikën e jashtme dhe integrimin evropian, në bashkëpunim me institucionet e tjera shtetërore. Në praktikën politike malazeze, qeveria ka luajtur rol qendror në negociatat me Bashkimin Evropian dhe në zbatimin e reformave të kërkuara në kuadër të procesit të anëtarësimit.

Qeveria aktuale, e drejtuar nga Milojko Spajiq, është qeveria e 44-t e Malit të Zi. Ajo u zgjodh më 31 tetor 2023 pas zgjedhjeve parlamentare të qershorit 2023 dhe u riorganizua më pas për të përfshirë një shumicë më të gjerë parlamentare.^[8]

Në qendër të programit të saj janë integrimi në Bashkimin Evropian, reformat ekonomike, rritja e pagave, përmirësimi i standardit të jetesës dhe lufta kundër korrupsionit. Spajiq ka deklaruar se synimi strategjik i vendit është anëtarësimi në Bashkimin Evropian deri në vitin 2028.^[9]

Qeveria aktuale përfshin ministri përgjegjëse për fusha si punët e jashtme, punët e brendshme, mbrojtja, financat, arsimi, shëndetësia, drejtësia, administrata publike, ekonomia, energjia, transporti, turizmi, kultura, bujqësia, të drejtat e njeriut dhe çështjet e pakicave.

Lista dhe emërtimet e ministrive mund të ndryshojnë me riorganizimet e qeverisë, të cilat miratohen nga institucionet përkatëse dhe publikohen në faqen zyrtare të qeverisë.^[10]

Pas pavarësisë së vitit 2006, Mali i Zi ka pasur disa qeveri të drejtuara nga figura të ndryshme politike, ndër të cilat:

• Zhelko Shturanoviq
• Milo Gjukanoviqi
• Igor Lukshiq
• Dushko Markoviq
• Zdravko Krivokapiq
• Dritan Abazi
• Milojko Spajiq

Këto qeveri pasqyrojnë kalimin nga dominimi i gjatë i DPS-së drejt një sistemi më të fragmentuar dhe koalicioneve më të ndryshueshme pas vitit 2020.

Integrimi në Bashkimin Evropian është një nga prioritetet më të rëndësishme të qeverive malazeze. Mali i Zi i ka nisur negociatat e anëtarësimit me Bashkimin Evropian në vitin 2012 dhe konsiderohet një nga vendet më të avancuara të Ballkanit Perëndimor në këtë proces.

Qeveritë e pas vitit 2020 kanë vazhduar ta paraqesin integrimin evropian si objektiv strategjik, pavarësisht krizave të brendshme politike. Qeveria Spajiq ka deklaruar synimin për përmbylljen e reformave të nevojshme dhe përshpejtimin e rrugës drejt anëtarësimit në BE.^[11]

Selia kryesore e Qeverisë së Malit të Zi ndodhet në Podgoricë, ku zhvillohen mbledhjet e kabinetit dhe veprimtaria kryesore administrative e ekzekutivit.

• Kryeministri i Malit të Zi
• Kuvendi i Malit të Zi
• Presidenti i Malit të Zi
• Politika në Mal të Zi

• Faqja zyrtare e Qeverisë së Malit të Zi