Symon Semeonis

Symon Semeonis (i njohur edhe si Simon FitzSimon ose FitzSimmons) ishte një françeskan irlandez i shekullit XIV, i njohur për udhëtimin e tij pelegrin në Tokën e Shenjtë dhe përshkrimin e shkruar të këtij rrugëtimi. Ai vinte nga një familje me prejardhje hiberno-normane dhe ishte pjesë e traditës së urdhrit françeskan, i cili kishte ndikim të gjerë në jetën fetare dhe kulturore të Irlandës së kohës.^[1]

Në vitet 1322–1323, Semeonis udhëtoi nga Clonmeli së bashku me shokun e tij, fra Hugo Illuminator, duke përshkuar rrugë të gjata nëpër Evropë e Mesdhe për të arritur deri në Tokën e Shenjtë. Përshkrimi i këtij udhëtimi ruhet në veprën Itinerarium fratrum Symonis Semeonis et Hugonis illuminatoris ose Itinerarium Symonis Semeonis ab Hybernia ad Terram Sanctam, e cila përbën një burim të çmuar për studimin e udhëtimeve mesjetare, marrëdhënieve ndërkulturore dhe botës mesdhetare të asaj kohe.

Vepra përmban të dhëna të hollësishme për vendet e vizituara, zakonet dhe popujt që ai takoi. Një nga pjesët më të njohura është përshkrimi i një grupi të nomadëve pranë Heraklionit në Kretë, të cilët ai i quan “pasardhës të Kainit”; ky fragment konsiderohet si një nga përmendjet më të hershme në burimet perëndimore për romët në Evropë. Gjithashtu, dorëshkrimi përmban të dhëna të rëndësishme mbi marrëdhëniet me autoritetet islame, përfshirë një dokument udhëtimi të veçantë që ai dhe bashkudhëtari i tij morën nga sultani mamluk Al-Nasir Muhammad, i vërtetuar me gjurmë gishti, gjë që përbën një dëshmi të hershme për përdorimin e teknikave të tilla identifikimi.

Një element me rëndësi për historinë e gjuhës shqipe është se në këtë udhëtim, Semeonis përmend praninë e shqiptarëve dhe të gjuhës së tyre në trevat e Ballkanit. Në veprën e tij gjejmë një nga referencat më të hershme mesjetare për shqipen, duke e renditur ndër gjuhët që fliteshin në rajon. Kjo dëshmi e vitit 1322 është një ndër rastet e rralla kur një udhëtar perëndimor përmend shqiptarët dhe gjuhën e tyre, duke u bërë kështu një burim me vlerë për studimin e historisë së hershme të shqipes dhe të identitetit etnik shqiptar në Mesjetë.^[2]

Dorëshkrimi i veprës ruhet sot në Corpus Christi College, Cambridge (MS 407) dhe ka qenë objekt studimi nga dijetarë të shumtë, mes tyre Mario Esposito, i cili botoi transkriptime e përkthime të saj. Itinerarium i Symon Semeonis mbetet një dëshmi e rrallë për përfytyrimet, perceptimet dhe përvojat e një murgut irlandez në udhëtim drejt Lindjes së Mesme në fillim të shekullit XIV.

Symon Semeonis përshkroi një itinerar të detajuar të pelegrinazhit të tij. Ai niset nga Clonmel, pa dhënë hollësi për mënyrën e largimit nga Irlanda, por fakti që hyri në Uells nëpërmjet Holyhead e bën pothuajse të sigurt që kishte kaluar përmes Dublinit; edhe sot rruga detare Dublin–Holyhead mbetet një linjë e rëndësishme tragetesh. Nga Clonmeli, rruga e tij kalonte në veri drejt Roscrea-s, pastaj ndiqte Slighe Dála (“Rruga e Kuvendit”) në lindje deri në Abbeyleix, e më tej në verilindje përmes Naas, Tallaght dhe Dublinit.

Nga Holyhead-i, udhëtarët vazhduan në lindje përmes Uellsit verior. Prej andej ndoqën Watling Street, rrugën e lashtë romake që i çonte nëpër Angli deri në Canterbury, dhe më pas dolën nga Doveri — jo drejt Calais, por drejt portit Wissant. Më pas udhëtuan në jug përmes Francës deri në Paris, ku vijuan nëpër lumin Seine deri në Châtillon; nga aty kaluan tokësisht në Beaune dhe ndoqën rrjedhën e lumenjve Saône e Rhône deri në Marsejë.

Pas kësaj etape, ata kaluan nëpër Mesdhe duke arritur në ishujt e Greqisë dhe në Kretë. Gjatë kësaj pjese të udhëtimit, Semeonis filloi t’u kushtojë më shumë vëmendje banorëve dhe zakoneve lokale. Pikërisht në këtë kontekst ai përmend dhe përshkruan shkurtimisht një grup Romësh që takoi në Kretë, të cilët i përshkruan si “pasardhës të Kainit”. Ky përshkrim konsiderohet si dëshmia më e hershme e njohur për praninë e romëve në Evropë.

Në vijim të udhëtimit drejt Tokës së Shenjtë, Semeonis u ndal edhe në disa prej qyteteve të Ballkanit. Në këtë pjesë të veprës së tij ai përmend shqiptarët dhe gjuhën e tyre, duke dhënë kështu një nga dëshmitë më të hershme mesjetare për ekzistencën dhe përdorimin e shqipes. Ky fakt i vitit 1322 ka rëndësi të veçantë për historinë e gjuhës shqipe, pasi dokumenton praninë e saj në një kohë kur burimet e shkruara mbi shqiptarët janë të pakta. Përmendja e tyre në Itinerarium e kthen veprën e Semeonis jo vetëm në një dëshmi të kulturës së pelegrinazheve mesjetare, por edhe në një burim me vlerë për historinë e hershme të shqiptarëve dhe të gjuhës së tyre.^[3]

• Historia e gjuhës shqipe

1. ↑ Simeon, Simon (1960). Itinerarium Symonis Semeonis Ab Hybernia Ad Terram Sanctam. [Lat. U. Engl.] Ed. by Mario Esposito. [Mit Kt.] (në anglisht). Inst. for Advanced. Studies.
2. ↑ "Dokumen - Tips Two Irish Travellers in Albania in 1322 | PDF | Albanians | Albania". Scribd (në anglisht). Marrë më 2025-09-20.
3. ↑ Robert Elsie: Texts and Documents of Albanian History. "1322 | Simon Fitzsimons: Itinerary from Ireland to the Holy Land". www.albanianhistory.net (në anglisht dhe shqip). Arkivuar nga origjinali më 23 mars 2014. Marrë më 2025-09-20.