Rajoni i Prishtinës

Rajoni i Prishtinës
District of Prishtina
Приштински округ
Prištinski okrug
Harta e Kosovës me Prishtinën e theksuar
Koordinatat: 42°N 21°E / 42°N 21°E / 42; 21
ShtetiKosova
Komunat
Sipërfaqja
 • Gjithsej2.470 km2 (0.954 sq mi)
Popullsia
 (2011)
 • Total
477.312
Emërtimi i banorëvePrishtinas/e
Zona kohoreUTC+1 (OEQ)
 • Verë (DST)UTC+2 (OVEQ)
Kodi postar
10000
IZHNJ (2018)0.757[1]
e lartë · 1-a

Rajoni i Prishtinës (serbisht: Приштински округ, Prištinski okrug) është njëri nga shtatë rajonet e Kosovës. Kryeqendra është Prishtina. Rajoni i Prishtinës është rajoni më i banuar në Kosovë.

Historia

Gjurmët e banimit në Prishtine dhe rrethine i gjejmë që në parahistori. Lokalitetet e Neolitit të hershëm, si në Matiçan, Graçanicë, Ulpianë etj. pastaj në epokën e bronzit, deri te etnokultura dardane që nga shek. VIII e VI p.e. sonë e vërteton ketë. Në të dhënat historike të shkruara deri në shek. XIV, për Prishtinën kemi të dhëna të pakta e fragmentare. Shkrimet e para për Prishtinën si një fshatë janë bërë nga Johan Kantakuzes, perandor i Bizantit i cili përmend kishën e Shën Mërisë.

Krijimi i rajonit

Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, në Kosovë u vendos një regjim i administrimit ushtarak (shtet-rrethimi) nga RSF e Jugosllavisë për të shuar rezistencën popullore. Pasi situata u stabilizua dhe Prishtina u shpall zyrtarisht kryeqytet i Krahinës Socialiste Autonome të Kosovës në vitin 1947, planifikuesit filluan ta organizojnë hapësirën perreth në "rajone ekonomike dhe shoqërore". Kjo do të thoshte se komunat periferike si Podujeva, Lipjani e të tjera u lidhën organikisht me Prishtinën si qendër e punësimit, industrisë, arsimit dhe shëndetësisë, duke formësuar kështu për herë të parë konceptin modern të Rajonit të Prishtinës.

Mirëpo, ky organizim natyror dhe ekonomik u thye dhunshëm në fund të viteve '80 dhe fillim të viteve '90, kur regjimi i Sllobodan Millosheviqit suprimoi autonominë e Kosovës dhe shpërndau Kuvendin e saj. Beogradi instaloi një sistem të ri administrativ duke krijuar të ashtuquajturat "Rrethe" (Okrug). Ky riorganizim nuk u bë për lehtësi të qytetarëve, por i përgjigjej kryesisht strategjive ushtarake serbe dhe politikave të kohës për kontrollin e terrenit. Një shembull specifik që përmendet është rasti i komunës së Fushë Kosovës, ku u bënë manipulime të kufijve komunalë për të ndryshuar artificialisht ekuilibrat demografikë dhe gjeografikë në favor të politikës së Beogradit.

Kur forcat e NATO-s (KFOR) hynë në Kosovë pas nënshkrimit të Marrëveshjes Teknike Ushtarake të Kumanovës, atyre iu desh ta ndanin territorin në sektore apo zona të përgjegjësisë ushtarake. Për të shmangur kaosin logjistik në terren, NATO mori dhe shfrytëzoi pikërisht ndarjet rajonale operative që ishin përgatitur dhe zbatuar nga sistemi i Beogradit. Kështu, Sektori Qendror i udhëhequr nga trupat britanike përfundoi duke administruar pothuajse të njëjtën hapësirë që sot e njohim si Rajoni i Prishtinës.

Njësitë vendore

Rajoni i Prishtinës përfshinë 8 komuna dhe 298 vendbanime më të vogla.

Komuna Popullsia (2011) Sipërfaqja (km2) Dendësiteti (km2) Vendbanime
Prishtina 198,897 572 347.7 41
Besiana 88,499 632 133.5 76
Drenasi 58,531 290 201.8 37
Lipjani 57,605 422 136.5 70
Fushë Kosova 34,827 83 419.6 15
Kastrioti 21,549 105 205.2 19
Graçanica 10,675 131 81.5 16
Artana 6,729 204 33.0 24
Rajoni i Prishtinës 477,312 2,470 193.2 298
Kodi Postar i Kosovës - 10000 Prishtinë
QarkuKomunaVendbanimiNumri
PrishtinëPrishtinaPrishtina10000
PrishtinëPrishtinaPrishtinë 110010
PrishtinëPrishtinaQTP10020
PrishtinëPrishtinaPrishtinë 310030
PrishtinëPrishtinaPrishtinë 410040
PrishtinëPrishtinaPrishtinë 510050
PrishtinëPrishtinaPrishtinë 610060
PrishtinëPrishtinaPrishtinë 710070
PrishtinëPrishtinaPrishtinë 810080
PrishtinëPrishtinaPrishtinë 910090
PrishtinëPrishtinaPrishtinë 1010100
PrishtinëPrishtinaPrishtinë 1110110
PrishtinëPrishtinaPrishtinë 1210120
PrishtinëPrishtinaPrishtinë 1310130
PrishtinëPrishtinaGraçanica10500
PrishtinëPrishtinaHajvalia10510
PrishtinëPrishtinaBardhosh10520
PrishtinëPrishtinaKeçekollë10530
PrishtinëBesianëBesianë11000
PrishtinëBesianëLluzanë11050
PrishtinëBesianëOrllan11060
PrishtinëBesianëKërpimeh11070
PrishtinëFsh. KosovëFsh. Kosovë12000
PrishtinëFsh. KosovëFsh. Kosovë12010
PrishtinëFsh. KosovëSllatin e Madhe12050
PrishtinëDrenasDrenas13000
PrishtinëDrenasKomoran13050
PrishtinëLypjanLypjan14000
PrishtinëLypjanJanjevë14050
PrishtinëLypjanMagure14060
PrishtinëObiliqObiliq15000
PrishtinëObiliqMuzakaj15050
PrishtinëObiliqArtanë16000
Ref: PTK

Kultura

Numrat Postal

Posta dhe Telekomi i Kosovës sipas Unionit Postar Univerzal për Prishtinën ka caktuar numrat e kodeve postare të paraqitura në tabelë.

Bibliografia

  • Snoj, Marko. Origjina e emrit të vendit Prishtinë. Në: Bokshi, Besim, Eqrem Basha, Mehmet Kraja (red.) Studime filologjike shqiptare. Prishtinë: Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës, 2008, fq. 277-281. ISBN 978-9951-413-68-8

Shiko edhe

Lidhje të jashtme

Referime

  1. ↑ "Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab". hdi.globaldatalab.org (në anglisht). Marrë më 2018-09-13.