Teodosi III

Pasi Kalifati Umajad u spraps në rrethimin e parë arab të Kostandinopojës (674–678), arabët dhe bizantinët përjetuan një periudhë paqeje, ^[1] me armiqësi të angazhuara përsëri nga perandori bizantin Justinian II (mbr. 685–695, 705–711), duke rezultuar në një varg fitoresh arabe dhe humbjen e kontrollit mbi Armeninë dhe principatat Kaukaziane për bizantinët, si dhe një shkelje graduale të tokave kufitare bizantine. Çdo vit, gjeneralët nga kalifati, do të fillonin sulmet në territorin bizantin, duke pushtuar fortesat dhe qytetet.^{[2] [3] [1]} Pas vitit 712, mbrojtësit e Perandorisë Bizantine filluan të dobësoheshin, sulmet arabe filluan të depërtojnë më thellë në Azinë e Vogël Bizantine dhe përgjigja bizantine ndaj këtyre sulmeve u bë më e pakët.^{[3] [1]} Suksesi i këtyre sulmeve u dha guximin arabëve, të cilët kishin filluar të përgatiteshin për një sulm të dytë qysh në mbretërimin e khalifit al-Valid I (mbr. 705–715); pas vdekjes së tij, pasardhësi i tij, Sulejmani (mbr. 715–717) vazhdoi planifikimin e fushatës,^{[4] [5] [6] [1] [7]} Sulejmani filloi të mblidhte forcat e tij në fushën e Dabik, në veri të Alepos, duke ia besuar komandën e këtyre forcave vëllait të tij Maslama ibn Abd al-Malik.^[6]

Njëkohësisht me kërcënimin e arabëve, sllavët dhe bullgarët ishin një kërcënim në rritje për kufirin verior të Perandorisë Bizantine, duke kërcënuar kontrollin bizantin në Ballkan dhe Greqi.^[8] Gjatë sundimit të perandorit bizantin Filipikos Bardanes (mbr. 711–713), në vitin 712, bullgarët, nën drejtimin e Khan Tervelit, përparuan deri në muret e vetë Kostandinopojës, duke plaçkitur vendin përreth, duke përfshirë vilat dhe pasuritë afër kryeqytetit, ku elitat bizantine shpesh mblidheshin.^[9]

Përgatitjet e Sulejmanit, përfshirë ndërtimin e tij të një flote lufte, u vunë re shpejt nga Perandoria Bizantine. Perandori Anastasi II (mbr. 713–715) filloi të bënte përgatitjet për t'u mbrojtur nga kjo sulm i ri, duke përfshirë dërgimin e patrikanit dhe prefektit urban, Daniel të Sinopit për të spiunuar arabët, me pretendimin e një ambasade diplomatike, si dhe ngritjen e mbrojtjes së Kostandinopojës,^{[10] [1] [7]} dhe forcimin e Marinës Bizantine. Theofanes shprehet (AM 6206) se në fillim të vitit 715, Anastasi kishte komanduar elementët e flotës detare të mblidheshin në Rodos për të përparuar më pas në Foenike — zakonisht identifikohet me Finike moderne në Lycia, mund të jetë gjithashtu Fenaket moderne përtej Rodosit,^[10] ose ndoshta Fenikia (Libani modern), i famshëm për pyjet e saj të kedrit.^{[3] [10] [1] [7] [1]} Pikërisht atje Opsikianët kryengritën kundër komandantit të tyre, Joan Dhjakut, duke e vrarë atë para se të lundronte për në Adramitium dhe atje e shpallën Teodosin, një mbledhës taksash, si perandori Teodosi III.^{[3] [10] [1] [7]} Pas kësaj, sipas Theofanes (AM 6207): ^[11]

Prandaj ai u vlerësua, kinse pa dashur, si perandori Teodosi III nga trupat në Adramitium në maj të vitit 715.^{[12] [11]} Anastasi udhëhoqi ushtritë e tij në Bitini, në Temën Opsikiane për të shtypur rebelimin, megjithatë, në vend që të mbetej për të luftuar Anastasin, Teodosi në vend të kësaj drejtoi flotën e tij në Krisopolis, përtej Bosporus nga Kostandinopoja. Nga Krisopolis, ai nisi një rrethim gjashtë muajsh të gjatë kundër Konstandinopojës, para se mbështetësit brenda qytetit të arrinin t'i hapnin portat, duke e lejuar atë të merrte qytetin në nëntor 715.^{[12] [3] [10] [7]} Anastasi qëndroi në Nikea për disa muaj, para se të pranonte më në fund të hiqte dorë dhe të dilte në pension në një manastir.^{[12] [3] [10] [7]}

Një nga veprimet e para të Theodosius si perandor ishte rivendosja e imazhit të Sinodit të Gjashtë Ekumenik, të cilin perandori Filipikos Bardanes e kishte hequr, duke fituar epitetin e "ortodoksit" në Liber Pontificalis për këtë veprim.^{[12] [a]} Pranimi i Teodosit, të cilin burimet bizantine e përcjellin si të pavullnetshëm dhe të paaftë, të shikuar si një perandor kukull e opsianëve, nuk u njoh si i ligjshëm nga shumë tema të tjera, veçanërisht nga Anatolikët dhe Armenët. nën strategjitë e tyre përkatëse (gjeneralët) Leo Isaurian dhe Artabasdos.^{[1] [7]} Leoni e shpalli veten perandor bizantin në verën e vitit 716,^{[7] [10] [1]} dhe kërkoi mbështetjen e arabëve, të cilët e konsideronin përçarjen bizantine si të favorshme, dhe menduan konfuzionin dhe dobësimin e Perandorisë Bizantine do ta bënte më të lehtë marrjen e Kostandinopojës.^{[6] [1]} Teodosi negocioi një traktat me bullgarin Khan Tervel, me gjasë në mënyrë që të siguronte mbështetjen e tyre kundër një sulmi të afërt arab kundër Perandorisë Bizantine. Traktati fiksoi kufirin midis Perandorisë Bizantine dhe Perandorisë Bullgare në Traki, duke u dhënë rajonin e Zagorisë, bullgarëve, si dhe përcaktoi pagimin e taksave për bullgarët, kthimin e të arratisurve dhe disa marrëveshje tregtare.^[12]

Leoni filloi të marshonte me trupat e tij në Kostandinopojë shpejt pasi u deklarua perandor, duke kapur fillimisht Nikomedian, ku gjeti dhe kapi, midis zyrtarëve të tjerë, djalin e Teodosit, dhe më pas marshoi në Krisopolis. Pasi djali i tij u kap, Teodosi, duke marrë këshillën e patriarkut Germanus dhe Senatit Bizantin, negocioi me Leonin, në pranverën e vitit 717, duke rënë dakord të hiqte dorë dhe të njihte Leonin si perandor.^{[12] [7] [3] [10] [1]} Leoni hyri në Konstandinopojë, duke marë përfundimisht pushtetin më 25 mars të vitit 717, duke e lejuar Teodosin dhe djalin e tij të tërhiqeshin në një manastir si murgj.^{[7] [3] [10] [1]}

Kronika e Joshua Stilitit jep një tregim të ndryshëm, duke pohuar se:^[14]

Kur perandori (Teodos Konstandini) pa një grupim që marshonte kundër tij dhe se komandanti i tij ushtarak, i quajtur Leon, kishte negociuar me ta, zemra e tij u trondit dhe duart e tij u drodhën. Ai e dorëzoi perandorinë, hoqi kurorën dhe rruajti kokën. Për këtë është një zakon mes perandorëve romakë, nëse një prej tyre dorëhiqet nga perandoria, ai rruan kokën e tij dhe qëndron në shtëpinë e tij, duke patur nga ajo kohë e në vijim asnjë shpurë. Ai veproi në këtë mënyrë. Madje edhe kur Leoni, komandanti ushtarak, i dërgoi atij në mesazh, duke i thënë: "Forco veten dhe mos u frikso!" ai nuk ishte i bindur dhe hoqi dorë vendosmërisht nga perandoria.

Pas pensionimit në një manastir, Teodosi u bë peshkop i Efesit.^[12] Ai vdiq në një kohë të mëvonshme, pas abdikimit, ose ai ose djali i tij janë varrosur në Kishën e Shën Filipit në Efes.^[12]

Graham Sumner, historian bizantin, sugjeron që Teodosi III mund të jetë i njëjti person me Teodosin, të birin e perandorit Tiberi III (mbr. 692–705). Ai ishte peshkop i Efesit nga rr. 729, i cili e mbajti këtë pozicion deri në vdekjen e tij, dikur pas 24 korrikut 754, dhe ishte një figurë kryesore e këshillit ikonoklastik të hierisë në vitin 754.^[11] Historianët bizantinë Cyril Mango dhe Roger Scott nuk e shohin këtë teori të mundshme, pasi ajo do të thoshte se Teodosi duhet të kishte jetuar edhe tridhjetë vjet pas abdikimit të tij.^[12]

Wikimedia Commons ka materiale multimediale në lidhje me Teodosi III.

1. ↑ Some sources, such as George Ostrogorsky, state that Anastasios II was the first to reinstate the image of the Sixth Ecumenical Synod, citing Agathon the Diacon.^[13]