Portunus

Portunus
Portunus hastatus
Intervallo geologico
paleogene–recente
Classificazione scientifica
DominioEukaryota
RegnoAnimalia
SottoregnoEumetazoa
SuperphylumProtostomia
PhylumArthropoda
SubphylumCrustacea
ClasseMalacostraca
SottoclasseEumalacostraca
SuperordineEucarida
OrdineDecapoda
SottordinePleocyemata
InfraordineBrachyura
SuperfamigliaPortunoidea
FamigliaPortunidae
GenerePortunus
Weber, 1795
Serie tipo
Cancer pelagicus
Linnaeus, 1758
Sinonimi
Specie

Portunus Weber, 1795 è un genere di crostacei decapodi marini che comprende 14 specie esistenti e altre 46 specie ad esso ascritte solo per l'esame dei loro resti fossili.[1] I fossili di granchi appartenenti a questo genere si trovano nei giacimenti siti in Europa, America settentrionale, Stati Uniti d'America e Messico, e meridionale, Venezuela e Brasile e in Oceania, Australia, dal Paleogene ai giorni nostri (intervallo di tempo: da 48,6 a 0,0 Ma)[2].

Questo gruppo tassonomico comprende diverse specie di granchi cosmopolite che hanno un'importanza economica per l'alimentazione umana, tra i quali il granchio dentellato (Portunus pelagicus) e il Portunus trituberculatus[3], pescato al largo delle coste dell' Asia orientale, tra le specie il più pescato al mondo[4]. Altre specie, come il granchio maculato (Portunus sanguinolentus), vengono pescate come bycatch.[5]

Tassonomia

Il genere comprende 60 specie, delle quali 14 e le rimanenti 46 estinte in tempi geologici e ad esso ascritte dopo l'esame dei loro resti fossili, qui di seguito riportate:[1]

  • Portunus alphonsei Karasawa, Schweitzer & Feldmann, 2008 †
  • Portunus arcuatus (A. Milne-Edwards, 1860) †
  • Portunus armatus (A. Milne-Edwards, 1861)
  • Portunus atecuicitli Vega, Feldmann, Villalobos-Hiriart & Gío-Argíez, 1999 †
  • Portunus bericensis De Angeli & Bellin, 2024 †
  • Portunus brouweri Van Straelen, 1924 †
  • Portunus catalaunicus (Vía, 1941) †
  • Portunus convexus De Haan, 1835
  • Portunus delgadoi (Fontannes, 1884) †
  • Portunus edwardsi Sismonda, 1861 †
  • Portunus ferreirai (Brito, 1971) †
  • Portunus gabbi Rathbun, 1919 †
  • Portunus gallicus (A. Milne-Edwards in de Bouillé, 1873) †
  • Portunus haitensis Rathbun, 1923 †
  • Portunus hawaiiensis Stephenson, 1968
  • Portunus incertus (A. Milne-Edwards, 1860) †
  • Portunus kisslingi Studer, 1892 †
  • Portunus kochii (Bittner, 1893) †
  • Portunus krambergeri (Bittner, 1893) †
  • Portunus larteti (A. Milne-Edwards, 1860) †
  • Portunus levigatus Rathbun, 1945 †
  • Portunus madagascariensis (Hoffmann, 1874)
  • Portunus miocaenicus Müller, 1984 †
  • Portunus mokyevskii Zarenkov, 1970
  • Portunus monspeliensis (A. Milne-Edwards, 1860) †
  • Portunus muelleri Collins, 2014 †
  • Portunus neogenicus Müller, 1979 †
  • Portunus oblongus Rathbun, 1920 †
  • Portunus obtusus (A. Milne-Edwards, 1860) †
  • Portunus obvallatus Morris & Collins, 1991 †
  • Portunus pankowskiorum Schweitzer & Feldmann, 2015 †
  • Portunus pelagicus (Linnaeus, 1758)
  • Portunus pirabaensis Martins-Neto, 2001 †
  • Portunus pirabensis (Brito, 1971)
  • Portunus planargiaensis Pasini & Garassino, 2024 †
  • Portunus pubescens (Dana, 1852)
  • Portunus radobojanus (Bittner, 1884) †
  • Portunus regulensis (Van Straelen, 1939) †
  • Portunus reticulatus (Herbst, 1799)
  • Portunus ristorii Karasawa, Schweitzer & Feldmann, 2008 †
  • Portunus rufiarcus Davie, 1987
  • Portunus sanguinolentus (Herbst, 1783)
  • Portunus sanshianus Hu, 1984 †
  • Portunus sayi (Gibbes, 1850)
  • Portunus segnis (Forskål, 1775)
  • Portunus sijuensis (Satsangi & Parida, 1980) †
  • Portunus stenaspis (Bittner, 1884) †
  • Portunus straeleni (Vía, 1948) †
  • Portunus suessii (Bittner, 1875) †
  • Portunus tenuis Rathbun, 1919 †
  • Portunus thalae Macarovici, 1970 †
  • Portunus tongfai Hu, 1981 †
  • Portunus trituberculatus (Miers, 1876)
  • Portunus vectensis (Carter, 1898) †
  • Portunus viai Secrétan in Philippe & Secrétan, 1971 †
  • Portunus vicentinus (A. Milne-Edwards, 1860) †
  • Portunus withersi (Glaessner, 1933) †
  • Portunus woodwardi Morris & Collins, 1991 †
  • Portunus wynneanus (Stoliczka, 1871) †
  • Portunus yaucoensis Schweitzer, Iturralde-Vinent, Hetler & Velez-Juarbe, 2006 †

Note

  1. 1 2 (EN) Portunus, su WoRMS.
  2. ↑ (EN) Carrie E Schweitzer, Sammy De Grave e Matúš Hyžný, Benchmarking the global biodiversity of decapod crustaceans in the fossil record, in Journal of Crustacean Biology, vol. 46, n. 1, marzo 2026, DOI:10.1093/jcbiol/ruag007, ISSN 1937-240X. URL consultato il 12 aprile 2026.
  3. ↑ (EN) Portunus trituberculatus (Miers 1876), su fao.org. URL consultato il 12 aprile 2026.
  4. ↑ (EN) Hyeong Kyu Kwon et al., Difference in nutritional status and food sources for hard- and soft-shell crabs (Portunus trituberculatus) using amino acids and isotopic tracers, in Scientific Reports, vol. 15, n. 1, 5 maggio 2025, pp. 15694, DOI:10.1038/s41598-025-99629-x, ISSN 2045-2322. URL consultato il 12 aprile 2026.
  5. ↑ (EN) Sydney Fish Market: Crabs, su sydneyfishmarket.com.au. URL consultato il 12 aprile 2026 (archiviato dall'url originale il 9 ottobre 2013).

Bibliografia

  • Lucia Falciai e Roberto Minervini, Guida dei Crostacei Decapodi d'Europa, Padova, Franco Muzzio Editore, 1992, ISBN 978-88-7021-557-1.

Altri progetti

Collegamenti esterni

Controllo di autoritàJ9U (EN, HE) 987007529510705171